Pumpelh theih loh ‘hmasialna hi’

Mahni hmasial nih duh kan awm loh laiin hmasial lo chu tumah kan awm si lo. Hmasial ni-a kan hriatte kan dem a, tuihnai lo tak taka kan sel mek laiin a seltute pawh enge kan nih bik le?

Mihring zingah hmasial lo takzet kan hmu em? Chhandamtu- Isua Krista meuh pawh kha Pa Pathian dinglama ropuina leh chawimawina chang ngei tur ni dawn lo sela keini sual lailet derte tan a tuarchhuak angem le? (Hei hi zawng Kohhran thurin khawih a nih avangin sawi thui lo ila). Kohhran huang khawih tel silovin rilru leh ngaihtuahna i han seng teh ang aw…Mahni lo inngaihbel kan awm ngei ang a, in ngaihbel awm reng pawh kan ni ang. “A hua hua chu a ni mai,” tih ang mai khan engto apiang ten mahni inenfiahna atan hmangin ṭhatpui ila chuan he thupui hian hlawhtlinna a thawk chhuakah ngai mai ila.

Sorkar hnaah
Proverb ka chhiar (quoatation pawh ti ila a sual lo ve) chuan, “There is no real friendship in office and in love” a ti a, dik ka ti ṭhin. Office (posts) ah te ka ṭhian ṭha tak takte aia promote hmasak zawk duh lo tumah kan awm lo mai pawh ni lovin fair vak lo pawha kan senior-te supersede duh lo kan awm meuh lo. Junior ten min kal khalh pawh lawm taka pawm thiam kan awm ṭhin lo. Lal Isua zirtirna nen a intu lo tein kan hre ṭhin em? Kristianna dah ṭhat mai a ngai ṭhin a ni lawm ni?

A nih leh nula/ tlangval kan nihin kan bialnu/ bialpa te kha kan thian emaw hmelhriat ten emaw chang/tlatlum zawk sela kan phal thlap thei ṭhin em? (teuh lo mai) A chhan chu hmasialna vang a ni asin. He thil hi sorkar hnathawh nen sawifin a remchang riau va, tunlai mite inngaihzawn dan hi eng chen nge ni ve chu le… tih erawh chu chhui thiam harsa ka ti deuh. An tih thin dan te hi pawnlang riauin ka hre ṭhin!

Kohhran leh NGO-ah
Krista taksa (hmuh theih) Kohhranah pawh hian eng denomination-ah pawh hian hmasialna hian hmun a luah tamin a luah thuk ta mang e aw…Tu kohhran mah sawi bik a ngai lo ve, Mizorama kohhran hrang hrang (denomination) ah te hian hmasialna hian hmun a va luah tam em em ve le. Incheina, intihlarna, chanvo neihna/ nihna neih te hman hi Lal Isua zirtir dan a ni lo ve.

A hun leh a hmun lo thlenga mahni intheh larna emaw tute nihna emaw sawi/ ziak ṭhin te hi a ṭul em? Mi ten an nuihzat leh hnawk an tih a ni zawk ṭhin ang em tiin ngaihtuah a ṭha ang.

NGO’s eng emaw teah kum engzat pawh lo thawk ila incheina emaw miten min ngaiha pawimawha min dahna atan emaw, midangte influence nan te maw kan hmang ṭhin a nih chuan fel lo chin a awm thei tlat asin. Tlawmngai pawl pawh ni ila chhuan tawlawla hman hi a ṭha kher lovang : midangin ṭul leh ṭha an tih chuan lo sawi zawk sela. Ṭulna bika biodata ziak naa telh a nih pawhin midang tana rawngbawlna peng pakhat a ni ve maiah ngaih a ṭha. Hmasialna atana kan hmang a nih erawh chuan a fuh ber lo vang.

Politics field-ah...
Kan party hi dingchang ila, party dang chu tlusawp sela, tih chu party tin ten an auhla leh an duh dan a ni. Hei pawh hi a dik takah chuan hmasialna a ni tih loh rual a ni lo. Eng political party mah hian Zoram tana ṭha tur duh lo an awm lo : mahse an Party-in sorkar siama roreltu ni ngei tura hmasial an ni vek tih chu zep rual a ni lo. Anni ṭha sela, keini chu hniam zawk ila ti duh an awm lo. Policies & Plans avanga rorelna inchuh pawh ni tehreng sela, ‘hmasialna’ a ni tlat si. Hei hi han sawi thui ila chuan tan bik nei emaw tan loh nei emaw tea inpuh a awlsam thei viau ang a. Chuti chungin hmasialna hi chu a langsar lo thei lo ve.

Mihring hi hmasial tur reng kan ni em?
Sorkar hnaah/ NGO’s teah/ Politics field-ah te tlem te tein kan tarlang a, ngaihtuah zui atan ni sela.

Mihring mimal tin te hian hmasialna hi kan nihphung turin Pathianin a ruat a ni thei mai ang em tih hian kan thupui hi khar ila a dik thei mai ang em? Chatuan nunna/ chhandamna hi kawng khat chiah Bible-in min kawhhmuh a, chu chu Lal Isua ngeiin, “Keimah hi kawng leh thutak leh nunna ka ni… (John 14:6) - ah kan hmuin kan chhiar ṭhin.

Heta Lal Isua thusawi pawh hi chhiarin sawi fo ṭhin mah ila (mitin leh mimal tinin) tih tur kan nei tlat mai. Chatuan nunna nei turin hmasialna tel lo chuan kan bo map mai. Kan ṭhian

ṭha te emaw kan tu leh fa te emaw tan chatuan nunna kan kep thei lo niin kan hria. Hmasial taka mahni tana chakai khawrh tur kan niin kan hre ṭhin a ni lawm ni le.

Chhandamna chang tur meuh pawha mahni ngeiin hmasial taka tih a tula a ngai a nih si chuan keiniho khawvela cheng mek te hi zawngin hmasialna hi kan kal kan thei lovin min chimpil a ni ber e. Amaherawhchu, hmasialna kan tih luat avanga kan unaute nataka vuak emaw mahni lama a dik a dawk pawh hre chang lo leka tal bawrh bawrh mai chu a ṭha hauh lo mai.

Hmasial tak te hi demawm, tenawm, zahpuiawm kan tih lai hian, hmasialna hi mihring nunah a lo nghet em mai a, tibo tur chuan Pathian chauh lo chuan theihna kan nei lo a ni ang e, tih mai a awl a nih hi. Keini famkim lo mihring te mithmuh pawh a em em kan tih te erawh hi chu Lalpa hmuh leh hriatah chuan ava tenawm dawn ve le. Mahni dinhmun leh hma lakna ṭheuhah Lalpa ngaihin ka tihdan/ ka chet dan/ ka nunphung te hi eng ang nge ni ang le? Malsawm tlak an ni ang em tih ngaihtuah zelin nitin hun kan hman a ṭul mang e.

Hmasial dan ṭha emaw chintawk neih dan hriat nan hmang thei ila.

JH Biakmawia