KAN DINHMUN MILA HRILENG DO A HUN
Hrileng hi kan bei rei ta khawp mai a, kiam lam panin nunphung pangngai chhunzawm leh tawh ila chu ngaihdan sawi ve kher pawh a ngai lo ang. Kan rilru mil lo zawnga thiltih a awm emaw pawh ni se kan hlawhtlin miau chuan kan fak tur a ni. Mahse hetianga nitin sang tel kan la hmuhchhuah zel avangin kan kalphung hi a ṭha ber anga ngaih theih a ni lo a, ngaihdan hrang hrang han sawi ve phawng phawng pawh a awm ve ta viau mai.
SYMPTOMATIC RATE A HNIAM
Test result hrang hrang kan thlir chuan symptom rate hi a hniam angreng viau mai. September ni 7-a result chhuakah RTPCR positive 457 zinga 11 chu symptom nei an ni a, 446 chu symptom nei lo an ni. A tuk lam zela result chhuakah pawh a hniam viau zel. Hei hian a entir chu positive hi a hlauhawm vak lo tihna a ni thei ang. Mahse symptom nei ve lo, positive si kha contact tracing an han ti ang a, mi 1 zelin primary contact 10 an neih chuan mi 4000 zet an chhui a ngai ang a, chu'ng mite chu RTPCR hmanga sample lak vek an nih dawn chuan kan testing facility hi a 'overload' viau thei ang. Chutiang zingah asymptomatic positive lo awm leh se, a than dan chu exponential a ni dawn a, kan zo rengin a rinawm lo. Hei hian mahni duhthua test duhte tan kawng a khar sak thei ang a, symptom nei, RAT hmanga negative tlat si zingah pawh harsatna a siam theiin a rinawm.
CONTACT TRACING KAN TIHDAN:
Veng hrang hrangin an kalpui dan a inang vek lo thei; ṭhenkhatah chuan positive nena pawisa lo inpe zuai te, lo inlenpawhte thlengin high risk primary contact-ah kan puang a, RTPCR test-na khawl a rim viau mai. Tin, mithiam ṭhenkhat chuan community spread a awm tawha ngaiin contact tracing hi thil awmze nei thukah an ngai tawh lo.
A chhan ni thei chu high risk zawk, mah se kan va hriat loh khawlaia kan in contact theih viau tawh laiin kan hriat chian, risk sang lo zawkah tha leh zung kan pe vak a, awmzia a awm tawh loah an ngai.
KAN PHAK TAWK HRIAT A NGAI:
Hripui hi dan chah vek chu duhthusam a ni. Mahse dang chat vek tura tha pek hi kan tlin chiah em tih inzawh ve fo a ngai. Mi ṭhenkhat, primary contact an nih vangin kar 1 kan khung a, test result chhuah nen ni 10 vel a lo ni a, chutah symptom nei lo pawha an positive avangin ni 10 kan khung leh a, a lehpekah tu emaw ber a positive leh phei chuan thla khat inkhung mai a theih viau. Sorkar hnathawk an nih chuan hlawh an la tho ang a, mah se tu tan pawh thla 1 hnathawh theih loh hi a man a sang hle. Kan inven tum dan kawng thlak a hun e.
RAWTNA:
Rawtna han ti hluai ila, mahse tih dawn tak tak chuan uluk taka ennawn leh viau a ngai ang a, a tlangpui zawr zawrin ka'n sawi ang e:
Hrivei enkawlna hi test result behchhan lamah titlem ila, symtom an neih leh neih loh lamah insawn dawrh ila a ṭha maithei. Sawi tawh ang khan a tam zawk asymptomatic an nih chuan kan hripui ai hian kan inenkawlna hi kan chhiatpui daih thei tawh tlat. Hei hian RTPCR load a tihniam ang a, symptom nei nia inhriate tan awlsam taka test theih a ni tawh thung ang. Tun anga contact tracing tih hi a hahthlak a, mi thusawi dik leh dik loah kan innghah a ngai a, mipui rahbehna ang dawn dawna ngaih theihin thuneitute an chet phah a ngai fo.
Midangte veng tura inngaih tlat hi a vengtute tan a hahthlak a, a ven ate tan lah tal put phet tumna a lo awm ve bawk a, inven sen a ni lo tih kan hre tawh. He rilru avang hian mi tam tak chu an inzep phah a, hruaitute hmuh phak piah lamah hri a darh zel a nih hi. Ven tum vek ila veng chuang si loin kan hah thlawn viau thei, eng emaw kan do ang deuh hian. Mi tin hi mahni mawhphurhnaa inveng duh turah ring ngam phawt ila, a vengtute tan a hahdam dawn bakah a ruka tal put phet tum an tlem ang. Lo inringhlel pawh ni se thuneihna hmanga va control vak tumna aiin an mamawh anga puihna lo pek mai hi kan hna ni ta se, a ruka hri darh hi a tlem deuh mahna.
Sorkar pawhin a tih tur chin - RTPCR lab tam zawk siam, mipuite mamawha biak pawh mai tur helpline number siam, inenkawlna mamawh lam tihchangtlun leh khawlaia mipui nawlpui chetdan mila inkaihhruaina siam lamah te ṭan la se, thapui senga vil ngai chi - dawr hawn hunbi siam, curfew siam, inlenpawh ven leh mi tin chet dan control tum erawh sorkar kut leh ke hian a tlin dawn lo a, awmze thui tak a neiin a lang tawh lo bawk.
Sorkarin chutiang zawnga rilru a put chuan mipuite pawhin mahni inven hi kan ti ve thei maiin a rinawm. Sorkar hlauh vanga mask vuah tawh lovin hripui kai kan duh loh avangin mask kan vuah ang a, kan task force lamin in test tura min tih loh pawhin mahnia in-report nachang kan hria ang. Hemi inthlak hi hun eng emaw chen chu enzui a ngai maithei a, mahse nakin zela kan kalphung nghet a nih chuan kan thiam vat ang, hripui dona thil kher loah pawh.
Kan kalphung kan thlak lo a nih a, awlsam taka inkhung beh kan la ti duh a nih chuan sorkar hian kawmpenseisawn a pek ve a ṭha ang a, Task Force lamin an mi khung behte dinhmun ang milin sorkarah thlen se, an thawhchhuah tur ang an chan zat mila chhawmdawlna pek pawh a hun viau tawh a ni.
- Chhana Ralte