KAN ṬAWNGṬAI SUAL LOH NAN!
Ka ziak lovang ka ti rilru zet a, mahse, Kohhran WhatsApp group-ah te leh Pathian Thu ziakna WhatsApp group hrang hrangah an rawn forward a, sawifiahna tur ziak ngei ṭulin ka hre ta a ni. Chuti a nih loh chuan Van lamah Mizo Kristian-ten SOS Message dik lo kan thawn chhoh palh a hlauhawm!
August 22, 2021-a thil thleng niawm tak video pakhat, mi firfiakten mi an kaphlum lai chu Afghanistan rama thil thleng Taliban hoten ringtute an kaphlum lai angin a darh chiam a, ṭawngṭaipui an ngai hle tih a ni. He video clip hi a darh chak hlein alang.
Mizoten social media - WhatsApp, Facebook, Twitter, YouTube leh Telegram kan hmang uar ta a, reilote chhungin chanchin kan in hrilh zung zung thei ta. A ṭha zawnga ngaihtuahin thil lawmawm tak a ni a, thu dik tawk lo (fake news) kan inhrilh darh chiam thei bawk. Fimkhur a ṭha hle.
Kan thuthar (news) hriatna leh lakna bul (source) te chhui chian nachang hriat a pawimawh hle. Internet/ social media-a thuziak, thlalak leh video kan hmuh te hi thu dik (fact) an ni vek lo tih hriat reng tur a ni.
Chu video clip-ah chuan hmai tuam Muslim ni ngeia ngaihten, mi engemaw zat mit tuam saka hnungkhirhte chu dim hauh lovin, hmun leh hmunah an kap pawp pawp a, rapthlak tak a ni! A kaptute hian puanzar (flag) dum an ken a, chutiang flag chu ISIS pawlho chhinchhiahna a ni.
He video hi nimina thil thleng ni lovin, a hlui leh hman kum 2014-2016 vela Syria leh Iraq rama rawn hrang chiam ISIS hote niin an lang. Taliban te chuan flag var (white) ah Arabic ṭawnga thuziak chuai an hmang. An flag aṭang ringawt pawhin Taliban ni theiin an lang lo.
Chutih rualin Taliban fighters zingah Muslim firfiak tawrawt tak tak Osama bin Laden a pawl al-Qaida te, Abu Bakr al-Baghdadi pawl ISIS te, Pakistan leh Afghanistan ramri hel pawl chak tak leh tawrawt zet Maulvi Jalauddin Haqqani pawl, 'Haqqani Network' te, Philippine - Malaysia rama hel pawl Abu Sayyaf helte leh Horn of Africa - Yemen rama Muslim hel Houthis te, Chad, Niger, Cameroon leh Nigeria rama hel Mohammed Yusuf a pawl, Boko Haram helhote an tel thei bawk.
Hman deuha Israel army-ten Gaza Strip-a Hamas leh Al Aqsa Martyr Brigade te indo ṭum khan video clip pakhat, kum 2004-2009 vela mi Iraq ram (Fallujah City?) a Muslim hel ṭankhawhte chu US Special Operation Force leh Iraqi Commando ten an luhchilh lai a awm a. Jerusalem khawpuia Temple Mount-Al Aqsa Mosque chu Israel sipaiten luhchilh a, phindarh angin theh darh vak a lo ni tawh bawk!
Hetiang thil chi leh chi, sakhua leh sakhaw thila buaina (communal violence) nasa tak tichhuak thei thil thu thehdarh lakah fimkhur a ṭha hle a ni.
US leh China chuan Taliban hote chu Afghanistan-ah rorelna an lo chan hunah, Muslim Dan (Sharia Law) angin rorelna kal pui mahse, Muslim hel/ firfiak (terrorists) te lo khawi a, mikhuallo turin inremna an lo siampui a ni.
Taliban hote hian rem ti mahse, experts leh analysts te chuan a tak tak (ground reality)-ah Taliban hote chuan ISIS, al-Qaida leh Haqqani Network, etc hel pawlte chu a thawhpui emaw, Afganistan ram leilung chu tawmkukah hmangin, an rawn fuankhawm leh tho turah an ngai a, an ringhlel hle.
'A zualzapui vailen hlo' tih ang maiin, Muslim firfiakhote chuan Afghanistan ram chu intuai thar a, intihchakna hmunah an rawn hman leh an hlauthawng hle a ni. Pray4Afghanistan!
CT Lalrinawma