KAN HLAUH DAN EM EM HI CHU THLAK TAWH ANG U

Ni e, khatia hri tharlamin kan ram a rawn luhchilh tirh kha chuan, kan khur lo chauh chu a nih kha. Tute nge kai ve tawh tih pawh hre lova, lock down hmasa ber kan hman ṭum khan, khawpui pawh a reh hian a reh tlawk tlawk mai a ni.

Hri kai hmasa ber kan hriat chu, Mission Veng­thlanga mi a ni, a veng mite ringawt pawh kan ṭih hle mai kha a ni a. Kan ṭhianpain Tuikuk hnathawk an khuaah a motor-in zuk thlah a tum a, VLTF ten a motor number aṭangin, Mission Vengthlang motor a ni tih, Vahan aṭangin an lo chhui chhuak emaw ni? An khaw ṭhenawm VLTF te an call a, anni chuan an khaw paltlangtir an phal reng reng lo.

Kan ṭhenawm pa leipui feh tur pawh, VLTF-te an khaw ramri-ah lo duty in, an khaw chhung va thleng tur pawh ni lo kha, kal tlangtir an phal lo bawk.

Kan hre chiang tawh: He hripui hi eng anga thawk na nge a nih kan la hriat chian loh avanga kan hlauhzia kan lantir dan kha a awm vek mai. Mahse tunah chuan kan hre chiang ta.

Natna benvawn nei tan lo chuan, he natna hi enkawl dam har lutuk a ni lo, inkai darh erawh a awl. He natna avanga thi tate, kum upa leh naupang pawh, han chhui chian deuh chuan, natna benvawn nei leh, in enkawl har lutuk an ni deuh vek. Hri avanga thi kan tih tam tak hi, hri kai lo mah se, dam rei tawh lo tura ngaih an awm nual bawk. Vanduai ve hrim hrim tih sawi tur pawh an awm. Tunah chuan hri kai zawng zawng an tlu phuk phuk lem lo tih kan hre ta.

Tripura-ah chuan...: Rev. Sai­rengpuia, Tripura Mission Field Secretary chuan heti hian a sawi, "Tripura-ah kan awm a, hri hlauh lohna hian min man ve tawh, symptom nei lo phei chu kan ngai ho khop mai. Min kai theih hi kan ring mang lo. Symptom nei lo in test-te hi ṭul kan ti lo khawp mai.

Mizoram lamah chuan hri kai te hi kan en dan a dang lutuk a, hri hlauhna vang hian a hrikaite pohin kan nat zual phah deuh ni tlat hian ka hre tlat.

Covid vanga damlote hi an home quarantine na Inah luhchilhin ka ṭawngṭai ṭhin. Hri aiin a damlote thlamuan ṭulna kha ka rilruah a lian fo.

Ka nupui leh a ṭhiannu pawh Rev Mamuana hovin covid positive naute, Mizoram thleng an rawn thlah a, an lo haw pawh kha kan lo quarantine lo, an hah nak lai a, zan hnih tlaivar deuh thaw an ni a, duat takin kan lo dawngsawng mai. Hri chu an kai maithei, mahse hri kai chu kar hnih hnuah a reh leh mai dawn a, lo induat theih loh kha ṭha pawh ka ti vak lo. Kan lo test lo va, symptom an nei lo va, keini pawhin kan nei bik lo.
Thla hmasaa Missionary covid vanga thi kha a pasal a positive bawk a, a death certificate, Mizorama phurh phalna, etc. vel buaipui chhung darkar 5 vel kha PPE poh ha lovin Agartala pastor hian covid ward-ah ruang a lo kilpui char char. Hri hlauhna ai chuan anmahni a lainatna kha a nasa zawk miau a, ani pawh kha kan quarantine bik lo, symptom a nei zui lo.

