OIL PALM KAN THLIRDAN A DIK LO EM NI?
Kan ram a bikin Kolasib leh Mamit distrit hi a ching nasa zual kan la ni hrih, (heng dist. pahnih bak hi chu Oil palm chinna rem pawh a awm vak lo) heng district pahnihah hian oil palm hi kum 15 vel dawn buaipui a ni tawh hlawm.
Mizoram hmun hrang hrang hi thlir ila, oil palm kan neihna hmunah hian nge oil palm huan kan neih lohna hmunah hian tuihna kang chat nasa? Oil palm vang chauh hian kan tuihna hi a kang dawn lo, oil palm vang chauh hian boruak a chhe dawn lo. Oil palm vang chauh hian ecological balance a buai dawn lo; heng te hi ramngaw kan tih cherau vanga thil thleng a ni zawk.
A nih leh Mizoramah hian oil palm vang hian ramngaw engtianga zau nge ṭhiah a nih tawh? Oil palm lo eizawnna dang vangin ramngaw engtia zau nge ṭhiah a nih tawh? Malaysia leh Indonesia te hian oil palm an chin nasat ang hian serthlum hlir te, kuhva hlir te, theihai hlir te ching ta se, an ecological hi a buai phah dawn lo tihna em ni?
Tuihna tlem ta te, ramsa awm ta mang lo te, boruak chhe ta te hi oil palm vang ni lovin, thlai pakhat uar taka kan chin vanga chumi atana ramngaw kan tih chereu ṭhin vang zawk niin a lang.
Oil palm kan thlir dan hi a dik lo a ni. Kuthnathawktuten hlawhtlinpui khawp tura hmalakna lian tham an neih mek hi kan hnualsuat dawn a nih chuan, hmun danga hralh chhuah tham thlai hi engtikah nge kan chin ve tak ang? Mitinin ei leh bar zawn kan mamawh a, kan ram mipui zawng zawng hi kan sumdawng vek mai dawn em ni? Office-ah sorkar hna kan thawk vek mai dawn em ni? Industry kan siam vek mai dawn em ni?
Kan ramin a chhiat pui khawp oil palm chinna tur ram kan nei chiah em? (Note: Mizorama oil palm potential area 'oil palm ṭhat theihna' ram kan neih hi hectare singruk leh tlem chauh a ni. Chu chu Mizoram zau zawng zaa pathum vel chauh a ni.) tih pawh hi ngaihtuah tham a ni.
Ram hmasawn tur chuan economy a pawimawh hmasa. Hmasawnna lian tham (Eg: Hydel project, Industry lian etc) nei tur chuan engemaw tal kan surrender a ngai. Chutiang bawkin economy dinhmun ṭha nei tur chuan engemaw chuan a tuar ve a ngai asin. Nge kan rama hmalakna lian tham lo awm tur apiang hi kan lo dang zel mai dawn em ni?
Kan sawi leh kan rin ang em em hian oil palm hian ram a tichhia em? Oil palm zirchiangtute hian ram dang base-a kan zir rual hian, kum 15 vel kan lo kalpui tawh leh kuthnathawktu tam takin eizawnna bera an hman mek oil palm hi kan zirchiang dawn a nih chuan, Kolasib leh Mamit district-a oil palm huan leh a chhehvel hi zirchiang zawk se.
Kan rama oil palm kan kalpui dan tur ṭha zawk an zirchhuah theih ka ring tlat a ni.
Masena Raltek