Written by
Rempuia R.Lûtmâng

A BIK TAKIN

“A bikin” tih te, “a bik takin” tih te hi Sap ṭawng zulzuia chher chawp, Sap ṭawng thiamte'na an chin chhuah niin a lang a. Rin danah chuan Saphoin “especially” an tih atanga lak chhawn a ang hle. He thumal hi Mizo zinga Sap ṭawng thiam chinin a ngial a ngana la chhâwngin kan ṭawngah an zep lut a, ṭawngkam hê deuh tlunin “a bikin/a bik takin” tih hi kan ṭawng mawi takah an bilh tel ta ni mai awm a ni.

Kan ṭawng kalhmanga “bik” awmna hi han en chhin diat diat ila, he thumal “adverb” tlatna tur mual dik tak chu kan hmu fiah thei mai ang. A hê leh hê loh hmangin i teh mai ang u aw, a dik leh dik lo zâwnga kan thliar mai chuan mi fate an nui lo palh ang.

“A bik takin ziah zawm leh zawm lohah ṭhalaite hi kan hnufual hle.” (he)

“Ṭhalaite hi ziah zawm leh zawm lohah kan hnufual bik hle.” (he lo)

Kan en vang vang chuan “a bik takin” (adverb phrase) hmanga ṭawngkam chheh kual ai chuan “bik” mal (adverb thumal) hmanga ṭawngkam hnawh khah hi a mawi zawkin a inrem fuh zawk tih kan hre thei ang. En zel ang aw. A chung zawk hi a hê zawk zel kha a ni a, a hnuai zawk hi kan tawng hman dan pangngai a ni thung.

“A bik takin a thinur nasa.”
“A thinur nasa bik.”

“A bik takin an voh a.”
“An voh bik a.”

“Pathianin a bik taka duhsak
mi a nei lo.”
“Pathianin mi duhsak bik
a nei lo.” (Tirh. 10.34)

“A bik taka nangma hmaa
rawn hruai deuh ka ni e.”
“Nangma hmaa rawn hruai
deuh bik ka ni e.” (Tirh. 25.26)

Chik taka kan en chuan ṭawngkam mawi zawk leh a Mizo zawk chu a awm tih kan hre thei ngei turah ka ngai a. Hetiang chungchangah hian Lalthangfala Sailo chuan, “Pathian thu hriltute tihlar thar, 1950 hnu lama hman lar tak em em a ni,” a ti a (Lunglai Hnemtu). Ani ṭawngkam aṭang hian kan pian ve hma kum eng emaw zat kal taah khan a lo lar hle tawh niin a rin theih a, ṭhalaite hi chuan he ṭawngkam hê dan leh hêr tlun dan hi kan man thiam lawk lawk tawh kher lo a nih pawhin a mawh lo, an hman larna a rei tawh hmel em mai. Chu bakah ngaihtuahnaa lo lang tel ta chu, dawhsan iloa ding chhuak phakte hian ṭawng kalhmang pangngai zui lem loa a dik hrula dik teuh deuh kui ṭiah an ching deuh bik a ni mai awm mang e tih hi a ni.

Hetiang hi hmangtu an tam chhoha a lar tak viau chuan a lang mâm chawp zel a, a lan mâm chawp bakah sawi mâwi lama ṭan la thiam an lo chhuak ve thuai zel bawk. Chutiang chu kan khawsak duh dan a nih avangin a dik zawk anga lang han sawi pawh hian enga mah hmaa ner sa no an tam duh hle. Hetiang ṭawngkam hman dan chi dang deuh hi kan hman lar chuan kan ṭawng kalhmang awm sa zawk kha hman zui loha sira hnawl daih awl viau lehnghal.

Ṭawngkam chher thar ṭhenkhat chu a hmaa awm sa aia ṭha zawk leh mawi zawk a ni hlauh thei, ṭhenkhat dang erawh chu ṭawng tisawngnawitu mai mai a ni ve thei tho. Tuna kan han tar lan takah pawh khan kan ṭawng chheh dan pangngai nia lang kha ṭha zawk nia kan hriat miau loh chuan “a bik takin” tih chu kan ching pung zel mai ang a, thil ṭha zawk na na na chu hnualsuat thu a awm si lo a. Chutiang a nih loha thil tih sawina (verb) dawta “bik” dah kha ṭhaa kan hriat si chuan a tawi zawk bakah a mâm zawk a, khami zawk ngei kha kan chawi nung ang chu.

- Rempuia R. Lutmang