Written by
Chhana Ralte

TLACHAWP ROREL

Ram rorelna felfai kan neihna atana pawimawh ber pakhat chu dan mumal tak neih leh kenkawh a ni ang a, dan siamtute hi mipuiten kan aiawha kan thlan an nih bawk avangin mipuiin kan duh angin dan kan siam angah a ngaih theih ang.

Dan kenkawhna lamah pawh kan aiawh tura kan thlante bawk hi a fawng vuantu an ni leh a, hei hian mipui rorelna a tichiang hle ah pawh a ngaih theih awm e.

Hemi aṭanga mipuiten kan beisei chu dan felfai tak, mifelte khap lo tur leh misualte khapna tur te, kan khawsakna lama hma min sawn tir tur te, inkhairual taka kenkawh a nih theihna te a ni ang. Chuvangin, dan hi a hlawkpuitu leh a tuartu tur hriat lawk hmaa siam a ni a, a mimal hriat tawh hnua dan siam hi a dik thei tawh lo a ni. Tin, dan kenkawh ṭhatna ramah chuan an hotu lu ber thlengin a huam ṭhin bawk.

Hetiang kara hruaitu dinhmun luahtu atana ṭha deuh mai chu, tlachawpa rorel tura thuneihna neih hi a ni awm e. Ruahmanna awm sa awm lo leh sum hmanna duan lawk awm lo, sum tam tak awm bawk si, mahni duhdana hman theih te, a tlachawpa thutlukna siam nghal rum rum tura thuneihna neih hi a fawng vuantu tan chuan a nuam viau ang tih a hriat reng mai.

Chhiat tawh nikhuaa va kal a, ropui taka thil pek nghal theihna neih te, thil rawn diltu pawl langsar tak hnena an thil dil lo pek nghal theih te hi a nuam kan tih em avangin ruahmanna felfai tak neih hi kan hruaitute hian an duh lo a nih pawhin a mak lem lo e.

Amaherawhchu, chhung­kaw tlemte enkawl an nih loh avangin an hmuh phakte tana ṭha tak thil hi an hmuh phak lohte tan chuan a thikawm hle zel a ni. A be phakte tana dil chhuah awlsam tak hi a be phak ve lote tan erawh dawn beisei tur a tlem phah ta viau thei bawk. Hei hian rorelna inkhairual lo tak a thlen avangin rorelna ṭha thlentu a ni lo tih pawh kan hre vek ang.

Mizoram hi industry neih lama pachhe tak kan ni tih kan hria a. Industry lian din tur chuan sorkar policy a felfai hmasak a ngai a, tla­chawpa tih chi a ni lo. Miin vaibelchhe 100 man hu industry rawn din dawn se, sum tam tak an sen hnuah eng pawl emawin 'kan duh lo' an tih chuan sum an seng thlawn thei dawn a, tuma tan risk lak ngamna chi a ni lo ang.

Covid a leng a, hetiangah pawh tlachawp thutlukna a lar hle mai. Naktuk aṭanga hman ngal tur hi zaninah te kan tichhuak chauh ṭhin a, mipuite hi ruahmanna nei lawk turin kan beisei lo tih a tichiang viau. Chhungkuaah pawh ruahman lawkna nei lo chu an dingchhuak ngai lo an ti ṭhin a, a ram ang pawha naktuka kan tih tur kan hre lawk lo fo hi inenchian a ngai viau a ni.

Infiammi hlawhtling pawh kan nei zel dawn a, ruahmanna awm lawk lo, mipui rilrua a tlak nat dan mila thilpek kan pek ṭhin hian ṭhenkhat tana lawmawm tak ni chungin ṭhenkhat tana thik ngawih ngawih tur hnuhma kan nei palh ang tih hlauhawm tak a ni. Entirnan, a mimal kan hriat hmain 'chutiang level thlengte chu hna chutiang chu pek an ni ang' tih awm lawk se, rualkhai takin sorkarin kengkawh mai se a ṭhat a rinawm.

Chutianga mipuiin kan tawn hmaa sorkarin inkaih­hruaina a lo siam lawk zat zat theihna tur chuan kan ram hruaitute hi silpauline sem emaw, function tenaua khuallian nih reng an hman dawn lo a, ruahmanna siamin an buai char char a ngai dawn a ni. Mahse chutianga ruahmanna neih an duh loh a, a tlachawpa awm reng an duh a nih erawh chuan an hma an sial hleah kan ngai thei ang chu.

Ram hruaitu ṭha chuan sorkar sum hi mipuite ta a nih thu mipuiten hria se an duh a, an chanvo angah ngai se an ti ṭhin. Mahse hruaitu ṭha lo erawh chuan sorkar thiltih apiang hi hmingṭhat lakna atan an hmang ang a, an chanvo ve hrim hrim an pek pawhin an duhsak bik vanga an thuneihna hmangah mipuiten ngai se an ti thung ang.

Chhana Ralte