Written by
RMS Dawngkimi
Ramhlun South

ENG NGE I NGAIHDAN?

Covid hri leng vangin khawvel a buai a, kan Zoram ngei pawh kan bang lo e. Hri a nih miau avangin, hlauh loh theih pawh a ni lo. Chutihrualin a aia hluarin hlauh dan kan inzirtir em ni tih mai turin kan inhlauhsiak a. Kan tun dinhmun thlir hian hetiang lo deuha hmachhawn dan inzirtir kan mamawh ta zawk a ang viau mai.

Tuna kan inenkawl dan leh kalpui mek dan sawi ka tum viau lo. Kan hre bel viau zawk. Kan hri leng dona kawngah sawrkar hna thawkte leh ni tin eichawp zuarte leh damdawi lam zuar tih loh, sumdawnna kawnga kalte leh ni tin eibar dap chawp te tete leh, lirtheia eizawngte thleng mai hian, hna kan thawh mumal lohna a rei ta hle mai. Hna thawh duhin han au ve ṭhin mah ila roreltuteah hri hlauhna thliin min nuai miau a, lockdown bakin min kalpui si lo a ni. Kan mangang kan han au chhuak ve ṭhin nain, ka aw (voice) chuan ngaihsak a hlawh meuh lo tih roreltute rorel danah a rawn lang mai ṭhin a. A retheite retheih belhchhahna ni zel mai hian a hriat a ni. Mi hausa thil phal tak tak leh ringtu ṭha tak tak an awmna ni lo phei se chuan ruk ruk leh sualna a va pung nasa dawn em. Tunah pawh hian chu'ng chu a awm deuh ṭan em ni tih tur a ni. Mi huan thlai a him lo a. A neitute'n an chan bar loh an sawi a tam ta mai. Mahse chu'ng mite chuan keini aia mamawh an awm tiin an ngawi zel thei a. Kan zoram la nawm zia hi aw!

Mahse heti hian aw... Mipui tam zawk hi sawrkar hnathawk lo kan ni a. Kan intun nun nan kan phak ang tawkin hna kan thawh a ngai tawh a. Kan ni tin mamawh theih tawpa kan tihniam chung hian, loh theih loh kan ngah viau mai. Naupang school fee, bill neuh neuh dang, leh mi in luah hawh tan in luah man etc. mamawh a tel loa awm hleih theih tawh loh hi kan nunah hian a bet ta nual bawk nen. Kan ei leh bar, buhfai chauh lo hi kan nunah a bet tam tawh a. Chuvangin buhfai leh chawhmeha inṭanpuina ringawt hi chuan dam khawchhuah a har ta. Mang a ang ta takzet e.

Sumdawngte dinhmun tawitein i thlir teh teh ang. Miin sumdawnna a kalpui hian loan laa sumdawnna kalpui hi an tam hle tura ngaih a ni a. Sumdawng tam zawk hi mahni chhungkua maia thawk lo. Midang chhawr tel zel hi za zelah mi 50 chu an ni ngei ang. Mite tana hna thawh tur siamtu tam tak hi sumdawngte an ni tlat nia. Sumdawng chuan dawr a luah a ngai tlangpui a. A ṭhente phei chuan kudam thlengin an mamawh a ni.

Sawrkar hna thawkin thla 3 hlawh la lo ta se. Sumdawng hian dawr thla 3 hawng lo se an dinhmun a inang ta tlat lo laite hi chhutpui a ngaiin a ṭul ta takzet mai.

Sawrkar hna thawk, hlawh - la lo. Chawi belh a awm lo.

Sumdawng dawr hawng lo, inhralh miah lo se, hlawh awm lo ve tho. Bakah heng hi a chawi belh char char (Dawr luah man + mi chhawrte hlawh + loan rulh).

Sumdawngte leh ni tin ei bar dap chawpte hi kan tun hri lengah chuan dinhmun ṭha lo takah kan awm tlang tawh a ni. Sawrkar hna thawk chuan hlawh an lak tho avangin lockdown chu kalpui reng mah se an tan a pawi lo. An hlawh a kiam lo a. (Sawrkar hna thawk kan han sawi zel chhan hi sumdawngte dinhmun tarlan nan mai a ni tih min lo hriatsak ula.)

Lockdown hi kalpui zui tawh lo a, he hri leng hi nunpui dan kan zir a hun ta niin a lang e. Ram ropui zawk leh hausa zawkte pawhin he hri hi an inveng zo lo a. Kan ramah pawh kan theihtawp kan chhuah ta a. Kan beih vak a, dan kan tum hian tunah chuan a sawt ta lo niin a lang a. Mahni a thiam dan ang anga kan lo inven a ṭul ta zawk tih kan inzirtir tam a ṭul ta a ang khawp mai.

Hri a leng a, bible lo sawi lawk tawh a ni. Lalpaah innghatin, kan tih theih tawk, awlsam tak si, hmai tuam leh kut sil ngun hi uar ila. Nunphung pangngai kan zawm vat hi a hun takzet tawh a ni.

- RMS Dawngkimi, Ramhlun South