MISUAL ṬAWNGṬAINA
Aw Lalpa, I hmaa pangchang ngam tur khawpin I tan leh he ram tan hian ka ṭhahnem lo hle tih ka hria. Chuvangin, tun ṭum chu ka tan ni lovin midangte tan ka rawn dilsak daih teh ang.
A Pakhatna-ah chuan kan ram hruaitu, keimahni ngeiina kan thlan lal, kan Minister leh MLA te hi finna leh taimakna-in thuam la. Eirukna laka an fihlim theih nan an thinlung neihsak hram ang che. He Mizoram zim te, mipui tlem te, Kristian za-a za intite chenna ram hi kan rethei rei tawh lutuk a. Thawhchhuah nei mang si lo hian State dangte thawhchhuah sa, Central Sorkar-a an chhun khawm sum leh paite chu keini’n a thlawnin hei leh chen kan fanghmano-èi tawh a; mi pawh an hmusit zozai ang. Missionary eng zata tam pawh tirchhuak ila, anmahni chawmhlawm kan nih chhung leh hnam corrupt tak anga min hmuh chhung chuan Kristian nih ve hi thil thlakhlelh hleih theihah an ruat ka ring mai lova. Chuvangin, ‘Krista Rilru’ keimahni-a an hmuh a, I ram kan zauh theih nan kan State hi corruption-a kan fihlim a, kan intodelh ve phawt a ṭul a ni.
State Intodelh mai ni lova, Central Sorkar Budget-a sum tam tak chhunglut a, a neitu kan nih ve theih nan kan Sorkar thuneitu leh ram hruaitute rilru tithianghlim la, remhriatna leh thiamna, taimakna leh
ṭhahnemngaihna vawrtawpin thuam la, mipuite chuan an hnung kan zui mai ang. Chutianga Central Sorkar-a sum chhunluh kan lo ngah ve hunah chuan a dil chhuah lamah pawh kan inthlahrung tawh bik hauh lo ang. Kristian ni lo Politician-te’n Mizo Kristian Politician-te an ngaihsan a, entawntlaka an ngaih theih nan kan ram hruaitute hi awmpui tlat ang che.
A Pahnihna-ah chuan a tak taka thawktu mipui chhiahhlawh, mipuite suma chhawr kan Officer te leh Sorkar hnathawkte hi Thlarau Thlianghlima I thuam ka duh tak zet a ni. Eiruk duh lohna thinlung han pe tlat teh. Chutiang thinlung nei chunga ṭhahnemngaihna tak tak nena an thawh phawt chuan kar lovah State ṭhangduang ber leh entawntlak ber kan ni ang a, I ram tana feh chhuak kan Missionary-te tan pawh thlawhhma a awl sawt ngei ang.
State hrang hrang Officer-te nena Central Sorkar kaihhruai meeting/ seminar/ workshop-a an tel hunah pawh kimki chuih chuih tawh bik lovin “Kei, Kristian Officer, Mizoram aṭanga lo kal hi” tiin inchhuang tak leh mahni inringtawk takin thu an sawi ve thei tawh dawn asin.
A Pathumna atan chuan kan sumdawng hausate hian anmahni hausakna tur chauh ngaihtuah lova midangte khaidin tumna rilru an neih belh zel theih nan an thinlung neihsak ang che. Mipuite tawrhna leh harsatna tura an thil neihte to tak taka an zawrh loh nan te, mipui rawngbawltu an ni tih inhriaa an hlawkna tur heu chuang si lova mipui neih phak tawk nen inmil tura an sumdawnna an kalpui theih nan te ka rawn dilsak a. Zirlai rethei, thiamthei si, nakina kan ram tana michenfakawm ni thei turte sponsor nachang an hriat theih nan te ka rawn dilsak e.
Hetiang hi tih nachang an hriat a, intlansiakna atan an hmang a nih phawt chuan kum 10 hnu-ah kan ram hi a danglam bawih ka ring. Khawvel ram changkangte changkan chhan lian ber chu Public Sector tilian lovin, Private Sector an tilian ṭhin a ni tih kan hria a. Chutiang lam hawia ke kan pen ve theih nan kan sumdawng hausate hian Proprietorship ringawtah min chenpui lovin, Corporate World lama ngaihtuahna an sen ve theih nan an khawhawi tizau la, ram leh hnam hmelhmang tidanglam bawih thei khawpin contribution ropui an nei thei a ni tih hriattir ang che.
