Written by
Zonunsanga

STATE LEVEL BORDER AREA DEVELOPMENT BOARD DIN NI RAWH SE

Tun hnai Vairengte leh a chhevel khuaa thil thleng hi han en ila:

June 27, 2021 (Pathian­ni): Tlai dar 5:00 vel khan Hailakandi DSP hovin Assam Police silai keng leh Forester SI bakah hnam dang eng emaw zat chu Vairengte tlak lam; Vairengte PHE department tui lakna, Aitlang hnâr lama Pu Vantluanga tuikhuah chhakah an rawn kal a. Hetianga Assam mi leh sate an lo kal tih hriat a nih veleh hian SORE (Social Reconstruction & Enlightenment), Vairengte hruaitu Tv Lallawmsanga hovin ṭhalai mi 9 te chu a hmunah an kal ve nghal a. Hailankandi DSP chuan an ram mi leh sa te aṭanga complaint an dawn thu leh an ram chinah Mizoten huan lo ram an rawn siam nia an sawi chu an rawn enfiah thu a sawi.

SORE hruaitute nena inbiakna te an neih hnu hian engmah tihchhiat leh buaina awm lovin Assam lam mite hi an kir ve leh mai a.

June 29, 2021 (Thawh­lehni): Zing lam khan Hailankandi SP Ramandeep Kaur IPS hovin Assam police mi 200 vel zet an lo kal leh a. Assam lam hian Dolakhal boundary vel enfiah tura lo kalin inkulh an tum ni a thu dawn a ni. Hei hi hriat a nih veleh khawchung mi tlawmngai ṭhenkhat kal nghalin SDO (C) Pu Isaac C.Lalrempuia hovin Mizoram Armed Police mi engemawzat an kal ve nghal a. Assam Police hi an lo thlen belh zel avangin Vairengte mipui pawh a hmunah an kal belh ve zel a. Assam Police lam hi Vairengte Chhim Veng Pu HK Ramhluna huan tlangah an awm a; Pu Lalchhandama Field veng te thlam tichhiain, kuhva kûng ṭhenkhat pawh an ti chhe bawk.

Hetah hian inbiakna neih a ni a, kir ve ve tura insawi si kha hemi aṭang hian Assam lam chu awm zuiin an inkhuar ta nghal niin a lang a, Mizoram lam pawh helai hmunah hian sipaite an inkulh ve nghal bawk.

July 10, 2021 (Inrinni): Zing lam­ah Assam lamin JCB pahnih hmang­in Phai­nuam Buarchep rama Pu Chalchhûnga huan an rawn lai ta mai a. Assam lam official chuan helai an rawn luhna aṭanga Kilometre ruk leh a chanve chu an ram a nih thu leh kawng hi laih zel an tum thu an sawi a. Hei hi hriain Phainuam khawtlang hruaitute leh mi ṭhenkhatten titawp turin an lo dang a. An lêt fel emaw tih laiin; chawhnu dar 1:00 velah Assam Police leh official mi ṭhenkhatten rawn tâwn tlang an rawn tum leh a. Helai hmuna Mizo awmten an lo dang a. Pal an phun chu rawn ṭhiatin, Assam hmeichhe Police te hma rawn tâwn tirin, an hnunga Assam Police te hian an awmphaw leh tiangin Mizo tlêmte awmte chu an nawr zui nghal a. Assam Police lam hi an tam hle.

ADGP, SP, DM, Dholai OC hova lo thawk an ni a, silai nen an nih avangin a hmuna awm mi tlemte, ralthuam nei ve lo tan dan chi rual an ni lo. He thâwm hi hriain Vairengte lam pawh Joint VCP Pu R.Lalfamkima hovin an tleh thla ve nghal bawk.

Saihapui V leh Buarchep lui infinna bul luiin rem­chang takin a lo dang a. Mizoram lam pawhin Armed Police te awm hmun khuar tirin camp an sa ve nghal bawk. He Buarchep lui hi awm lo phei selang chuan an rawn lut zel ang tih pawh a rin theih a ni.

July 25, 2021 (Pathian­ni): Zan dar 11:00 vêl khan Vairengte Aitlang hnâr lama Mizo leilet leh huan vela an vai chhawr tê in chu a kang nual a. Hemi chungchangah hian Vairengte Police station-ah case ziah luh a ni.

