Covid-19 leh Kan sum dinhmun
Covid-19 vangin kan sum dinhmun a ṭha lo a, tu pawh sorkar se hripui leng karah chuan keini ang thawh chhuah nei mang lo kan budget-a kan sum thawh ve tura ruahman 20% pawh tling ngai lo tan chuan sum dinhmun a ṭhat viau a rinawm lem lo.
Chutihrualin kan sum neih ang ang hman danah erawh a lungawi thlak ka ti lem lo, a bik takin Lengpui Airport pawng chei vak, raw chi supply etc. hi ṭul ka ti lo. Tin, ka duh aiin sorkar hian inrenchemna lam hi a kalpuina tawk lo, ruahmanna chu a siam ve ngei mai, hei ai hian inrenchemna hi lam hi a la kalpui theih em awm ka ti.
Sorkar kum liam ta 2020-2021 chhung khan sorkar thuneitute chuan sorkar laipui aṭanga kan hmuh beisei (budget) aṭangin cheng vbc. 1000 chuang kan hmu lo a ni. Hetihlai hian, kan hmuh tura beisei lawk loh Covid-19 avangin cheng vbc. engemawzat kan hmu ve thung. Sum hi dawn belh mah ila, Covid-19 hian sum a heh dan tur ngaihtuahin kan sorkar sum dinhmun hi a harsat phah deuh turah ka ngai tho tho.
Chutihrualin, Covid-19 avang liau liaua kan sum dawn hman a nih dana sawi neuh neuh awm erawh kha chuan rilru a tina takzet. Hripui avanga harsatna kan tawh mek laia sum lo eiru duh an awm a nih chuan ram leh hnam hmelma hiala puan chi an niah ka ngai tlat a ni.
Kum 2021-2022-ah erawh Covid-19 leng karah central aṭanga kan sum hmuh tura beiseite kan hmu ṭha rih viau a nih hmel. Mahse, Covid-19 avang liau liaua sum hmuh kan nei ta lem lo niin a lang thung.
Tun hnai deuah central chuan Covid-19 atana state hrang hrangte sum hmuh tur a puang a, Mizoram chuan cheng vbc. 44.3 kan chang dawn. He sum hi nimin thleng kha chuan kan la dawng lo niin ka hria.
Cheng vbc. 44.3 hi kan hmuh hun chuan keini ang state lian lo chuan kan ṭangkaipui tham viauin a rinawm. A guideline bawh pel si loin, a ṭangkai thei ang bera hman dan tur thuneitute'n ngaihtuah lawkin, sum pelhe a awm lohna atan monitoring lam pawh uluk taka kalpui nise a duhawm hle.
Covid-19 avangin Chief Minister Relief Fund-ah sum a lut nasa hle, mimal, pawl leh kohhrante inpekna leh thil phalna a lawmawm takzet. Relief Fund a nih ang ngeia mi harsa zawkte chhawmdawlna atana hman a ni hi a lawmawm ka ti bawk. Chutihlaiin, bungrua leh hmanraw leina atana hman a ni erawh fuh ka ti ve chiah lo. Heng hi chu sorkar pawisa hmanga tih turah ka ngai.
India ram chhung mai ni lo ram pawn aṭang thleng pawhin ṭanpuina ṭhahnem tak kan dawng tawh a, a lawmawm takzet. Company hrang hrangte pawh an rawn luang chhuak nasa viau. Hengte hian sorkar sum hmanna tur tam tak a chhanhim ngeiin a rinawm.
Tin, labour cess-te pawh Covid-19 dona atana hman a ni a, a ṭha ti. State Disaster Respond Force-te pawh sorkar laipuiin a remtih angin hripui dona atan vbc. engemawzat kan hmang a nih kha.
Heng thil zawng zawng ngaihtuah hnuah pawh kei chuan Covid-19 avang hian kan state sum dinhmun a chhiat phah deuh ka la ring tho. Covid-19 hian ka hriat ve phak chinah sum a heh em a ni. Mah se, sum ṭha tak leh inrenchem taka hman a nih chuan harsa chhe lutuk turah erawh ka in ngai lo.
Hmasawnna hnathawhte pawh a ṭha teh meuh mai, mahse hripui len lai bik hi chuan loh theih loh thil a nih loh chuan hna dang thawh rih loh ngam a ṭha rih viauin ka hria. Hmasawnna hnathawhna atan khua a la tlai lo.
Budget-ah sum ruahman a ni a, hei hi kan nei nghal tihna a ni lo. Tarlan tawh angin kan budget 80% vel hi sorkar laipui aṭanga kan dawn tura tih a ni. Anni lamin min pek dan a zirin sum kan nei thei ve chauh a ni ber mai.
Covid-19 hi kan sum dinhmunin a chhiat phah ka rin thu ka sawi rualin, sorkara thil ti thei deuh emaw ruling party-a thil ti thei deuhte tan sum a awm si chuan thil fuh lo tak a ni thung. Chutiang thil chu a thleng em ka hre lo a, a lo thleng a nih hlauh chuan Covid-19 avanga harsa tak takte rilru a na ngawih ngawihin a rinawm.
Mi tam tak chuan sorkarin sum a harsat thu sawi a ni hian kan Chief Minister thusawi tawh ṭhenkhatte an ngaihtuah chhuak ṭhin a, thil awm lo a ni hauh lo. Tunah chuan Covid-19 vangin a thusawi ang kan hmu loah ngai rih ila, hripui han reh se kan CM thusawi hi tak tak a ni em tih chu a hriat chhoh turah ka ngai. Zoram mipuiten kan lo thlir reng e.
Malsawmdawngzela Hrahsel