COOPERATIVE THUPUI 'ṬANRUAL HI CHAKNA A NI'
Kan thu hmasa lamah khan Cooperative hmanga kan ram economy siam ṭhat a hun tawhzia kan ziak tawh a. Tun ṭum chu Cooperative thupui innghahna 'Ṭanrual hi chakna a ni' tih han tarlan kan tum ve thung dawn a ni.
Kan zingah awm tawh lo mahse, keiniho tan chuan kan Cooperative Founder Pu Biakliana (L) a ngaihawmin, a thu ziakte chhiar tik ni a awm tawh si lo a, a nin han ziak zawk ta se a man hla hle tur a nia... a ngaihawm takzet.
Aw le, kan thupui-ah lüt dawn ila...Cooperative huang chhunga chengte leh a taka thawktu Coop chhungkuate chu engtia ṭanrual tur nge ni ang le? Primary Coop Society aṭanga State Level Federation's thlenga kanin zarzawmna/ in thlunzawmna tur leh, kan ṭanrualna tur hi sawi tur tam tak a awm.
Tun ṭumah bik hi chuan Mizoram hmun hrang hrang leh, Aizawl khawpui chhungte, khawpui daifema kan Primary Society Ltd. hruaitute leh member-te mahni awmna hmun ṭheuhah kan ṭanrual theih dan tur leh, ṭanrual a ṭul thu kan sawi dawn a ni.
Sei tak, tam tak sawi tur awm mahse a tawi thei ang zawngin han sawi ila.Cooperative hi mi hausa leh mi awmthei zawkten an mamawh lem lo, Coop mamawhtute chu mi rethei zawkte leh, mi chhumchhia zawk te, ei leh bar zawnna nei mumal lo chhungkuate hi kan ni zawk. A huho a tha thawh leh sum leh pai thawh khawm aṭanga bul ṭanin, duh thuhmun, hnathawh tum leh rilru inang tlangho, retheihna khur aṭanga tal chhuah duhho, chhungkua ei bar zawnna tling ruahmana, khaweng hmuh duhte tan thawhhona ṭha leh ṭanrualna aṭanga Coop Society kan lo din hian, a thiltumah kan chian hmasak a ṭul hle.
Coop department a min bialtu ten Society kan din dawnin din kan duhthu kan report hnuah min rawn endik a. Register tlaka min hriat hnuah kan dil angin Deptt chuan min Register ta a, kan thiltum te ti hlawhtling turin member-te chuan mawhphurhna lian tak leh, mahni in ṭanpui chunga midangte ṭanpui turin kanin ziak lut ta a ni. Coop Act, Rules leh Bye-Law te hmangin kanin hung phui ta rup mai le.
A tir lamah chuan kan phur tlang hle, hnathawh pawh kan tuia, kan inlungrual khawp mai - a,va ṭha em aw... Hun a lokal deuh a, share thawh / lei belh zél a ṭul si a, kan tum ram thleng turin bul kan ṭan dawn chauh ala ni si. A hlawkna kan la tel thei lo, tel turin hnathawh sauh sauh a la ngai alawm...
Tichuan, ṭanrual chhoh a hun lai takin member ṭhenkhat an phun ṭan ta... hlawkna awm lo, chuti khati an ti ṭan ta. Thawhhona huang an tichhe ta. Pawisa thawh an sawisel, an thawh ṭha duh ta lo, member aṭanga chawlh an la duh chiah bawk si lo, hengho hi sum chauh/ hlawkna chauh duh leh um, thawk ṭha peih si lo, ṭanrualna tichhetu an ni chiangbal mai.
Zoram hmun hrang hrangah kan han zin kual a. Primary Coop Society te dinhmun a hmun ngeiah kan han hmuh hian, ṭanrualna ṭha Society tam tak chu an thiltum tihlawhtling a, kum tina hmasawn hmuh tur an awm laiin, society tam zawk mah ni awm te chu sorkar ṭanpuina beisei nghal ngawt te, mahni thawh chhuah aṭanga hlawkna hmu tur kan ni tih hre tho a ti ṭha peih lo te kan ni awm asin - a pawi hle mai. Ṭanrual rual dan kan thiam tawk lo nge?
