RAgT TEST RESULT HI A RINTLAK EM? (Ans. A chan ve pawh a dik pha lo)
Ka College zirtirtupui Pu K. Lalhruaia, Asst. Professor, chuan Covid-19 symptom a neih avangin ni 15.9.2021-ah RAgT test hmangin a in-test a, a lo positive a. Mahse, Covid-19 vei anga enkawl tur chuan sawrkar hriatpui test ngei a ngai ta si a. Ni 16.9.2021-ah an chhungkua in an in test a, amah chiah a lo negative lawi si a. Ni 17.9.2021-ah RAgT test bawkin a in-test nawn a, a negative nawn leh a, a khawsik leh thawhah a nasa viau tawh a. RT-PCR hmanga test-na result ni 19.9.2021-ah chuan a lo positive ta ngei a, ni 20.09.2021 zan dar 7:20pm khan a boral zui ta a ni.
Pu Hruaia hi mi tum ruh, Shillong-a NEHU Hostel seat a chan loh pawha beidawng duh lo, Hostel corridor chu ping chawpa riak ngat a ni. Hna ṭha tak a nei ve chho a, a nun a nuam chho ve ta tihah RAgT test rintlak tawk loh vanga ngaih theih vanga a nunna hlu tak a chan hi a pawi a, a ni ang hi engzat tak awm ang maw? A hun takah RT-PCR hmangin an natna te hi hmuchhuakin doctor-te enkawlna han dawng se, an boral kher ang em?
RAgT test hmanga Covid-19 natna test hi a rin tlak em? tih thuah zirthukna engemaw zat a awm tawh a. American Journal rintlak taka an chhuah han thai lang ila (Elsevier Public Health Emergency Collection, US National Library of Medicine, National Institutes of Health, Date of publication March ni 3, 2021, doi: 10.1016/j.jcv.2021.104782).
An test dan phung chu hetiang hi a ni. RT-PCR –a positive tawh ho zinga Covid-19 natna lang chhuak lo an han test a, 100 zela 58.10% chu positive tiin a sawi a, 95% confidence level-ah chuan 40.2% aṭanga 74.1% a dik lo dawn tihna a nih chu. A awmzia chu Covid-19 vei mek mi 100 zinga mi 60 (100-40.2) aṭanga mi 25 (100-74.1) chu vei lo tiin a chhuah tihna, a chawhrualin Covid-19 vei reng si mi 100 zelah mi 48 chu vei lo a ti tihna. Covid-19 natna lang chhuak, a lan aṭanga kar 1 chhunga test-ah erawh chuan 78.3% a dik thung. Covid-19 vei, lang chhuak tawh zingah pawh mi 100 zela mi 28 (100-78.2) chu vei lo tiin a la chhuah tho a nih chu. A awmzia chu RagT hian Covid-19 hrik hi a hmuh ṭhelh nasa thei hle tihna.
RAgT test-na atana company hrang hrangte siam endikna aṭangin hetiang hi an hmuh dan a ni. An tih dan chu RT-PCR –a negative tawh mi 100 sample leh RT-PCR test-a positive tawh mi 84 sample an la a. A result hetiang hi a ni
a) Roche: Vei sawi dik-49.4%, vei lo sawi dik-100%
b) Abbot: Vei sawi dik-44.6%, vei lo sawi dik-100%
c) MEDsan: Vei sawi dik-45.8%, vei lo sawi dik-97%
d) Siemens: Vei sawi dik-54.9%, vei lo sawi dik-100%
A tlangpuiin Covid-19 vei reng si, vei lo anga a sawi hi 100 zela 48.75 vel zet a nih chu. A chanve vel pawh a dik pha meuh lo tihna a ni.
Pawl rin tlak leh khawvel hmun hrang hranga inzarpharh John Wiley & Sons, Inc. tena an published Cochrane Library sawi dan ve thung en ila. A dikna chance hi natna lang chhuak bikah 72.0% (95% confidence interval-ah 63.7% to 79.0%, 37 evaluations; 15530 samples, 4410 cases) niin natna lang chhuak loah 58.1%, (95% confidence interval-ah 40.2% to 74.1%; 12 evaluations; 1581 samples, 295 cases) a ni. A dik lohna chance chu natna lang chhuak loah 28% niin lang chhuakah 61.9% tihna a nih chu. Tichuan, han chawkrual ta ila, 44.95% tihna a ni. A chanve pawh a phak lo. Elsevier Public Health Emergency Collection ho hmuh (48.75%) nen pawh a inang thawkhat hle.
March ni 20, 2021 khan RAgT hmangin Mizoramah mi 1,226 an positive tih hmuhchhuah a ni a. Mi research data aṭang hi chuan mi 1250 vel chu natna vei si, vei lo anga a lan tir an awm tihna a ni. RAgT test hmanga an test ho zinga an hmuh chhuah zat aia tam kha natna vei si, a hmuh si loh an awm tihna a ni. Chuvangin, RAgT test hi kalsan vang vang a hun ta.
Mizote hi inlen pawh hnam kan ni. Covid-19 hri lahin kan hnam kalphung hi inzarpharh nana a duh ber a ni lawi si. Tuna Covid-19 natna vei tena an inkaichhawnna ber chu kan in lama kan inlen pawhna hi a ni ta berin a lang. A chhan chu map-a a vei te in han en hian, in ṭhenawm phei den den, a colony ny-in, a thler thlerin, a kawng dung zet zet, a veng veng a ni duh khawp mai.
Thenawmte inkai chhhawng zelin a veng pumin kan kai ta a. Veng bil inkharkhip kalpui a ngai ta fo mai. Kawlaia inkai te, sumdawnna hmuna inkai te, pisa a inkai palh te chu awm mahse, han chhut han chhut hian a tam em em lo niin a lang. A nih leh ‘inlen pawh lo tawp ila’ han ti dawn ila, ‘mihur hau’ ang mai, thil sawt lo tak a ni lawi si.
Ṭhenkhat chuan “Phai lamah pawh RAgT test an hmang, he natna hi a kiam tho, Mizoram hi RAgT-a kan innghah lutuk vanga he natna pung anga kan sawi hi a dik lo” an ti. A dikna chen awm mah se, Mizote nunphung (inleng hnam) kan nihna leh vai ho nunphung te chu a dang daih, in tehkhin thei kan ni lo. Anni te chu hnam chhe ho phei chu hnam ṭha te inah pawh an lut ngam lo, ṭhenawm te pawh an inleng luih luih ngai lem lo (engemaw chang a nih loh chuan). Chuvang chuan, he natna hrik kan do kawngah RAgT test hmanga kan innghah tlat chuan he nata hrik hi kan chhu chat mai dawn lo.
Kan kalphung ang hi chuan natna enkawlna atan sum kan inseng nasa em em zel ang a, ram sumpai leh mi harsa ten kan tuar zel ang a. Mi tam tak nunna in a tuar bawk ang. Chuvangin, natna hrik hmuh hmaih lo khawl hmanga he natna kan chhui a, a vei chu enkawl vat hi Mizote kan himna tur kawng awmchhun chu ni tain a lang.
- Prof. JV. Nunchunga