Hemi zan vek khan Vai­rengte ṭhalai (SORE) hruai­tute mi 8 vel chu a hmunah kal nghalin hnamdang In kang hi in riat emaw in kua vel emaw a nih thu an sawi. Heng In luahtu hnam dangte erawh ramri buai vel avangin an awm loh lai vek a ni thung. He thil hi hnam dang misual ṭhenkhatten ramri buai thilah, Mizo tih anga puh hming chhiat tumna thiltih a ang hlein Vairengte lam chuan an sawi.

July 26, 2021 (Thawh­tanni): Chhun dar 12:00 pelh vel khan Vairengte daiah Assam Police 200 rual; IGP hovin an lo kal a. CRPF Duty post rawn pel chhovin, Mizoram Police te duty-na an rawn luh chhuah a ni.

Source: Rengkhawpui News

Vairengte ṭhalai mi eng emaw zat kal ve nghalin an lo dang a. Hemi kal zelah Assam Police lam hian lathi charge neiin, tear gas-te an kap chhuak a. Chumi hnu tlai lam dar 4:33 velah silai an rawn kah tak avangin Mizoram Police lam hian lo chhang letin Assam Police 6 thiin, mi 50 vel hliam tuar an awm thu a hnuah hriat a ni a. Mizoram lamah hian thi an awm lo va, hliam tenau tuar erawh pahnih khat an awm ve thung. He inkahnaah hian Assam lam hian flag var an rawn zâr tâk avangin inkah pawh tihtawp a ni a. Mizoram CM Pu Zoramthanga leh Assam CM Himanta Biswa Sarma te; Union Home Minister Amit Shah hmuh theih turin Tweeter lamah an inchhang tawn zak zak a. Hetiang boruak karah hian Amit Shah hian State pahnih CM-te hi a bia a, hnung tawlh ve ve tura hrilhin; Chief Secretary te Delhi tlângah koh thlak an ni a. Neutral Force dah tura inremin, Assam lam hian Mizoram Police-te chu an camp chhuahsan turin an nawr nasa hle a; hei erawh Mizoram lam kan ṭan tlat avangin tih theih a ni ta lo. He thil thleng hi Shillong-a Union Home Minister hoa hmar chhak Chief Minister-te inbiak hnu lawka thleng a nih avangin hriatthiam pawh a har hle.

August 7, 2021 (Inrinni)
July 26, 2021 thil thleng vang hian Assam lamin Mizoram ei leh bar châk lakna a dang chat a. Hailakandi District-ah Rail kawng tih chhiat a ni bawk. Mizoram luhka kawngpui hi Assam sorkar ruahmanna anga dan pin ngei niin a puh theih a. Assam sawrkar lam chuan an inrawlh loh thu an sawi thung! Inbiaknate neih a nih hnuah August ni 7, 2021 (Inrinni) tlai lam dar 6:00 vel khan ramri buai avanga Mizoram lirthei Silchar-a tangkhangte chu Assam Police-te ruahman angin an venhimna hnuaiah hruai chhuah an ni. Mak tak mai chu heng mite hi Silchar pelh tawh hnuah Sonabarighat-ah dintir an ni a, an din chhan hi hriat a ni lo va; khua an nghak thim anga ngaih theih a ni.

Thim hlima Lailapur an thleng chu Assam Police-te awmlai ngeiin an lirthei chu mipuiin an khawih a, driver zingah hliam tenau tawk pawh an awm. Heng motor te hi Mizoram House, Silchar aṭanga an chhuah hma hian Assam lamin Police tirin Mizoram sorkar DRC hnenah venhimna an pek theih thu chiang takin an va hrilh a, DRC hian fimkhur takin Cachar SP be pawpin a finfiah leh thlap a, chumi hnuah chauh lirtheite hi DRC hian a chhuah a ni. Thim hnua Lailapur an thleng tur hisap rana thil kal hi ruahmanna fel tak hnuaia thleng a ang hle. He lemchan niâwm taka ngaih theih tichiang tur hian Lailapur lama buaina a thlen hnu hian Assam Minister pakhat chuan kawng dan pin chu an hawng tawh tiin zan dar 9:00 velah Mizoram pan tur lirthei tângte a vai liam leh hnuhnawh a, hei pawh hi ruahman sa vek a ang hle. He mi ni vek hian Mizoram lam media mite chuan Lailapur leh a chhehvel hi an tlawh a, lirthei hi a hranpaa dan an ni lo va, kawngpui pawh a tlang vek a; nimahsela lirtheite hi tlan lo tura hrilh an ni a, a hrilhtu chu Assam Police lam niin a lang. Heng thil thlen dan zawng zawng en hian, ruahmanna fel tak awmsa a ang riau va, tun hnuah chuan zan lama lirthei chet vel hi tih tawh lo tawp tur a ni ang.

