Written by
Ramchhana Hmar
Phuaibuang

BUAIPUI THAM RUIHHLO

Amah Pi Lalsangzuali (L)-in, a tur a na e, zunzam a fan zo; rawlthar dawntuai te a dawi a mek e. A tih kha he thu ka ziah dawn laia ka rilrua lian em em pakhat a ni. Mizo te hi hmasawn mek kan ni a, chu kan hmasawnna chuan mi fate neih tur chauh a kan dah te, kan ramah a awm ve thei ang em ti a, Tlumtea thlir taka kan lo thlir ṭhin te kha tunah chuan kan kawt kaiah, kan ding leh veiah a ther ta fur mai! Khawvel changkanna in hmasawnna rahbi tharah min lawn tir rual hian dinhmun hniam zawkah min hnuk thla mektu thil hi a lo awm ve zel a, chu chu eng dang ni lovin ruihhlo hi a ni.

A bik takin khawchhak leh khawtlang thli hian Mizo ṭhlalaite min chhem nasa a, incheina (fashion) a ni emaw kan nitin nun dan khawlai leh in chhunga kan nun dan thlengin khawthlang leh khawchhak ṭhalaite tih dan a kip a kawi a, lo lachhawng (copy) tum tlat veng tinah kan awm ta fur mai! A ṭhatna awm bawk mah se, a ṭhatlohna chu kan nun a hniam zawnga min hnuktu lama ke kan pen dual dual hi a ni.

Tun dinhmunah chuan khawchhak aṭangin ruihhlo tawlh ruk a hluar a, a hming te hriain an man thawm te hre fo mah ila, a ti ve ngai lo te tan chuan eng nge a nih a, taksaah engtiangin nge hna a thawh tih tawp hriat va ni suh. Harsa taka kan thawh chhuah kan pawisa te a lo thlawn a, luanral tirtu tam ber chu ruihhlo hi a ni mai ang em? Ruihhlo vang hian kan sum leh pai chang a ral lo, Mizo ṭhalaite huaisenna neih zawng zawng kha, he ruihhlo hian min ei chhiat sak mek a. Huaisenna leh tlawmngaihna rilru min laksak hnuah rukrukna thinlung thar min pe ni awm ang hrimin kan ruihhlo leina tur mahni chhungkaw pawisa te hial kan ru duh ta mai.

Tunah zet chuan chhung­khat nu leh chhungkhat pain, an buhfairel bel a vil a ngai ta. Ruihhlo ti ṭhin kan in chhungah kan tu leh fate kan neih avangin kan ngaih a ngam ta lo, hmana thingfaka kawngka do a, ngaingam tak a, in kan chhuahsan kha. Tunah chuan a ngamawm ta lo, min thlamuantu atan ‘made in china’ tih chuang ngei Tala hmangin kan kawngkapui, kan thingrem leh almira ven a ngai ta. He thil hi rukru laka invenna a ni satliah lo; kan tu leh fate venna a ni ve tlat mai. Kan tu leh fate hial ven ngaia siamtu ruihhlo lah chuan kan ramah zalenna a sual emaw tih mai tur khawpin hmun tin, kil tinah kua a hreuh mek zel mai.

Zu te chu sawrkar meuhin, a zawrh avangin kan khap rem dawn chuang lo. Zu ni lo Ganja, Heroin, Pseudoephedrine (Khehpuam) kan tih mai hi, kan ramah a zalen em em a. Order awm lo se, supply tu hi an awm dawn si lo. Heng ruihhlo te hi khawchhak lam aṭanga lokal a ni deuh ber.

Kumin 2018 January 1 aṭanga March 18 thlenga ka diary-a ka lo chhinchhiah ve aṭanga a lan danin Excise & Narcotics Department, Anti-Narcotics Squad-te CYMA (SRS) leh mi tlawmngaite’n Heroin hi vawi sawm an man tawh a, ni sarih leh a chanve ang zelah hawng khat leh a chanve ang zel man a ni.

Heroin hawng khat man hi chanchinbu lama kan hmuh ṭhin ang a, a man hi awlsam taka ka lo chhut ve thiam dan chuan Rs. 50,000 man vel turah ka ngai. A chhan chu, ni 13.2.2018-a Mizoram Police, District Special Branch (DSP) te’n chawhnu dar 2-a Myanmar lam mi hnen aṭanga Heroin hawng 10 an man kha, a hlut zawng an ziahah chuan Rs. 5,00,000/- man lai a nih avangin, heta ṭanga chhut hian heroin hawng khat man awm ang chu kan chhutchhuak thiam mai awm e. A rate inang vek dawn lo mahse, a inthlau lutuk lo turah te pawh ngai ila.

Heng bakah hian January 11, 2018-a Maubawk rama Nghaltan zauah Excise & Nar­cotics Department-a Anti-Narcotics Squad te’n kheh­puam mum 11,07,000 (Kg. 123) an man te kha engzat man tak ni ang maw?

Ni 7.2.2018-a Excise & Narcotics Department, Anti-Narcotics Squad te’n tlai 6:30 vela Ganja kg. 13,500 an man te kha engzat man nge niang? Ni 13.2.2018-a kg. 14 lai an man te pawh khan kan ṭhalaite kut han thleng ta se, an zuk zawh vek chuan rilru buai map na tham a ni ve ang! Ni 20.2.2018-a Bethlehem Vengthlang JAC te’n an veng kawna ruihhlo an man khawm sa Rs. 1,66,805 hu an halral . Kan ṭhalaite taksaah han lut ngat se chuan chhiatpui tham a ni ngei ang.

Excise & Narcotics Depart­ment-a Anti-Narcotics Squad, CYMA leh tlawmngai pawl hrang hrangte’n tam tak an man a, heng an man bakah hian heti zat tho hi a ruka lo chheprelh hi a awm thei mai ang em? Engtia tih rem chi nge ni ang? Tihrem tuma nasa taka hma latu an awm laia eizawn nana lo hmang an awm reng a, nitinin damdawi rui hmel hmuh tur kan khawlaiah an awm reng bawk. Mizoram chhunga lo lut tam ber, Myanmar lama lokal te hi tun aia nasa zawk check ila; tin, Vairengte lama checkgate pawh uluk zawka vil ni zel se.

Taksa dam nan chauha hman chi kha natna min thlentu atan kan hmang a. Heng damdawi te hi tihrem tum a, nasa lehzuala ṭan lak hi tute mai pawhin kan bat a ni. Tlawmngai pawl leh sawrkar hmalakna hi kan duhtawk mai zawngin engtikah mah heroin, pseudoephedrine te hian min kalsan tawh lo ang. Buaipui tham leh ngaihsak tham a tling tawh takzet a ni.

Ramchhana Hmar, Phuaibuang