Written by
Lalchhandama Colney

Ka lawm e

Ṭawngkam ṭha leh hawih­hawm kan hmanna ṭhenkhat han sawi dawn ila. A hmasa berah chuan miin thil min pekin emaw eng emaw tak min tihsakin, “Ka lawm e, ka lawm lutuk e,” kan ti ṭhin. Chutiang bawkin kan tu leh fate hnenah pawh miin thil an pek reng reng che u in, ka lawm e, ti zel ang che u, kan ti ṭhin. Miin TV-ah emaw radio-ah emaw thu a sawiin a bulah leh a tawpah lawmthu sawi ṭawngkam a hmang ṭhin. Tin, loudspeaker-a thupuan a awm reng rengin a tawpah kan lawm e, tih an hmang tlangpui. Chanchinbu lamah te, School leh college-ah te class laklawhlaia an chhuah zawk duh chuan khawngaih takin tiin emaw an dil ṭhin. Pathian hnena dilna kan thlen pawhin lawmthu sawi chungin kan thlen ṭhin. A dang pawh a la awm nual ang.

Ṭawngkam ṭha leh hawih­hawm kan hmanna dang, a lo dawngtu tana lawmawm lo lam, in enlet ngai chi sawi leh ila. Entirnan - i kawmchhak pa chu a thawm a na thei hle a. Remchang a lo awm ta hlauh mai a, “kawmchhak pa hi chu a fel a nia, mi a tikhawhar ngai lo, a ri deuh ruai ruai reng mai, a lawmawm tak tak a ni,” i han ti a. Ani tan chuan han thinrimna tur a awm miah lova, mahse, dawt leh aṭang chuan rik ruai ruai kha a tih chi tawh mang loh; ṭhenawmte tan a lo bengchheng nasa a ni, tih kha chiang takin a hre thei a ni.

WhatsApp velah i ṭhian pakhat chuan a rawn fiam chiam ṭhin che a, a uar ta mah mah a. I duh lo ta viau mai a, mahse han thinrim ngawt lah chu fiamthu kha a ni deuh bawk sia. Remchang hmasaah chuan, fiamthu thiam tak i ni,min tinui ṭhin a, ka lawm e aw, i han ti a. I fiamthu hi ka duh miah lo a nia aw, rawn ti tawh miah suh, han tih ai chuan a tu ve ve tan pawh a hah­dam, a pawmawm zawk a ni.

Ṭawngkam ṭhain sial a man, tih leh lampui chang khatah mi an be chhe ngai lo, tih hi in lo bih chiang dawn teh ang. Entirnan- YMA hruaitu pakhat chuan thu a sawi a, naktukah hian thlanmual sam fai hnatlang neih tur a ni a, hna a tam viau naa, keini veng chu kan taima a, tumah zelthel leh ṭhu bo mai mai kan awm ngai lova, chuvang chuan 3 pm-ah chuan kan zo hman vek ang, a han ti a. Tumah hnatlan laiin awm mai mai loh tur etc tih tun tun ai chuan thawk ṭha peih lo ṭhin tan pawh mi a cho phurin a ni. Infiamna lamahte pawh an coach ten an hneh loh tur te pawh thiam takin an naute an fuih phur ṭhin. Intih deuh rawt rawt ai chuan, a titu tan leh a lo dawngsawngtu tan a pawmawmin, a hahdam zawk a ni.

Ṭawngkam ṭha leh hawih­hawm kan hmanna ṭhenkhat kan han sawi ta a. A changin a ṭha lam zawngin, a changin a chhe lam zawngin; a eng zawk zawk pawh ni se, a ṭha e. Sawi leh sawi hnu patling leh patling, nutling leh nutling, han in vin te hi chu kan thiam lohnaah pawh nise a lawmawm vak lo a ni. Thu ṭha ngaithla duh miah lo, thunun ngai ang chi kha chu a huam ve lo turah ngai ila. Hetihlai hian vawk hmaah tuikeplung paih suh, tih kan hre bawk a, a mamawh lo leh phu lote tan chuan eng thil mah hian ṭangkaina a nei lo.

Hnam ropui leh fing apiangin ṭawngkam ṭha leh mawi an ngah. An literature pawh a hausa a, miten an thu leh hla an ngai ropui bawk ṭhin. Keini Mizote pawn ṭan kan lak nasat a ngaih, social media lama ṭawng kan hman dan te phei hi chu a ngaihmawhawm hle. Tunah hian khawvela ṭawng thih boral mai hlauhthawnawm zingah Mizo ṭawng hi a tel a, kan in ngaihtuah harh a, ṭan kan lak a ṭul hle. Engpawhnise, he article hi min lo chhiar sak ve avangin ka lawm hle a, lawm takin ka lawm e!

- Lalchhandama Colney