RUAHTUI A HUN TÊAH LALPAN A TLÂKTÎR ANG
Ka thuruatte chu in zawm a, ka thupêkte in pawm a, in zawm chuan, ruahtuite chu a hun têah ka tlâktîr ang a, lei chuan thil a hâwntîr ang a, rama thingte chuan rah an chhuah ang - (Lev. 26:3).
Thuhmahruai: Hripui lêng avângin kum dang angin engmah hi mumal takin a tih hleih theih lo a. Kum dang angin ruling party zâr zo tuma Party Office leh Department Office tlawh fo a rem lo. Ram hruaitute tlawnna hun lah a ni hek lo.
Kan Minister-ten contract hna sem tûr an nei meuh lo va, an hnêna interview tûr pawh kum dang angin an tam lo. Sawrkâr office hrang hrangah thil dîl tûra luh sek pawh a hun lo. Lên cheh a rem lova, bazârah te pawh tlangnêl a rem lo. Sumdâwnga ram danga zin a rem lo a, ram chhûnga vah vah a remchang hek lo. Tih tûr dang a vâng hle a, ṭhenkhat chuan mahni room-ah inkhungin, smart phone khawih nân hun kan hmang.
A thlâwnin hun ṭha kan khawhral zêl chu a nih hi. Mi tam tak chuan ṭangkâi lo zetin nikum kha kan hmang liam. Kumin pawh hi ṭangkai lo zetin kan hmang liam leh dâwn a nih hmêl e. Kan ramah hian eizawnna mumal nei lo, kuthnathawh peih tawh bawk si lo, engtin tin emawa awlsam deuh deuhva sum hmuh tum kan lo tam ve laklawh tawh bawk si. Chutiang mite tân chuan hripui lêng avângin chêt a har ta hle mai. Kuthnathawktu, mahni nihna iai miah lova tui taka hna thawk bawrh bawrhte tân erawh chuan kum ṭhat kum tûr a ni thung si. Tun ṭum chu kan Pathian thu tarlan aṭang khian kan ram leilung malsâwmna hâi chhuak tûra rinawm taka kuthnathawh a pawimawh thu i lo zir teh ang:
1. Pathian thupêkte kan zawm chuan: A chunga kan Pathian thu tarlan khi Pathianin a Zawlnei hmanga a hnam thlan Israel-te hnêna a sawi a ni. Israel chu Thu a thlunpui hnam an nih miau avângin, a thupêk an zawm chuan mal a sâwm tûr thu a tiam a ni. Tunah chuan he thu hi Israel hnam tân chauh a ni tawh bîk lo; Kristaah chuan Pathianin thu min thlunpui vek tawh a, Lal Isua Krista ringtu zawng zawngte tân a pawimawh ta vek a ni. Chhandamna hi Lal Isua min thawhsak, Pathianin Kristaa a thlâwna min pêk, Thlarau Thianghlim puihna azâra kan chan a ni. A thlâwna chhandamna chang tawhtute tân chuan Pathian thupêk zawm chu kan tih tûr a ni ve tawh thung. Zâwm famkim thei rih lo mah ila, kan theih ang anga zâwm tûr kan ni. A thupêk kan zawm theih ang zia zêlin Pathian malsâwmna (conditional blessing) pawh min tiam a ni (Lev. 26 :3).
Pathian hian a thuruatte kan zawm a, a thupêkte kan pawm a, kan zawm hi a duh ber. A mite mal a sâwm dâwn chuan, a thuruatte pawm tûr leh a thupêkte zâwm tûrin a phût hmasa ṭhîn. Pathianin mihringte awmdân tûr a ruatsak vek a, kan eizawnna tûr pawh min ruatsak a, a tihtheihna pawh keimahniah min dahsak vek a ni. Mahni kawng tûr ṭheuh kan zawh fuh hi Pathian thuruat kan pawmna a ni nghâl a, a thupêk kan zawmna pawh a ni. Chuvângin, kan hna tûr Lalpan min ruatsak chu iai miah lova kan thawh a pawimawh. Chu chu mi hlawhtling kan nihna tûr pawh a ni bawk.
2. Ruahtui a hun têah a tlâktîr ang: Kan ram innghahna ber India ram ril lamah harsatna lian tham a tam hle mai. China leh Pakistan nêna ramria buaina a inmung reng a, buaina tenau a chhuak fo a, buaina lian zâwk pawh a la chhuak mai thei. State ṭhenkhat cyclone-in a nuai sek a, tui lianin a chîm fo bawk a, chhiatna râpthlâk tak tak a thleng fo mai. Hripuiin nasa takin India ram min nuai a, inkalpawhna a tibuai hle. Assam-in ram min rawn nêk avangin kan intibuai ve fo bawk a. Buai hlek lah hian phâi lam aṭanga ei tûr lâkluh a harsa nghâl ringawt zêl si. Hetiang hun kan tawn chhoh mêk lai hian, mipui kan harh thar a ṭul. Mi tam tak chuan kan hun tawng avângin intodelh ṭulna kan hmu thiam ṭan. Kuthnathawh harhna pawh kan chang ṭan zel e.