District Level Inter-State Border Management Boards
July 13, 2021 (Thawhlehni) ah Mizoram sawrkar chuan Kolasib DC leh Mamit DC te Chairman-na hnuaiah 'District Level Inter-State Border Management Boards' a din a (No. B. 12018/1/2021-GAD). Home Department hnuaia Committee a nih avang erawh chuan engtiata lian nge tih sawi thiam a har khawp a (The Boards shall function under the direction and superintendence of Home Department). File kal kual dân tur hrethiam tân chuan hetianga board te takte din hian awmzia eng chen nge a neih theih tih zawhna awm theih tak a ni a. Hei hian kan mamawh a phuhru tâwk zo lo hle.

Joint Action Committee on Inner Line Reserved Forest Demand (JAC on ILRFD) lamin thu chhuah te siamin vawi duai lo sawrkar hotute an lo hmu tawh a. District level ngawt lo deuh State level-a siam an duh thute an sawi a. State Boundary Commitee chu July 22, 2021 (Ningani) ah Deputy Chief Minister Chairman-na hnuaiah din a lo ni ta a (No F.20015/4/2021-HM). Hei erawh a lian ta deuh va, a lawmawm. Chutih rualin anni hi chu hawi lam neisa leh a committeete pawh party aiawhte an ni hlawm a, hmasawnna lam ngaihtuah aimahin ramri chungchang fel lo tifel tura din a ni mah. Ramri lam leh a mi chengte hmasawnna tur ngaihtuahna kawngah full time-a thawk tur an ni lo tih a chiangsa a ni.

State Level Border Development Board chu
State Boundary Committee kan din ang hian emaw District Level Inter-State Border Management Board emaw kan din ang hian Mizoram pumpui vil tur law law State Level Border Development Board/Cell emaw din ila, Chairman atan pawh State Boundary Committee Chairman Dy Chief Minister-in a ho ang hian hotu lianten ho thei se la. Chu Committee chuan Vairengte leh a chhevel chauh huam lovin Chhim leh Hmar lam te, khaw chhak leh thlang lam zawng zawng a huam ang a, ngun taka zir chiang chungin eng nge a rama awm ten an mamawh hmasa tih zir chian nisela, chu zir chianna a tang chuan budget nghawng turte pawh a awm ang a, dawhkan kal pela a hmun ngeia zir chian a duhawm hle.

Hetianga State Level Board din hi a hautak a nih pawhin hautak lutuk lova tih dân a awm theiin a rinawm a. Ramri hrul khuaa chengte hmasawnna ngaihtuah hi tihmakmawh a ni ta a, a tlai zel hma hian ngaihtuahna tak tak kan sen a ṭul ta hle. A zawng zawng a theih loh pawhin an mamawh hmasa, a tel lova an awm theih loh (basic needs) ang hi te hi chu thuam ṭhat a ngai khawp mai. Tin, ramri lamah hian kan pung tulh tulh hauh lo tih a chiang reng a, an pemsan zel lohna tur chuan chenna tlaka kan thuam a ngai a, chutianga kan thuam a nih pawhin khaw dangte chuan ram leh hnam humhalhna thinlung puin kan thîk lo pawhin a rinawm bawk. JAC ten ‘Ven bûk’ sak an tum ang chi te pawh hi thil ṭha tak tur niin a lang a, kan theih dan dana kan ṭantlan a ngai a nih hi.

Zonunsanga