Coop thiltum leh nihphungte kan hre lo zawk nge? Kan beisei aiin a thar tlai kan ti nge? Coop hi kan nunpui thiam lo zawk? keimah ka in hmangaih angin ka member puite ka hmangaih thei lo nge? a chhan tam tak a awm thei awm e. Kan ṭanrual loh chuan kan thiltumah kan hlawhtling dawn si lo a, ṭanrual hi chakna a ni tih kan hre reng chung hian a goal-ah kan chhuih lüt fuh thei tlat lo. Tichuan, society chuan a lo chhiat phah/ chhiatpui ta ṭhin reng a ni.
Member te chu Coop chhungkaw lian tak kan ni a, mi 25, 30, 40, 50 ,70, 80, 100, 150,200 300 te kan ni hlawm awm e. In ṭanpui tawnin, hmangaihna rilru nen, in dawm kang tawn tura awm kan ni.
Hruaitu mi rinawm tak an nih a ngai a, dikna, taihmakna nen member-te an hruai tur a ni ang. Member-te pawhin thuawina, rinawmna nen hruaitute an tichak ve ang. Ṭanrualna hi chakna thahrui pawimawh ber a ni tih hria a, thawhho thiam a ṭul.
Mozote hian Vai ram angin Coop ṭangkaina leh a chakna thahrui hi kan kalpui thiam chiah lo em ni aw...tih changte rilru-ah a awm fo mai. In sawisel kan ching te, member zingah hruaitu leh midangte lo sawi chhiat a, lo hek hmang te, mahni hmasial lutuk ṭhin te, in huatna thlentirtu member kan lo awm ṭhin hian min ti ṭangrual thei lo ṭhin a nih hi mawle...
Primary te chawikang turin state level Federation te hian kan share holder te ṭheuh hi kan ngaihsak leh zual a ṭul tak meuh meuh ta e.
Pawinawh ta chu....
Cooperation Deptt hian Society hrang hrangte hi an concern society ang zelin thuràwn te, zirtirna, thiam tur thiamtir a enkawl ngun leh zual tum thar leh ta se. Annual Account Audit bakah an hmaswwnna tura zirtir hi Coop Deptt lam bat niin alang. Sum/grant in aid tel lo leh pek ngai lova, ṭanrualna aṭanga hlawkna hmu tur leh hmasawn hi an kutah a awm tih zirtir a hun ta khawp mai.
Coop tlu chhia, function ṭha thei tawh lo, nung che che hi an tam ta khawp mai.
Education & Training
Hei hi Mizoram State Cooperative Union (MSCU) hnapui ber a ni awm e. Register Coop Society te hi Traning & Education chu an pe reng zél a, central lama an thawhpui National Coop Union of India (NCUI) te nen ṭang tlangin hmalakna an nei ṭhin hi a pawimawh hle.
Society member-ten an hnathawh turah leh an kalkawngah hriatna leh thiamna an neih loh chuan Coop awmzia hre loin ṭanrual dan pawh thiam lova an kal chuan hlawhtlinna kawng a awm thei ngai lo ang.
District Hqrs tinah CDO Office thlazar hnuaiah Cooperative Education Instructor's pakhat ṭheuh te hi dah thei se. Thingtlang lamte training turin Aizawlah lokal fo an remchang lo thei a, an Dist Hqrs-ah chuan kal a awlsam deuh ngei ang. Training pek tam leh practical thil zirtir tur a inbuatsaih zél a ṭha ang.
Aizawl aṭanga riah chilha training pek ṭhin pawh a ṭangkai rih tho ang.
Thu tlipna....
Kan ramah hian Coop kan buaipui ṭanna hi kum 65 vel zet a ni ta. Kan pian hma lam a ni. Rilru thar puin, ngaihdan dang emaw, rilru sukthlek tidanglamin, Coop movement hi i chettir thar leh ang u khai. Ṭhalai zawkten tui chilh tum ila, Sorkar hna in min daih dawn lo, kan thiamna hmangin chhungkua eizawn nan Coop hi hman ṭangkai i tum teh ang. Hun lehah chuan State Level Federation's hrang hrangte hnathawh mekte leh, an tihtur te rawn ziah leh kan tum dawn nia. A mal te te in aw...Awmzél tur...
Laldingliana Ralte