A Palina atan chuan kan contractor-te hi ka rawn dilsak e. ‘Thawk lo chuan ei pawh ei suh se,’ tih I Lehkhabu Thianghlim-a kan hmuh angin thawktu chuan hlawh an nei tur a ni. Kan contractor-te pawh hian an contract hna aṭangin hlawkna chu an tel tur alawm, mahse a lo-a luak chhuaka hlawk an tum
ṭhin avangte hian kan kawngpuite a tlo thei lo a, kan building ropui tak tak te pawhin a daih rei ṭhin lo, project hlamzuih pawh kan nei fo reng a ni. Chu mai bakah mithiamte’n hnathawh hun chhung tura an duan lawkah an hnate hi thawh loh zawh hram hram a, Revised Estimate siama an hnathawh Project Cost tihsan leh lawih dan hi an ngaihtuah ngar ngar a, mipui sumin nasa taka a tawrh bakah an building sak te, an kawngpui siam te mipuiin kan chhawr hun turah kan chhawr thei lawk lo ṭhin. Hei hi mipui zah lohna a ni tih hriattir la. Hetiang hi an pumpelh a, a hun takah hna an zawh a, an kutchhuakte Mizoram tana ro tling a a nih theih nan an rilru tithianghlim la, Thlarau Thianghlimin pawl tlat ang che.
A Pangana atan chuan kan Engineer te mawlh mai hi, i ram lut tur an tlem lutuk ang tih ka hlau a, ka rawn dilpui a ni. An level pui officer dangte aia hausa tura mipuiin kan ngai nghal ringawt pawh hi a dik tawh lo. Anmahni thlarau nun chu thuhran, kan ram hmasawnna atan an pawimawh em em mai si a. An hlawh khamkhawpa khawsak dan zirtir la, an thiamnate hi khawvel ram dang Engineer-te thiamna aiin a nep chuang lo a ni tih hriattir bawk la. Vai rama Kristian ni lo Engineer te’n rotling an duang chhuak a, rotling ni thei tur contractor-te hna an vil a ni tih te hi hriattir bawk la, Kristian Engineer ṭha tak an nih theih nan Thlarau-in chenchilh tlat ang che. ‘Heng te hi ka hunlaia kan siam / kan sak kha a ni a, hei kum 30 hnu-ah pawh a la tlo asin,’ tia chhuang taka an tu leh fate hnena sawi ve tur nei ṭhin se kan duh em em a ni.
A Parukna atan chuan kan berampute hian an beramte an enkawlnaah hian finna leh taimakna, midangte hmangaihna thinlung, sual huatna leh huaisenna an neih belh deuh deuh theih nan ka rawn dilsak bawk e. Kan ram ṭhanmawh bawk han ngaihtuah hian hlemhletna leh dawngdahna hian bu a khuar thuk hle a ni tih hi ‘ka vaibel’ tih tlukin a chiang si a. Chu’nga a hnairkaitu zawng zawng chu an beramte an ni si. Heti tak maia kan nun a dazat ta mai hi kan berampute pawh hian sual an haw vak lo em ni, ti hialin ngaihtuahna min neihtir asin.
Politician leh sorkar hnathawk, an hlawh phu lova hausa ho lah hi Kohhran-ah mi pawimawh, chanvo pawimawh changtu an nihtir zel si a. Eiru-a rinhlelh te hi chu an eiruk finfiahna nei kher lo mah se an lu chungah kut nghata ṭawngṭaisak a, an sual te sim tura counseling neihpui ngam khawpa a huaisen a, an sim loh chuan Kohhran-ah pawh nihna leh chanvo pe lo ngam khawpa huaisenna an neih theih nan te, milian leh thiltithei tlawn lo ngam khawpa thinlung thianghlim an neih theih nan te kan berampute hi ka rawn dilsak a ni.
A Pasarihna atan chuan mipuite ka rawn ṭawngṭaisak e. A thlawna dawn tum reng rilru hi an paih bo theih nan ka rawn dilpui a ni. Theihtawp an chhuahna kawnga ṭanpuina an lo dawng a nih chuan a awm tho e. Chutih rualin mi tam tak chuan theihtawp chhuah aiin a thlawna sorkar aṭanga hamṭhatna hmuh hi an tum ve reng bawk si. Mahni hna ṭheuh taima tak leh rinawm taka an thawh theih nan te, dik lo taka MLA leh Minister te thil tihtir tuma an zar buai loh nan te ka rawn dilsak a ni. Ram hruaitu tur thlanga vote thlak hunah pawh anmahni betlawn thiam thiam, ngaihsaktu der leh sum leh pai hmanga thlemtute ringawt ‘vote’ lo a, mi dik leh mi chak, ram hmasawnna thlen thei ngei tur an ‘vote’ theih nan an rilru tifim la, finna leh huaisenna-in thuam tlat ang che.
Heng zawng zawngte hi lawmthu sawi chungin I fapa Isua Krista hmingin, kei misual James Ramdinmawia hian ka rawn dil a che. Amen.
- James Ramdinmawia