Mi ṭhenkhat chuan engemaw tak eizawnna an insiam mêk a, hma an la mêk a ni. Ṭhenkhatin iai miah lovin kut hna an thawk a, thlawhhma an la uar sauh sauh bawk. Taima taka thawktute chu an hlawhtling viau zêl a nia. Nikumah khân hripui lêng kârah kuthnathawktute chu kum dang zawng aiin an hlawhtling zâwk mah a ni. Kumin pawh hi thlâi ngeih tâwk chauhin ruahtui a lo tla leh ta a. Buh a ṭha tlangpui a, an thar ṭha leh ngei ang.
Kan ramah hian ruahtui thlâi ngeih tâwk chauhvin a tla ṭhîn a, kum tinin thlawhhma neih nân ruahtui leh climate a ṭha tâwk hle zêl bawk. Lalpan kan ramah hian a tâwk chauhvin, a huntêah ruahtuite chu a tlâktîr ṭhîn a ni.
3. Lei chuan thil a hâwntîr ang: Mizoram hian Pathian thupêk kan zawm ṭhat tâwk loh avângin kan ram chu thil tenawmah kan siam lek lek tawh. Ram kan tikhawlo zo va, intodelh lo ber ramah kan chang zo tawh. Hnam dang thawh chhuah sa ringin kan nung a, a leina tûr sum engtin tin emaw rinawm lohna nên kan dap a. Kan ram a dam zo ta lo a nih hi. Nimahsela, kan tun hun harsa tawn mêk zêl hian min tiharh sela. Pathian min pêk ram ṭha tak hi hmang ṭangkai tûrin kan harh chhuah a ṭul ta.
Kan ram hausakna hâi chhuak tûra kan harh chhuah rual zêl hian, kan ram leilung pawh hi Lalpan mal a sâwm thar zêl dâwn a ni. Mizoram leilung hi tlângte leh ruam, vân ruahtui dawng ram a ni a. Kum tluana Lalpa mit fuk rengna ram a ni a, Lalpa malsâwm ram a ni. Tunah pawh hian tih tak zeta thlawhhma latute chuan a ram phu lo khawp malsâwmna an hâi chhuak zêl a ni.
Hripui lêng vânga harsatna awm thei thlîrin mi tam takin thlawhhma an la leh mek a, thlâi leh buh tam tak an thar chhuak leh ngei ang. Lalpa min pêk ram ṭha takah hian, thawk peihte tân lei chuan thil a hâwntîr zêl ang a, rama thingte chuan rah an chhuah zêl dâwn a ni (Lev. 26:3).
Thu tlângkawmna: Unaute u, kan tâna Lalpa hun ruat hi kan hriat thiam a ṭul hle mai. Eizawna mumal tak insiam a, intodelhna tûr lam hawia hna kan thawh a hun. Mi tam tak awmze nei mang lova kan tawlh khaw tlai mai mai hlân hian, mi hmangchang hriate chuan engemaw tak eizawnna nghet insiamna hun atân an lo hmang mêk a, an lo indin chhuak mêk a nih hi. Ṭhenkhatin iai miah lovin kut hna an thawk a, thlawhhma an zauh va, hripui ngaihtuah chang miah lovin an thawk bawrh bawrh a. Hlawhtlin kum atân an lo hmang mêk zêl a ni.
Ṭhenkhatin hripui lêng avângin sum kan zawng hlei thei lova, kan zawng lo hlei thei bawk si lo. Neihsa ei zo zêlin lâk luh belh a tlêm si, rilru hah rêng rênga mahni ina kan hûi dup dup chhûng leh, kan ṭhut zawi hnûp hlân hian, ṭhenkhat chuan thatho takin hna an lo thawk a, hlawhtlinna kawng an zawh mêk a nih hi. An hnathawh kal zêlte leh an thlâi thar chhuah mêkte chuan an nun a tihlim a, an chak phah zêl bawk. Thisen sâng leh zun thlum pawh an hre ve lo.
Hawh u, kan rama thil ṭhate ei tûr hian hna i thawk ang u. Kan lo hriselin kan lo intodelh ve deuh deuh dawn nia. Kan mamawh apiang leilung, climate leh ruahtui te a tâwk chauh zêla Lalpan min pekte hi i chhawr ṭangkai tak tak tawh teh ang u.
Rev VL Nithanga