Home Quanrantine a pumpelh theih
Hnam dang ṭawnga ‘quarantine' tih hi Mizo ṭawng ang tluk zetin kan hmangin kan hrethiam ve ta! Kan Lal Isua khawvela a len lai khan phar natna veite chu an lo khung hrang daih tawh a. Kum zabi 14-na lai khan Italy hmar lama Venice khawpui lawng chawlhnaa lawng lo thleng hlimte chu natna hri hlauhawm an rawn phurh tel palh theih vangin, ni 40 chhung lawng chawlhnaah an dah hrang ṭhin. Chu chu Italian ṭawnga 'quaranta giorni' ni 40 chhung dah hran 'quarantine' tih lo chhuahna a ni, an ti.
Kum 2020 aṭanga hripui kan han hmachhawn ve zet zawng, India rama state pachhe ber pawl tan chuan 'quarantine' tih reng mai hian nasa takin kan ei leh bar zawnna a nghawng ta a nih hi! Chhungkua tawp tawpa chawlh kar khat aia rei inkhung ngai, sorkar zem zen awm ve lohna chhungkua tan chuan a mangan thlak tak zet tawh a nih hi. Hripui kan inkai chhawn zel theih vanga Sorkar-in ‘Inkaihhruina/ Dan’ a siam a ni tlat mai si a, dan zawm lo chu hremna hmachhawn thei kan nih ai mahin, nasa taka hripui kai darh ve palh thei kan nih miau vang zawkin, sorkar/ VLTF/ LLTF te thu zawmin thuawih taka kan inkhung a ngai ta ṭhin a ni.
Amaherawhchu, sorkarin dan a siam bih/ zir chiang peihte tan chuan Covid 19 positive lo hnimhnai ṭheuh ṭheuh zingah, tute nge khung a, tute nge khung kher ngai lo tih a chiang reng mai! Contact tracing chungchanga sorkar notification thar ber vide No. D. 33011/39/2021-HFW(SOP) /D/222 Dt. 19.7.2021 aṭang hian, ‘Quarantine’ kher ngai lovin, a pumpelh theih tih chiang takin a lang. Kan nitin khawsak kawnga kan chetvelna ṭhenkhat aṭangin 'quarantine' pumpelh theih dan lo zir chiang dawn ila.
• ATM Tlawh: Pawisa i lak chhuah ni tak khan i hma lawka la chhuak vetu kha a lo positive palh hlauh a. Invenna (double mask) hmang ṭhain, ATM khawl i khawih zawh veleh i kut i sanitise emaw, kut lawnga khawih lovin pen/ chahbi emaw i hmang a, ATM i chhuahsan chiaha i kut i sanitise thlap chuan 'contact' hlauhawm a awm lo tluk a ni. In khung i ngai lo thei.
• Inleng Neih: Kan mithiamte leh VLTF/LLTF ten inlen pawh loh a him an tih rualin, chhiat tawh thil bakah sawi lawk lem lova rawn tei lut nawlh nawlh a awm ve theih tlat. Chung i inlengte chu a tuk lawkah an Covid 19 positive tih i hre ta si a! I inleng neih khan invenna (mask) a hman ṭhat a, nangmah leh i chenpui lo awm ve te'n invenna (mask) an hman ṭhat bawk a, taksa inkhawih leh ei leh in tihho te a awm loh chuan, in chhungin in him thei tlat a sin.
I inleng chu invenna (mask) hmang lova lo tei lut a nih pawhin, hawihhawm taka invenna (mask) hmang tura ngen a sual lo va, phungthluk chhuaha ei leh in lo hlui kher loh pawhin chhungkaw him nan chuan thil zahthlak a ni hran tawh lo. Thil pawimawh tak ti tura lo kal a nih hran lohva, leng satliah a nih phei chuan, thiam tak leh chhuanlam ṭha tak siama hawtir dan i ngaihtuah a fuh ber zawk ang. Chhiat tawk chhungkaw tan erawh inralna sum dawn loh theih loh a nih vangin, sum i dawn zawh chiaha i kut sahbawna i sil fai/ sanitise khan i him thei. Heng thil tih harsa lo te te hi kan zawm ṭhat phawt chuan, chhungkua-a 'quarantine' kan pumpelh daih thei a nia.
