Lockdown leh curfew damdawi min chawh hi kan dampui lo; kan zual zel a ni
Mizoramah a ni telin Covid-19 a hluar a, hei hi a chhan hrang hrang awm thei zingah kan do dan dik loh hi a chhan lian tak a ni thei ang.
Covid 19 avanga Lockdown nei rei ber kan ni a, Lockdown hi damna tur chu ni se kan dam tawh ang a, zan curfew te hi hri tlemna tur chu ni se kan hri vei hi an pung tawh miah lo ang. Chuvangin, a hmasaa ka sawi duh chu Lockdown (Partial Lockdown pawh) hi a zavaia tih tawp tawh ni se, hei bakah hian zan curfew pawh hi thil sawt lo a nih vangin tih tawp ni tawh rawh se.
He rawtna ka siam avang hian Covid-19 hi hlau lovin i tei suau suau ang u hmiang ka tihna a ni lo. Hetiang kan lo nih tak siah chuan hriin min luhchilh ta si a, fimkhur tak siin nun phung pangngaia kir leh dan i dap rang zawk ang u, ka ti a ni. Nunphung pangngaia kan kir leh hian hri hi a bo dawn chuang lova, hnathawk thei lo leh nunphung pangngaia awm thei lova kan in lockdown leh kan zan curfew neih pawhin a bo tak tak dawn chuang lova, chuvangin engnge inkhuahkhirh kual vel hi a ṭulna?
Thiam takin awm dan inzirtir ila, Covid Appropriate Behaviour (CAB) an tih hi zawm turin ṭan la ila, hei pawh hi kan zawm kim diak diak dawn lo tih hre sa bawk ila, nunphung pgngnaia kir vat hi kan ṭhat pui tawh zawk dawn a ni.
Lockdown hi i zir chiang ang u
Mizoramah, a bikin Aizawl khawpuia lockdown kalpui tawh dan hi kan zir chiang tak tak peih lo. Hri kai an pun deuh apiangin Kohhran Hruaitu, NGO Hruaitu leh sorkar aiawh mi tam tak Health Expert pawh ni lo inhmukhawmin, "A... Lockdown a ṭul a nih hi," tiin lockdown an puang an puang a, India rama Lockdown puang rei ber kan ni ta. Chumi rah chhuah chu India Hmar Chhaka hri vei tamna ber, percentage zawnga laka India rama hripui vei tamna ber zinga mi kan ni e.
New Delhi lamah Local Level Task Force an neih pawh kan hre ve lova, khawvel mithmuha mualpho leh Oxygen pawh indaih lo leh Hospital khum pawh indaih lova an thih zawih zawihna khawpui kha a ni. Mahse Delhi hi an insiam ṭha a, an tihsual aṭanga inzirin tunah chuan Covid positive awm tawh mang lohna leh nunphung pangngaia nun theih tawhna state an ni der mai.
Manipur hi kan state ngaihsan tak an ni ngai lo va, Covid positive pawh nei hmasa, thi pawh tam tawh kha an ni a, mahsela, he BJP sorkarna state ah hian tun hnaiah Covid avanga harsatna hi an tawk tlem tawh a, ni khatah positive 200 hnuai lam an nei tawh ṭhin. Tripura phei chuan positive hi 1000 pawh an nei tawh lo va (September 5, 2021), ni khatah hmuh chhuah 100 pawh tling tawh ngai lovin an him tawh hle a, anni hi BJP sorkarna state bawk niin Task Force an neih pawh hriat a ni lo va, keini angin an Lockdown bur bur lo va, mahse keini aiin an him zawk a ni.
India rama mipui tamzia en hian Covid vei Top 10-a lan hi chu thil zahthlak tak a nih tawh laiin Covid Positive tam lama Top 5-te kan kai chho nawlh nawlh a, ni khata kai tam lamah pawh a sang pawl kan han ni zelte hi zahthlak. Kan Lockdown zozai khan awmzia a nei miah lo va, Task Force nena nasa taka kan ṭan hian Task Force nei ve miah lote pawh kan tluk lo va (Task Force hi an ṭangkai lo ka ti lo va, an tel lo phei chuan tun aia hian kan sorkar hi a mualpho nasa dawn a ni), kan kalphung hi a buaithlak hle a ni.
September 30, 2020-ah nikum lama Lockdown a tawp a, kumina April 19-a Partial Lockdown kan puan leh khan a tirah khan khauh takin kal law law ila chu kan ziaawm thei maithei a, Mass Testing an aupui ṭhin pawh kai kan tam hma khan Aizawla a kai tamzualna veng tlem teah khan May thla velah khan lo kalpui tawh se a ziaawm thei ang a, mahsela, Mass testing kha an ti duh tlat lo va, hri kan inkai pherh vek tawh hnua a veng pum pumin min han test leh ang lawi a, kan kalphung hi a letling a ni. Kha chen Lockdown kha kan ṭhatpui tur a nih chuan khami chhung khan Mass Testing hi kalpui ta zawk se, kan kai darh tawh hnu August velah Mass testing kan ti a, September ah pawh kan la kalpui ang lauh lauva, heti chuan Positive hi kilkhawr ber thlengin kan zawng a, kan zawng hmu hnem chho khawp mai a, hri erawh Tripura leh Nagaland te angin kan titlem thei si lo.
