A ṭul chuan kan tuar mai ang

Tunlai chu thildang a leng lo, Bairabi Zophaia MZP te chetna chuan ram pum a nghawng a ni. Zofate Chawlhbuk sak tumna Assam Police te nena an intihbuai hi ni 10.3.2018 (dar 11:45) vel a ni a, Assam Police te chet dan hi a mawl hle a, Police training chhuak lo, lak khawm mai mai ni awm tak an niin ka hria. Hetia han ngaihtuah mai pawh hian silai an hmet puak nghal ringawt ni awma lang kha sawrkar police chhawrlai tih awm loh a ni. Mipui buaina a lo awm chuan hnawh darh leh a thelh chu police tih tur chu a ni teh meuh mai, silai hmehpuah nghal kha chu an tih tur a ni lo, tiang an hmang phawt tur ni awm tak a ni.

Boruak a punluna a daih mai loh chuan mipui hnawh darh nan mittui tlakna (teargas) te an hmang thin tih keini helama hre zau vak lo te pawhin kan lo hriat dan a ni a, Silai hmeh puah kher kher hi chu boruak ṭha lo tak, tihngaihna awm tawh loh chinah thuneitu ten dan angin an phalsak zawk tur a ni. Assam Police te hian kah nghal phalna an lo nei sa reng em ni? An nei sa a nih chuan kah phalna petu chu eng vanga lo pe lawk mai nge a nih? Tih chu kan zuk hre si se tawh lo nachungin dan leh thupek kenkawhna kawnga thu an vuak thlak dan chu a mak hle a ni. Dan bak thiltih a awm niin a lang. Helam hi chu keia hriat zau-na in a tlin lem lo va, a mak ka tih em avangin thil awm dan kan en vang vangin ka rilru-a lo lang nghal kan sawi ve mai a ni.

Thuneitute ngawih tlatna hian mipui thin a tirim… Kan thuneitute hi an ngawih reng chhan hi a chhan bul tak kan hre lem lo va, kan inrinsiak a, kan dem a, mahni ram chhana kan zirlaite ke pen chhuak thawm lah an hre reng si a lawm! Kut kuangkuah, che chak siin an lo thlir ve reng mai nge maw ni le? An chet loh chhan hi engemaw ril tak chu a awm a ni ngei ang le? Ṭhalaite a takin a che chhuak a, a ṭul tawh bawk si a, ramri venhimna laia kan thu leh hla han thlir vang vangin keini kan ngawi a, ṭhat kan chhuah nge? Kut thlakna leh ramri venhimna-ah engmah kan sawrkarin thawm a neih kan hre lem lo va, hetihlai hian Assam lamte chuan kan ramri an rawn nek a, thiam takin an inbengbel zel tih hriat a ni bawk si a, kan thuneitute an ngawih tlat chuan kan ṭhalaite chet chu a ngai tlat a ni.

Ram chhana chhuak, buaina pawh hmachhawn ngam, engpawh thleng se tia kan ram tana theihtawp chhuah ‘Zirlai rual’ te hi ram mipui chuan an thlawp tlat dawn a ni. Kan thlan lal, thuneihna kan pek, lalṭhuthlenga thu te zawk hi a hun laia engvanga ngawi reng nge maw an nih tih hi hriat a chakawm ngawt mai. Ngawih rengna chhan hriat bawk si loh chu ‘na taka dem luai luai’ hi an chan tawk a nih mai hmel a ni. Kal lo tura hrilh an nih thute chu a ri ve a, lemlam che reng bawk si a, kal lo tura inhrilh ringawt kha engmah awm zia a awm lo, kal lo tura an tih chuan chak takin hma an la ngam ve mai tur a ni. Ramri humhalh duhna avanga zirlaite an chetna-ah hi chuan kan sawrkar hi tun dinhmunah chuan a che nawi hle a, loh theih loh dinhmun nghak ni awm takin a awm a, zirlaite chetna boruak sang avangin tunah hian a rawn tho ve tual tual ni berin a lang.

Boruak tilian tur chuan helaia kan chetna hi media zau zawka kan inpho chhuah a ngai… Tunlai khawvel changkan tawh zia chu sawi a ngai lo ve, kan ram zimte pawh hi social media hmangin tun dinhmuna thil thleng hi kan inhriattir zung zung a, thlalak nen lam kan hre tawh a ni. Mahse, hei hi a tawk lo hle a ni. Kan ramah chuan boruak a darh tawk a, Mizo awm tawhna ah chuan a darh ṭha hle a ni. India ram, khawvel ramin hre tak tak tur chuan National Newspaper darh zau zawkah thiam taka kan report zung zung a ngai hle a ni.

National TV news-ah te puang chuai chuai sela, kan hmalakna dik takte hi puang sela, darh chum chum sela tih hi duhthusam a ni. Assam lam chuan tunah hian a leh a lingin an ramri lama lut zawkah media lamah te a chhuak tih thawm te a awm leh zel a, buaina kan hmachhawn hian tharum kan lo thawh pawh a ni thei, hemi piahlamah hian thiam taka kan chet velna hi khawvel media zau zawkah kan inpholan thiam a ngai hle. Ramri buai chungchanga kan thiamna, kan ram anih zia kan pho chhuah chuai chuai a ngai, Assam pawhin chutiang tho chuan theihtawpin tan an la dawn chiang a, ramri chungchang chu thil hre tak tak kan awm a, ziak kan hmu zauh zauh bawk a, helam chu sawi ka tum pawh a ni lo.

Boruak lian tham kan neih chang, a bik takin tuna kan boruak te hi a lian em em a, India ram thuneituten thudik an hriat a ngai, India ram mipuiin tun kan buaina hi thudik an hriat a ngai, News liana kan thunluh thiamloh chuan midangin min tan lo mai ang tih pawh hlauhawm tak a ni. kan ramri na taka kan zirlai rual ten an hauh hi lo hre ve mawlh rawh se, chumi tur chuan media khawvel hi kan hneh a ngai a ni. Kan hotute an ngawih kur laia kan zirlai rual chhuanawm tak tak, huaisen taka an che hi India ram zau zawkah hriat lohin a thamral mai palh ang tih a hlauhawm a, dem zawk tur dik tak pawh an hriat a ngai.

Assam Police te chet dan hian min bengharh teh se…. Zirlaite leh kan chanchinbu mi zahawm tak tak thu thar ngaihvena kalte chungah kut thlak a ni. Assam police te chet dan mak kan sawi tawh a, silai an hmet puak a, chanchinbu mite pawh chanchinbu mi an nihna hriattir an ni lawm lawm a, chuti chung chuan kut an la thlak ngam hi a mak pawh mak ka ti lo, an mawl hle-ah ka ngai. Chanchinbu mite an hnathawh leh zalenna zau tak an nei tih chu kim changin an lo hre lo pawh a ni thei, chanchinbu mite zalenna leh an zahawmna tal chu police tan chuan hriat ngei ngei tura ngaih an ni.

Indona tualzawlah pawh chanchinbu mite hi chu thuthar zawngin an awm thei a, an veivak thei a, hriat loh avanga lehlam lehlam aṭanga silai mu thlawk an tawng palh a nih loh chuan khawih tur an ni lo a ni. Hetihlaia chanchinbu mi, chutah pawh hmeichhia leh zel an khawih hi chu eng police nge maw? an nih tih hi ka ngaihtuah a ni.

An ramri chhan nana na taka an lo hauhna an ti lang a nih pawhin tuna an chet dan hi ‘chetna atthlak leh mawl ber’ tih dan a ni. Mizo zirlai te hi chhantu an nei dawn lo va, rumra leh dim baksak lovin an che nge maw ni? tih tur a ni. Kan hriat angin kan zirlaite lah chuan chhantu reng reng an nei si lo, a rehin an reh tlawk tlawk mai a ni. kan sawrkar hi harh teh se, tute pawh lo sawrkar se, ramri humhalh kawngah dawihzep lovin, kan hmaa ding ngam tur hi ram mipui ten kan duh ber chu a ni. Ben harh kher ngai ram hruaitu hi kan mamawh lem lo ve.

Ram mipui lam kan chiai dan a dik tawk lo, buaina hlau reng renga kan awm hian kan ze dik tak a lo lang thin… Inrinni (10.3.2018) kalta khan tuna kan buaina hi a thleng a, hei vang hian Silchar aṭanga kawng pin kan hlau a, petrol, diesel tlakchham hlau reng rengin kan phili nghal sung sung mai a, tlailamah chuan a vang tih thawm a ri ta mai, Assam nena buaina kan neih apianga hlau thlabar reng renga kan awmna hi hman aṭang tawhin a ni. Kan hmaah ram hruaitu nih duh an rawn inzuar thin a, thu ṭha pui pui, thlamuan thlak tak takte kan ngaithla ṭhin a, kawng pakhat chauh kan duh khawp lohzia lah an hria a, tun hunah pawh buaina a awma kan thlabar dan lah a la ngai reng a ni si. Kan va khawngaihthlak em ve le!

Ram hruaitute chu an tling lo, i dahṭha phawt mai teh ang. Mipui lam mawlh hi a ni hetiang a lo thlen changa kan ze dik tak lo lang chhuak ṭhin hi! Sumdawngtu ten buaina denchhenin hlawk an lo tum ṭhin a, thil man an tisang a, an ti vang thut bawk ṭhin a, (tunah chuan hetiang em em chu a la thleng lo niin a lang). Petrol lam ni 2/1 vel chhungin a vang thut a, petrol pump bul lawk lawkah a to-a lo zuar chhawng an awm reng bawk a. Petrol nei pawhin ka nei a ti duh hek suh, In lama lo nei sa tun pawhin a chuh helh helhah an tang emaw tih mai tur a ni. Petrol a ni emaw gas a ni emaw tlakchhama tawrh bik nih hi kan hlau lutuk ṭhin a, hei hi a mawi lo hle.

Buaina pawh hei aiin kan la tawng sang ang, engkim van hun pawh a rawn inher chhuak ang. Chung hunah chuan sem sem dam dam… kan ti mai tur a ni. Midangin nei lo se, keini lo hlawk ila, keinin nghei lo ila tih hi chu kan Pathian duh dan pawh a ni lo, zonunmawi pawh a ni lo a ni. Engemaw hlek a lo awm a, political advantage lo lak tum tlat pawh a ni ber lo ve. Ṭanrual hunah chuan kan ṭangrual ang a, tawrh hunah chuan a ṭul chuan kan tuar mai ang.

R.Zomawia