Kar hmasa pawh khan Manu bialtu pastor positive kan building room pakhatah a in-quarantine a. Agartala Pastor nupui chaw petu pawh hian a room chhungah vek chaw pein an titipui bawrh bawrh ṭhin. Phár ang maia pawna chaw ei tur va dahte hi an ti ve tlat lo. Building-a cheng chhungkaw member dang pawh a room-ah kan han leng fo ṭhin, missionary pastor covid rawn tlawhtute pawhin an len chilh mai zel. Hmai kan tuam a, kan him em em tho mai, kan rap em em hran lo.

Doctor-te hlei hlei hian an ngam a. PPE ha lote hian GB hospital Covid ward-ah hian an duty mai mai a. Mizo doctor-te pawh hian covid ward kan duty chhungin PPE kan ha ngai lo an ti! Mizoram ngaihtuah dana ngaihtuah a, nuihzatthlak deuh deuh sawi tur hi a tam mai. Fimkhur lo ni lovin hri hi ngam deuh thei ila aw, symptom nei lo tan phei chuan thil serious a nih loh hi maw. Thingtlang ṭhenkhata covid phei chu atu amah symptom neia ram an awm tam lo va, Pathian zarah "hri kai lo" an ni leh thuai ang.

Kan thawktu (a ram mi) fiamthu duh ve tak pawh, missionary nulate an inah a tlawh a, thingpuite a in a, a haw hnuah a positive tih an hrilh a, a khát tawkin in hritlang ve tawh em? tiin a va call zauh zauh a ni awm e, kan naupan deuh laia mit nâ infiam nana kan hmang a, kan mittui kan intat ang vel khan inngamtlak chu covid-in an infiam vel mai mai tawh a ni. Rilru zângkhâi taka dawn sawn chuan a dam leh a chak deuh zawk niin a lang. Hri nena chenho tih pawh hi, hri rap lutuk loh hi a ni mai lo emaw ni le? A vei hi rap lo ila, a kai pawh hian eng he huah ngai lo ila, symptom kan neih nasat chuan inenkawl thuai ila. A enkawltute pawhin enkawl der der lovin enkawl bawrh bawrh thei ila, dam a sâwt ka ring mang e," a ti.

SAWI ZUINA: Whatsapp group pakhatah, he thu hi kan sawi zui a, mi hrang hrang thu sawi aṭang hian, kan hlauh dan kan thlak a ngaihzia a hriat theih awm e.
1. Kan positive lai khan keini pawh, phár vei ang maiah kan inngai, inthinhrik, inṭih, leh hlauh, khung hran ngai kan ni.

2. Veng pakhata Damdawi Ina, positive an dah lailawkna chu, ventilation pawh awm lo, puan zar chauh, a chhung rimchhia, bawm te reuh teah a ni... hei hian kan ngaihdan tam tak a hrilah ka ngai.

3. Ka positive hma, positive lai leh a hnuah hian, ka ngaihdan ngai reng a awm, Covid Appropriate Behaviour - hmai tuam ṭhat, kut sil ṭhat, social distancing-te hi kan vawn ṭhat chuan, inhlauh em em tur a ni lo, tih hi.

4. Palzam mai mai tawh tur, he hri nena chenho kan zir thiam loh chuan kan dam khawchhuak lo vang, vairamah mah kan ngam em hi, ringtu zawk hian hlauh kan ngah mah mahte hi a ni lo maw?

5. Pal zam tur. Symptoms ang chi nei erawh mahni inkhung ve deuh mai, a bak a ngai lo! Damdawi lah a ho... kan ei ṭhin reng ang, vitamin, leh tuilum in kha a ni mai a. Hengte hi chu tih sa reng kha a ni mai a.

6. Min quarantine ni 11-na a ni ta, ka fanu +ve kai nen an in-contact-na ni aṭang phei chuan ni 14-na a ni ta. Positive zawkte dama an chhuah tawh laiin, keini erawh min la quarantine si a, a ninawm duh khawp mai.

7. Kei pawh hmanah self monitiring in ka awm a, test kan ni ve si lo va, quarantine ang thoin, tu ma'n mi hnaih ngam lo va, quarantine-ho chu ni 9/10 velah an test a, an negative a, an zalen mai a, SM erawh chu test ve hek lo i. Ni 14 kan tawmim a, kan positive contact-te damchhuak nen kan zalen hun a inrual vel. Ennawna siam ṭhat ngai hi chu a awm a ni.

