Written by
Sanghluna
Aizawla mi harsate ngaihsak a ṭul
- Sorkarin COVID-19 hripui laka invênna leh him nan tiin Aizawlah inkhârkhip mek a ni a, chawlhkar hnih (ni 14) chhung kalpui a ni dawn. Sawrkarin a ti miau a, kan duh dan a ni emaw, ni lo emaw, kan lungawi emaw, lungawi lo viau emaw pawh ni se, kan inkhârkhip ngei a ngai. Sawrkar beisei angin, hripui lakah kan him phah ngei beisei phawt mai ila.
Chutih laiin, khawpuia mi rethei zawk, ni tina hlawh chhuah hmanga khawsa ṭhinte hi tun aia sawrkarin a ngaihsak lehzual a ngai. Hrethiam hrâm hrâm tura inngen a ṭha a, inhriathiam tur pawh a ni a; mahse, chutiang ringawt chu a ni zel thei bik lo.
- Aizawlah hian Rs. 5,000 emaw, Rs. 10,000 emaw khâwl sa nei lo hi chhungkaw tam tak an awm ang. Chu'ng mite tan chuan ni tina an sum lâk luhte chu an intunnunna tak tak a ni a, ni khat lek hna thawh loh pawh thil uiawm a ni. Kumin March ni 23 aṭanga Mizorama kan inkhârkhip aṭanga tun thleng hian Aizawl bikah ni eng zat chiah nge hna thawk thei loa an awm tawh ka hre bik lo a, a tam tawh hle tih erawh a hriat theih.
- Ni tam tak hna an thawh loh chhunga chhungkaw khawsak inrêlbâwlna atan Rs. 5,000 emaw, Rs. 10,000 emaw, Rs. 20,000 pawh ni rawh se, a harsa ve fat fat viau ang. Chuvangin, Aizawl khawpuia mi rethei zawkte hi inkharkhip avang hian an rûm tak meuh ang tih kan hriatpui a ngai. Lirthei (public transport) hi mipui mamawh a ni a, ram mamawh a ni. Lirtheia ei zawng - bus, maxicab, taxi, two-wheeler taxi, etc. zingah loan lâa ti ve hrâm hrâm tam tak an awm. Chungte tan phei chuan, chhungkaw ei leh in mamawh bakah loan rulh ngai nen, an dinhmun a khirh viau ngei ang. Heng hi sawrkar thuneitute leh inkhârkhip reltute hian an hriatpui a ngai.
- Inkhârkhip rêlnaa thutlukna siamtute hi thlabi hlawh la an ni deuh vekin a lang. Hna thawk miah lo mah se, hlawh kiam chuang lo, hlawh pangngai la reng an ni hlawm. Aizawl bika kan inkhârkhip tawh ni zat hi belhkhawm ila, ni 80-90 vel emaw a ni mai thei a, ni 90 chuang pawh a ni mahna. Chumi chhung chuan Rs. 5,000, Rs. 10,000, Rs. 20,000 vel (neih sa Rs. 5,000 nei tling lo pawh tam tak an awm ang) hmangin Aizawlah hian khawsak an rêl thei bik eng emaw? Ei leh in, in luah man, bill leh fee neuh neuh, adt.!
- Hripui laka him hmasak leh 'dam' phawt hi a ṭha. Ṭhenkhat tan erawh chumi ringawt thlahlel hleithei loa ei leh in tur leina tur sum zawn a ngai ve bawk. Hengte hi kan inhriatthiampui tawn vek a ngai viau. Thawk loa ei tur nei thei leh khawsak rêl thei ni ila, kan himna tur a nih phawt chuan kum khat pawh inkhârkhip ila, kan him nge nge ang chu; mahse, chutiang chu a ni ngawt thei si lo. Thawk lo chuan khawsak rêl thei a ni lo; Pathian thu pawh a ni lo: Pathian thu angin, ei tur an neih theih nan hna an thawh a ngai ve bawk a ni.
- Hripui kan hlauh vânglai, inkhârkhip tîr lam hun eng emaw ti chhung kha chu mi rethei zawkte tan pawh khawsak a ziaawm viau. A chhan chu - local task force lamin buhfai, chawhmeh chi hrang hrang, chini leh tél thlengin an vêng ṭheuhah an sem a, khawsak harsa deuha ngaihte chu a thlâwnin an pe a. Chutianga an tih theihna tur chuan pâwl leh mimal tam takin task force-ah sum an thawh/ pe a ni. Kohhrante pawh an ṭang a, an kohhran mi, khawsak harsa âwma an ngaihte chu chhawmdawlna sumte an pe hlawm a nih kha. Mahse, mahse, khatiang kha tunah chuan a reh ta viau mai.
- Mi rethei zawkte hi khawtlangah pawh 'aw' nei chau zawkte an ni fo a; an thu leh hlain ngaihsak a hlawh lo deuh nge nge. An tuar ta tlawk tlawk mai a ni. Chuvangin, ngaihsak an ngai tak meuh mai. Mizoram sawrkar hian khawpuia khawsak harsa zawkte hi chhawmdawl dan kawng zawng vat se la, a va ṭha dawn em. Sawrkarin chutianga a ti a nih chuan, hripui laka invênna atana inkhârkhip a ṭul a nih pawhin, lâwm takin an 'amen' ve thei ang a, sawrkar tan inkhârkhip puan leh kalpui a nuam sawt ang.
- 'Economy aiin dam a pawimawh hmasa' an ti ṭhin a, a dik ang. Chuti a nih chuan sawrkar pawhin kan ram leh mipui him tlânna turin chhawmdawlna sum hmang ve deuh mai se. Construction work (a tê tham thlengin), loh theih loh ni loah hi chuan sum hmang rih loin, hripui vanga harsatna tawkte tan hian insêngso ve mai rawh se. Tunah hian Aizawla mirethei zawkte hi an insêngso nasa mai a ni lo, tam tak chuan an pûk tawh a ni.
CM Relief Fund an tih pawh hi, a hming nen a inhmeh bawk a, mipui chhawmdawlna atan tak tak hmang tawh se la; UDPA department hian 'Urban Development' lai chauh hi hre hlur loin, 'Poverty Alleviation' lai pawh hi ngai pawimawh lehzual rawh se. 'Natural disaster' dinhmunah kan awm mek a, 'safety first' kan ti bawk a, PAHOSS atana sum tam tak awmte pawh kha 'Kan dam khawchhuah' theih nan Aizawla mirethei zawkte tan hman mai âwm tak a ni.
- Kohhran hruaitute pawh an men zau leh hret a ngai. An kohhran ṭheuha khawsak harsa tak takte tun aia ngaihven lehzualin, chhawmdawlnate lo pe leh hrâm hrâm thei se a va lawmawm dawn em. Pathian ram thawhlawm lâk khawm reng a ni a, 'Tualchhung' atan sum tam tak a lut reng a; chutih laiin, hripui lêng avangin sum hmanna ṭhin tam takah hman a ngai lo a, sum hmanna nasa takin a tlahniam a ni. Chu'ng karah chuan, thawhlawm thawhtu kohhran mi, khawsak harsate chhawmdawlna pek hi rawngbawlna remchang tak a ni ngei ang.