Damdawi dang min chawh tawh se
April 19 aṭanga he thu ka ziah thleng (September 6, 2021) hian Lockdown leh Partial Lockdown hmangin Aizawl chu min la khuahkhirh char char a, Lockdown laia a mar pata hri vei an pung ang thovin Partial Lockdown ah pawh a pung a, Zan Curfew chu hri dona atan a sawt leh sawt loh pawh zirchianna awm chuang lovin kan la kalpui zel a ni. Kan kalphung hman reng tawh, a sawt lo tih kan chian em em tawh hman nawn leh chhen hi sorkarin thiamthil dang a nei tawh lo tihna a ni a, hei bakah hian hripui do turin ral-rel (strategy) dan dang a nei tawh miah lo tihna a ni tel thei bawk a ni.
Mizoram sorkar hian Rapid Antigen Test (RAgT) hi a la ring lui tlat a, khawvel hmun dangin an rin zawk RT-PCR lah chu Lunglei lamah a thlawn liau liava an pek pawhin a la hman theih lo va, Lunglei leh Chhim lam mipuite nunna aiin politics an ngai pawimawh ta tiin miin rawn puh se, sorkar hian chhuanlam dang sawi tur a nei dawn em ni le? Kan hotute hian Rt-PCR chungchangah hian Laboratory din theih leh theih loh endik tura mithiam rual - MZU, RIPANS lam mite a tirh pawh expert ang lovin an sawi duh a, mahni expert tirh chhuah ngei pawh Rt-PCR khawl bun theih lohna tur chuan expert lo angin kan sawi duh a, chumi rah chu kan seng ta em ni chu aw? tia zawhna zawh theih awmin kan ramah hriin kian zai reng a rel thei mawlh si lo.
Kan ṭawngṭai nasa a, ram pum huap ṭawngṭai pawh MKHC kaihhruainain vawi khat aia tam neih a ni tawh chungin state dang zawng aia hripui vei tamna, Hmar Chhaka Positive tam berna state kan nihte hi chu a zia lo zozai a, Pathian rorel dan a ni tia hahdam taka thlir mai theih a nih rual hian mihringin kan tih ve tur kan ti lo va, kan rorel dan a letling a, kan tuar na ta a ni tiin miin sawi se tu nge hnial thei ang le? Kan Lockdown leh Lockdown loh reltute hi a list chu kan lo hmu ve phak ṭhin a, 'Health Expert' ni miah lo leh he lama thiamna nei miah lo NGO hruaitu atana thlan tlin te, Kohhran hruaitute leh Sorkar Department enkawltu lian nih vanga thunei taka lo ṭhu ve ṭhinte an tam a, ka ngaihdanah tak phei chuan Minister te pawh hi a sawihonaah hian an ṭhut ve a ṭul lo va, Health Issue a nih angin Health Expert hian kan kal dan tur (strategy) hi rel se, chu chu Health Minister, DM & R Minister leh Chief Minister ah hian thawn se, lo hnial lovin lo pawm mai se (Health Expert an nih bik loh avangin mithiam rel sa lo pawm mai hi an tihtur a ni), hetiang hian kal ila kan ram hi Hmar Chhaka Positive No. 1 hauh reng tur kan ni bik lo vang. Kan Doctor (Health Expert) neihte hi Meghalaya leh Tripura te aiin an chhiat bik a rinawm lo va, kan Mizoram hi Manipur leh Assam te aiin hri a darh duh bikna ram a ni bik lo va, rorel dik leh fel chu awm se tun ang em em hian Covid thilah hian kan mualpho lo vang.
Tun hi Politics sawi hun pawh a ni lo va, Politics pawh kan sawi lo va, Lockdown leh Partial Lockdown avanga mahni hna ngei pawh thawk thei lova hrek behte puala au chhuah hi a ṭul tawh a, Lockdown zozai khan hri hi a veng miah lo em ni? tih zawhna zawh theih turin keini aia Lockdown rei lo leh Task Force hmanga khauh taka vengtu nei ve miah lote an fihlim sup sup laiin keini chu a sâng dawn dawn tûk tin kan la Positive reng mai a ni. Lockdown/Partial Lockdown damdawi hian Civid Positive a tihtlem si loh chuan, he damdawi hi hmang tawh lo mai ila a ṭha zawk lo maw?
Lalremruata