Written by
Nawlchunga Chinjah Meisatla
Siaha

Hnathawh zak lo lehkhathiam

Lehkhathiam an pung zel a, chutih lai chuan hna erawh a vang tial tial a, Mizoramah ṭhalai lehkhathiam hna hmu lo an pung chho telh telh a, chumi ina a hrin chhuah chu ṭhalai lehkhathiam hna hmu lo leh engmah thawh nei lo a ni. Tichuan kan ramah abikin ṭhalai lehkhathiam tak tak hna thawh nei lo tam tak kan awm ta a nih hi. India rama state dang te ang lo takin kan ram chhungah hi chuan mimal sumdawnna (private company) liantham, ṭhalai lehkhathiamte tana hna han thawh mai na tur leh han luh mai na tur hi sawi tur a vang a, chutiang te a nih avang chuan sawrkar hnain min daih tak si lohah chuan, heti hian ṭhalai lehkhathiam hna hmu lo leh hna thawh mumal nei lo kan tam ta em em mai a ni. Kut hna thawh kan peih loh vangin ṭhalai lehkhathiam hna hmu lo kan pung zel e.

Sawrkarin kut hnathawk mite tan a, kut hnathawh hi eizawnna tlak a nihzia leh a hlawkzia lan tirna tur kawnga ruahmanna felfai tak leh ṭha zawk an siamchhuah theih loh avangte leh, abikin ṭhalai lehkhathiam dinhmun harsa zawk leh rethei zawkte, mahnia sumdawnna leh eizawnna tur bul han ṭanna mai tur sum (capital ) nei lo ten, mahnia eizawnna bul an ṭan theihna tur kawnga ruahmanna felfai zawk leh ṭha zawk an siam theih loh avangte pawh hian a bikin ṭhalai lehkhathiam hna hmu lo kan tam a, kan tam zual zel bawkin a rinawm.

Chu bakah mi tam zawkin a bikin ṭhalai lehkhathiam zawkte hi an nih dan tur leh an hna thawh tur kawnga kan ngaihdan leh kan thlir dan a dik tawk loh avang te pawh hian mi tam tak hi chuan kut hnathawh leh nitin (daily) a mi hnuaia inhlawh hi an zak phah fo. Nu leh pate pawn kan fa lehkhathiamte hi sawrkar hna leh hna hahdam zawk ringawt zawnga thawk turin fuihin zirtir lo ila, eng hna pawh thawk a, thawh hreh nei lo turin kan zirtir tam a pawimawh a, mahni intodelh tura kan kaihhruai thiam a ṭul hle.

Ka ṭhianpa pakhat chuan ka bulah kan ṭhianpa dang pakhat chu Master a zir zawh hnuah an khaw lamah kut hna thawk tura a awm daih thu leh, kut hna thawk leh daih tur sia master degree a zir chu awmzia a neih loh thu min hrilh a. Ka ṭhianpa ngaihdan chu ṭawmpui harsa ka tih deuhin avangin kan han inhnial deuh a, ka ṭhianpa ngaihdanah chuan, kut hna a thawh leh dawn tho si chuan kan ṭhian pa chuan master kha lo zir khaw muang duh kher lo se tih hi a ni.

Hmannia Ṭhalai khawmpui kan kalnaah, kan motor chuanna khalhtupa chu kan hmeichhia ṭhenkhatte nen an inkawm a, B.Sc a zawh tawh thu a sawi a. B.Sc zawh tawh hnua motor han khalh daih mai chu an hmuh hniam phah hle a ni tih hriat tak hian an han sawi zui a. Kei chuan kan chuanna motor khalhtupa chu ka ngaisang ru hle thung. A motor khalh khan sawrkar hna a zawnna leh hna sang zawk a zawnna a dal dawn hauh loh avangin. Khitiang ang deuha mi tam zawkin, lehkhathiam zawkte leh zir sang zawkte an hna thawh a hniam deuh vang emaw, kut hna an lo thawh avanga kan thlir dan a danglam ṭhin vang hian ṭhalai lehkhathiam tam takin kut hna thawh leh, mite ngaiha hna hniam deuh zawkte hi an thawh hreh phah fo hi a lo ni. Chuvang chuan ṭhalai lehkhathiam zawkten eng hna pawh zak miah lova an thawh theih nan leh, thawh hreh an neih loh nan chuan kan thil thlir dan leh ngaihdante hi kan thlak a ngai ta a ni.

Kan ramah sawrkar hna a van tawhzia leh, duhsaktu ṭha nei lo tan phei chuan hna hmuh a harsatzia te, zirnain ṭha zawka lut ve thei lote leh inbuatsaihna tur ṭha zawk nei ve thei lote tan phei chuan a bikin sawrkar hna phei chu hmuh a harsat a, ṭhalaiten eng hna pawh hi thawh hreh leh thawh zak i nei lo ang u; hna ṭha zawk kan hmuh hunah kan hna kan thlak mai dawn nia.

Nula tlangvalte pawn ṭha­lai lehkhathiam engmah thawh hreh leh thawh zah nei lo ngaihsanna chang hria ila, hna thawh hreh nei te hi i ngai sang lo ngam ang u.

Nawlchunga Chinjah Meisatla, Siaha