Written by
- Reuben Lalnunthara Hnamte

Natna leh thihna lakah kan inveng thei em?

Mizo hi a chawh rualin tunlaiah kum 70 dam ang kan ni ang em? Damrei leh rei loh chu thuhran ni se, kan hrisel lo lutuk hi engnge a chhan? Ei leh in, zuk leh hmuam, khawsak phungah kan pawlawh deuh. Restaurant, bazar leh hotel-ah te hian kan eisiam dan hi a thiang­hlim tawk em? 

Zuk leh hmuam, sa kan ei nasa lutuk te, kan eisiam dan thianghlim tawk si lo te hian cancer chu a ti tam hle ngei ang. Kan hahdam si, kan ei tui bawk si te hi a ṭha lo, fimkhur lehzual a ngai. 
Hauhsakna kan tih te hi sum ngah ngawt hi a ni lo; sum ngah ten tun mah ila, kan hrisel lova, kan damrei si loh chuan awmzia a awm lo. Kan hrisel lo, kan damrei lo kan tih tam tak hi kan in uluk peih loh vang leh insum loh vang a ni fo. 

Vanduaina hrim hrim hi chu a pumpelh theih loh; mahse, van­duaina hi chu tlemte a ni thung. 

Thufing pakhat chuan “Ei tam i duh chuan ei tlem rawh” a tih ang deuh khan, engkim hi kan taksa ngeih tawk kan hriat hi a lo pawimawh hle. Sual kan teh dan te hi a inchen hauh lo mai a. Mizo chuan zu te sualah kan ngaih laiin, ram changkang ṭhenkhatah chuan sualah an ngai lem lo. A chhan chu thiam taka taksa hrisel nana an hman vang a ni mai. 

Sipaiah te pawh zu chu an sem mai a, a tawk chauha in tur an pe a, sipai hrisel lo hi an tam lo khawp ang. (zu ka sawimawina lam a ni lo). Mizote hi chuan kan in thiam ve lova, sual nan, taksa chhiat nan kan hman tlat avangin kan tan chuan sual a ni tlat a ni. 

Kei nin zuk leh hmuam te sualah kan puh loh laiin, ram dang leh state dangte chuan, zuk leh hmuam ti te chu mi piangtharah an ngai ve leh thung tlat lo. 

Eng thil pawh kan taksa in a ngeih loh zawng a nih a, kan tih luih si chuan kan tan sual a ni mai dawn lo em ni? A ṭha lo tih ka hriat reng- meizial, gutkha etc. ka tih avanga natna ka lo tuar a ni chuan, ruihhlo ti te nen engnge a danglamna? Vawksa emaw, thildang ka ngeih lo tih ka hriat reng, ka ei luih tlat avanga ka taksa in a tuar a nih chuan, chu chu sual a ni dawn lo em ni? 

Ruihhlo, zu, zuk leh hmuam a ni emaw, eng thil pawh ni se, kan taksa tichhe thei laka inveng a, Pathian chenna tlak leh pawl tlak ni tura kan taksate chu buatsaih turin min duh a ni. 

Kan taksa a hrisel a, a thianghlim chuan a nuam ti leh a lawm chu tu dang ni lovin keimahni tho kan ni. Engkim mai hi kan tan Pathian hian a lo buatsaih vek a ni. I insum theih leh nangma tan tho, i insum theih loh pawhin nangma tuar tur tho. 

Kan zawmthawt leh duh dah avanga kan tuar a nih chuan - keimahni mai ni lovin chhungkua leh midang a nghawng tel zel a ni. 
Vanduaina zawngtu man kan pumpelh thei lova, nimahse, vanduaina ni lo, kan zir loh avanga natna emaw, thihna emaw kan tuarna tur lakah chuan i inveng hram hram ang u.