8. Covid hi hriatthiam a har a nih hi, han hlau viau dawn ila kan eizawnna leh khawsak phung a buai vek mai si a, bakah, a kaite hi tam zawk chu an dam leh zung zung si a, hlauh viau a ngai lo a tih mai theih a, hritlang pik deuh ang lek a ni mai si a, an dam leh thuai thuai a, a ho ang reng khawp mai.

Chutihrualin han hlau lo viau dawn ila, khawvel pumah mi nuai 40 ai tam thihpui tawh natna a ni a, kan hmuh leh hriat phak rengah mi tam takin an thihpui mawlh mawlh ve tho bawk si a, hlauh loh viau dawnin a nuam chiah bawk si lo a. Paih dawna sa ni si... tih ang deuh a ni.

9. Positive leh positive lo lam ni lovin, symptom nei chiah hi +ve-ah ngai tawh ila, symptom nei si lo +ve hi 1st contact ang hian treat tawh ila kan zia deuh ang em le?

10. Kei chu Mass testing leh Contact Tracing tih vak vak hi a hun tawh lo ka ti. Hei chu total lockdown strict taka kan kalpui laia tihmi niin ka hria. Heti chuan kan invai chau mai dawn.

KAN TEST DAN BAWK HI: Kei chu ka ṭanna ngaiah ka la ṭang reng, home Quarantine-a kan dahte hi, test zung zung ai chuan, ni 7 vel hnuah symptom nei an awm lo a nih chuan, test kher kha eng nge a ṭulna, ni 2/3 te la awm zawm se, an fihlimah ngaihsak mai a ṭha zawk lawm ni? Positive kan enkawlte ngei pawh, symptom nei lova ni 7-10 an awm chuan, test kher lova chhuahtir tur kan ti tawh si a.

Kan test-na khawl lah hi, khawl thluak nei a ni bik si lo a. RAgt a ni emaw, RTPCR a ni emaw, test +ve ni si, natna nei lova chhuak zui ta hi kei ngei pawhin hriat ka nei nual mai. +ve pakhat a awm avanga a nghawng buaizia leh, rilru lam harsatna a siam tamzia hi kan hre tlang vek a. Test kan chelek lutuk avang zawk hian, kan nunphung kan tibuai ta zawk a ni thei ang em? Dr. Thiamsanga MLA khan, "Random test kan kalpui zel loh chhan chu, a enkawlna lam kan indaih loh kan hlau," a tihte kha, amah vawm let nan kan hmang sup sup naa, hei test runpui kan kalpui ta a, kan buai a zual zel dawn a va ang ta zawk si ve. Inkhung hrannaah kan indah lut sup sup a, kan indah chhuak leh sup sup a ni deuh ber mai lo maw?

HLAUH LUATIN A HRIN: Hlauhah pawh hian hlauh luat a awm ve, ka ṭhianpain a sawi pakhat chu, "Mi pakhat chu symptom a nei a, an test a, a +ve tih a hriat khan, hmuh theihin a nungchang a danglam nghal vek a, ICU-a luh a ngai rum rum nghal mai. Nu pakhat positive ve chu Home isolation-in a awm a, oxygen pek ngai khawpa a awm pawhin, doctor rawn tur ka nei reng tho va, hospital panpui ka ngai lo, ka dam em em ang a ti tlat a. A dam chhuak ve mai bawk," a ti.

Kan hlauh luatah rilru hrisel lo kan neih theih phah a, kan inveh chau tak tak mai ang tih a hlauhawm ta.

Engpawhnise, he hri hian kian lam a la pan mai hmel loh, chenpui dan tawk kan thiam a ngai dawn. Kan tehna ber tur chu thihna a thlen danah hian ni se la, mi hrisel pangngai tan chuan, enkawl harsa lutuk leh thihna thlen phuk phuk chu a nih lem loh hi maw le.

Lalrinliana Colney