• Hnathawhna: Sumdawng/ pisa kai i ni a. I thawhpui/ dawrtu zingah Covid 19 positive an lo awm palh hlauh mai! A tawi zawngin Covid Appropriate Behaviour (CAB) i zawm ṭhat phawt chuan, chi-aina tur a awm hran lo ve. I thil khawih apiang kha Covid 19 Positive khawih hnu a ni thei tih hre rengin, dawr bungrua/ pawisa/filter/ coffee vending machine/ kawngka biang leh a pawhna/ tui herh hawna/ step railing/ lehkha/ file/ computer keyboard leh mouse, etc. i khawih zawh veleh i kut sahbawna sil/ sanitise a pawimawh hle. In chhungkua 'quarantine' in ngai lo thei.
• Bazar/ Dawr tlawh: Dawr nghak/ Bazara thlai zuar i dawr kha Covid 19 lo positive palh hlauh pawh ni se. In in dawr lai leh a hnu chiaha invenna (double mask leh sanitiser) i hman ṭhat a, taksa insik/ inkhawih a awm loh phawt chuan, 'quarantine' i ngai lo ve.
A chunga tarlan tlemte bakah ni tin khawsak phung dangah pawh kan fimkhur tlat chuan, Covid 19 positive nena inhnim hnai ve si, 'quarantine' kan ngai lo thei kan tih chhan chu: kan fimkhur man kan tel tihna a ni mai dawn a ni.
Amaherawhchu, hripui kan kai miah lo vang tihna lam ni lovin, Covid 19 positive hnim hnai ve zingah 'Low Risk Primary Contact' ah, LLTF / Contact Tracing Team ten min rin lut ang a. Sample lak pawh ngai hran lovin, contact ni aṭanga ni 14 chhung chu kan hriselna kan inchik ang a, symptoms te kan nei ve palh a nih chuan kan in-report vat a ngai.
Chung mi te chu, an nitin khawsak phung engmah a tikhaihlak dawn lo va. Chutih rual chuan hripui lo kai ru (asymptomatic) ve reng thei tih inhriain, ni 14 chhung chu, mi dang kai chhawng miah lo tur khawpin CAB an lo vawn ṭhat a ngai ve thung dawn a ni. Positive contact zingah Low Risk Primary Contact nih duh vanga mahni lo inrin luh (assess) ve ngawt erawh a dik lo. Mahni veng LLTF Contact Tracing Team te hnenah in-report vatin, Covid 19 positive nena inhnim hnaih/ hnaih loh dan zep miah lova sawi erawh a ngai.
Vanduai vanga ‘High Risk Primary Contact’ khung/ sample lak ngei ngei ngai chu a awm theih. Mi tin kan fimkhur leh zual chuan ‘quarantine/ sample lak ngai’ kan titlem duak thei tlatin a rinawm! Kan state economy tlak chhiat bakah chhungkaw tam tak tan harsatna namen lo a thlen mek dan ngaihtuah chuan, lockdown/ partial lockdown hian kan kal reng theih loh hun a thleng thuai dawn.
Mi tin ban phakah ‘invenna hmanrua’ a awm a, nunphung pangngaia hripui nena khawsak ho kan zir a, tun aia kan fimkhur phawt chuan kan hripui beih mek pawh hi kan hneh hma zawk ngeiin a rinawm! Inkhung hian nunphung pangngai leh ni tin ei bar zawnna a chhe zawnga nasa taka a nghawg mek avangin, inkhung kher ngai lo tur khawpa fimkhura khawsak thiam hi, Sorkar/VLTF/ LLTF te mawh ni lovin mimal tin mawhphurhna liau liau a ni.
L. Hrahsel, Zabanga Building Mission Veng