Written by
V.L. Hruaia
Tuikual South

KAN TAWN TAWN KAN TAWNG DAWN

Ram buai lai khan thupuan apui a tam a, mihlim nu pakhatin inlarna puan ve a duh a, a hmu mai si lo va, “Zoram chuan a tawn tawn a tawng zel dawn” a ti ta ngawt a, a dik zaw ber awm e. Tunah chuan Zoram mipuite hripui (Covid-19) avangin kan mangang tawh takzet niin a lang. Whasapp group hrang hrang han en ila kan thuchhuah chu a hriam tak hlawm mai a. Ṭhenkhatin Minister bang rawh se, kan ti a. Ṭhenkhatin Chief Minister zahawm tak, Finance Minsiter ni bawk pawisa zenpui thei deuhin chelh mai se, tia rem lo ruatpui tawk kan awm bawk. A awm vek mai.

Sawisel loh pawh kan nei ta lo, kan mang tawh em a ni. Ṭhenkhatin kan doctor-te kan dem a, LLTF/VLTF te an hah tehlul nen kan lo dem bawrh bawrh bawk a. Hmanah TV a inkawmna ka enah chuan, July leh August thlaah te hi chuan hridanna, Vaccine kan inpe hman tawh ang a, chu chu dam thlen hram lo tum teh u, tiiin an sawi a, a thlamuanthlak khawp mai a. Mahse September thla a ral leh ṭep tawh chungin ni tin hri avanga thi kan la tam telh telh mai niin a lang a, a manganthlak bawk a ni.

Ṭhenkhatin heng hripuite chu Science thila do tur a ni a, politics-in an do (Politicise) an ti bawk a. Ram puma Pathian hnena ṭawngṭai rual kan rawtte pawh, MKHC rawt a ni a, sorkar hruaitute'n an mangan vangin MKHC ah rawt se, chu chu a kalphung tur a ni, an ti a. