Written by
Zoa Tlau

Aizawl chawm mektu aia lian tur tuilak thar

Kum 2018 kan chuang kai a, Aizawl khawpuiin nitina tui a mamawh zat chu nitin litre maktaduai 34.8 (million litres per day) ni ṭhin kha tunah chuan nitin litre maktaduai 54.64 (MLD) a lo ni chho ta dawrh a. Aizawl chawmtu kum 1988-a hawn tak Greater Aizawl Water Supply Scheme Phase-I leh kum 2007-a buatsaih Greater Aizawl Water Supply Scheme Phase - II te pahnihin min pek theih zat chu harsatna awm miah loha an pump chuan ni khatah litre maktaduai 34.8 a ni a. He Aizawl chawmtu water supply pahnih (Phase I leh Phase II) tena min pek theih zat aṭanga teha tun dinhmuna mipui cheng zat 3,39,00 nena chhuta tui kan khawpkham lohna chu nitin litre maktaduai 19.84 a lo ni ta a ni.

PHED thawktuten chhun zan zawma theihtawp chhuaha hma an la chung pawhin Aizawl mipui cheng zat chhutin project thar a awm loh chuan tui khawpkham lohna hi sutkian rual a ni ta lo a, UD&PA hnuaia SIPMIU chuan nasa taka survey leh sum te dapin hun rei deuh tawh aṭang khan hma a la a, tunah hian Phase I leh II an pump chhuahna Tlawng Reiek kai aṭanga thlang deuh tak Tlawng leh Setlak inchhunfinna Tanhril, Mualkhang Ram-ah project thar siamin nitin litre maktaduai 37 pump chhuak thei tur Water Supply Scheme thar hlak duan chhuah a ni a, March ni 17, 2018 khan UD&PA Department (SIPMIU) changtu Minister Pu Zodintluanga chuan lungphum a phum ta a ni.

Tui mamawhna: Mipui cheng zat chhuta tui mamawh zat hi chhut a ni ṭhin a, a hmaa nitin 34.8 MLD hian Aizawl mipui 2,93,416 thleng chawm thei tura duan a ni a. Tun dinhmuna Aizawl mipui cheng zat nena khaikhin chuan tui mamawhna hi a sang ta hle a, 54.64 MLD mamawh a ni ta. Tuna Phase I & II Aizawl chawm mektu pump chhuah theih (khawl leh hmanrua a hlui tawh avangin tarlan zat hi a pump chhuah theih tawh loh a) 34.8 MLD leh tuna a thar hlaka duan 'Augmentation of Water Supply and Construction of 37 MLD Water Treatment Plant' nitina tui litre maktaduai 37 pump thei tur belhkhawmin (Phase I & II 34.8 + Project thar 37 = 71.8 MLD) nitina tui a pump theih zat tur chu litre maktaduai 71.8 a ni dawn ta a ni.

Aizawla mipui pun zel dan chhutin kum 2033 hian mipui 4,45,000 vel awm tawh tura chhut a ni a, ruahman anga nitin litre maktaduai 71.8 pump chhuah theih a nih chuan kum 2033 thleng hian min chawm zo dawn a. A hnu lam ami tur chu tuilakna dang kan duan belh leh a ngai tawh ang.

Aizawl chawm mektu aia pump chhuak tam tur project thar chu : March ni 17, 2018-a lungphum phum tak Greater Aizawl Water Supply Augmentation Phase-III nei thei tur hian a bik takin SIPMIU Project Director Er. Valbuanga leh a thawhpuite leh a changtu Minister Pu Zodintluanga, UD&PA etc leh thawktute hian hun rei tak aṭang khan hma an la tawh a. Aizawl SIPMIU bik hi India hmarchhak SIPMIU Unit awmte zingah a thawk tha ber a nih avangin hmarchhak state hrang hrangte Asian Development Bank project aṭanga pawisa hmuh tur insem tur sum lo kal chu state dangin hma an lak theih loh avangin Tripura nen an insemtir ta hlauh a, vaibelchhe 300 dawng tur khan vaibelchhe 703 lai kan dawn phah ta a. He pawisa hmang hian Aizawl mamawh em em tui lakna thar hlak hi duan a lo ni ta a ni. A hmun hi tuna tui pump mekna Reiek kai mawng lamah niin Sakawrtuichhun Industrial Growth Centre kawng aṭanga panin Tlawng lui tho hi pump tur a ni ta a ni.

He hna hi March 2017 aṭang khan thawh ṭan a ni tawh a, cheng vaibelchhe 156.67 man niin M/S Eco Protection Engineers, Chennai leh JV M/S AV Rambabu, Hyderabad ten chhum lo chat lova thawkin Pump House etc. siamna tur ruahman mekin lirthei kalna an laitlang tawha pipe ṭhahnem tak a hmunah hung tawhin Pump House II tur pawh an khawih mek a. Ruahman dan chuan kum 2019 hian zawh hman tur a ni a. Aizawl khawpui chhunga Pipe line phum erawhin mipui nunphung a tikhailak nasa hle dawn tih a hriata mipui lam pawh kan lo inhuam a ngai hle ang.

A awmsa tihchangtlun : Tuna tuilakna kan neih sa hi nasa taka tihchangtlun mek a ni a, power lama indaih lohna avanga tui pump a mumal loh ṭhin avangin Phase I leh II tan liau liau Mel Riat aṭangin Dedicated Line siam a ni a, hei hian tui pump kawnga power-a harsatna thleng theite a sukiang tawh tura ngaih a ni a. Fur laia Tlawng aṭanga Dihmunzawla tui pump kher ngai lo turin Serlui chu a chhuk zawnga Dihmunzawla luang tura lakna siam a lo ni tawh bawk.

Aizawl tlak lam Seventday tlang tuidahkhawlnaa Laipuitlang aṭanga tui pump thin chu pipe a tet em avangin tuidahkhawlna dah khat tura darkar 36-39 te pump ngai chu pipe liana thlak vekin harsatna zual hi sutkian a lo ni tawh bawk a, heng bakah hian Aizawl tui semna (Distribution network) kum 30 vel laia upa tawh chu SIPMIU hmalaknain siam ṭha mekin pipe km 362 laia thui phum turah a zat ve vel an zo tawh bawk a ni. Aizawl khawpui tuilak leh semna kawnga hmasawnna awm chho mek hian nakinah chuan mipuite hi zangkhai zawkin min la awmtir dawn niin a langa a lawmawm hle.

Greater Aizawl Water Supply Aug­mentation Phase - III lungphum phumnaah hian UD&PA Department, SIPMIU leh Public Health Engineering Dept. thawktu thahnem tawk tak an tel a, AMC Councillor-te leh Mizoram Journalists' Association (MJA) pawhin sawmna tihlawhtlingin Vice President Pu Zonunsanga Khiangte leh member ṭhahnem takin a hmunah hian kalin an hriatpui a ni.

Zoa Tlau