Tu hi nge Chanchin Ṭha hriltu chu?
An ziak ang ngei khan, Pathian hming chu nangmahni avangin Jentail-te zingah thichhiatin a awm ta a nih hi. (Rom 2:24)
Ṭum khat chu veng pakhata mandir chhungah an puithiam (Pandit) ka kawm mek lai hian, Mizoram a sawrkar hna lian ve tak thawka rawn awm hnamdang pakhat hi a nupui fanau te hruaiin puja turin mandir-ah chuan an rawn lut diah diah a, puja a tih zawh ve leh remchang la in chu pa chu ka lo kawm ve leh nghal a.
Kan chanchin tlangpui te sawia kan inhmelhriattir tawn hnu chuan kan han titi cho ṭan ta a, zawi zawia sakhuana thu lama her luh pui ka tum pawh chuan a theih ta reng reng lo mai a. Mizoram politic chhiatzia lam thu ringawt mai chu sawiin min fuih let zawk ta hrep mai a ni.
Chutia a sawi mial mial pah chuan a mimal chanchin zep tel zelin tunhmain Mizoramah dawr a lo kai ve tawh thu te pawh a sawi tel nghe nghe. Tichuan Mizoram politic leh a chhehvel chungchang ka hriat ve chhun chhun chu thawh ve in phur lo zetin ka sawipui cho ve ta a, mahse kan titina tam zawk mahah chuan ngaithlatu ṭhaah ka lo ṭang ta zawk a. Mizote mizia leh politic chu awihawm lo khawpin a hre kawmkil a, a sawi zawng zawng hi sawi chhawn leh chi pawh va ni suh! Chuta a thusawi ṭhenkhat zinga pawimawh ka tih leh kan in enfiah ve atana ṭha ka tih thil pahnih te chu ka'n tar lang ve hrim hrim ang e, heti'ang hian.
Mizoram politic chhe lutuk chungchanga mawh phurtu lian ber chu mipuite hi in ni. Mipui te'n in tih tur in hriat loh lutuk vang hian in politician te'n duh duhin an bawl kual che u a, pawisa tlemte in an tham lungawi zel cheu a nih hi. Heng vang te hian nge in vei loh hrim hrim vang zawk niang, an thil tih ṭhat loh in hmuh reng pawhin action engmah la lova in thlir liam mai mai theih ṭhin hi. Mahse hei hian in ramah nghawng chhe tak a la nei chho zel ang a, in harh chhuah meuh chuan a pawi nasa viau tawh ang. Central aṭanga sum lo kal te pawhin in hnen a thlen mang ngai loh hi.
In mi ṭhenkhat ten hnamdang nen buaina an tawh apiangin in rama hnam dang (Vai) awmte chungah kut in thlak vak zel hi a ṭha lo ka ti, hei hi kei ngei pawhin Mizorama dawr ka kai ve laiin ka tawng tawh a, ka dawr bungrua pawh ka chan vek tawh nghe nghe. Heti'ang thil hi state dangah kan hmu vak lo, Mizoramah deuh chiah hian ka la hria.
Hetia a sawi mial mial lai hian Indian Islamic preacher lar tak, Islamic research foundation dintu ni bawk leh pa ṭawng thei tak doctor Zakir Naika'n ama sakhua (Islam) thiam taka a fak mawlh mawlh laiin pungkhawm ho zinga pakhat in muslim ho nun rawnzia leh Islam sakhua hi sakhaw thlamuanpuiawm a ni thei dawn em ni tia a zawhna, Zakir Naik a'n chauh thubarawh deuva, "khang mi te kha en suh, kan sakhaw lehkhabu in a sawi hi en mai rawh (go to the scripture)" a tih laia ka nuih zatzia te kha ka hre chhuak ta rum rum mai a, mahse tunah chuan ka nuih a za bik ta hauh lo mai.
Ani taka muslim te pawh hian an sakhua hi lungmuanna zaiawn (peaceful religion) ang maia sawi te hi an han tum sateh ṭhin a, mahse a zui tu te nun in a zir miau si loh avangin mi tam takin an zawm ngam loh phah mai ni lovin, ani sate paw'n hrehawm tiin an ṭap vawng vawng zawk a nih hi.
Kan in kawm zawh a in lam ka haw hnu chuan thil pakhat ka hre chhuak leh ta pek a chu chu, kan chief minister ṭhin pakhatin an sorkar laia (a sawi dan chiah chiah chu ka hre tawh lo) ram pawnah missionary tam tak tirh chhuah an tum thu a sawi kha a ni. Kha thu ka'n ngaihtuah chian tak tak chuan ka nuih te pawh a za letling ta hial a ni.
Khatia a sawi hma khan, mahni state pawh dinhmun rema din tir hlei thei lo leh hun rei tawh tak aṭanga chawm hlawm la ni reng, eiru state ti te hiala an lo hriat te Chanchin Ṭha hi he ram upa tawh taka cheng Indian pachal hian a pawm hmain, a hriltute nun a check hnamsa phawt dawn tih a ngaihtuah tel lo palh te pawh a ni mahna le.
Ṭum khat pawh India ram chhunga kan missionar ṭhenkhat te kha "khawi aṭanga lo kal nge in nih" tiin mite'n an zawt a, an ni'n "Mizoram aṭangin" an han tih chuan "eiru state maw" tiin an lo elsen a ni tih thu missionary pension pakhat chuan min hrilh bawk. Chanchin Ṭha hril kan tih hi a khawi ber hi nge ni ang a, a tute ber hi nge Chanchin Ṭha hrilhtu nia kan ngaih ang tih te hi i in zawt nawn leh ang u. Kan baibul a kan hmuh (Josua 7:1-26) Israel te zinga thil sual ti an awm avanga Israel siapi te'n an han run Ai khaw te reuh te pawh hneh thei lo tura mualpho taka Pathianin a siam te. Ai khaw sipai ten Israel sipai sangthum vel zet Sibarim kulh kawngka thleng rawka rawn um let a, an thah tak nual thu te hi kan chanvo a ni ve lo vang tih sawi har tak a ni.
Hengte avang hian Chanchin Ṭha chu i hril tawh lo mai ang u kan tihna lam chu a ni lo ve, mahse a hlawkna tur kawng daltu lian tak hi chu a awm a ni tih erawh kan hriat a, engti kawng hawi zawnga ṭan lak chi nge ni ang, tih erawh kan ngaihven a ṭul ta takzet a nih hi.
K Zaithantluanga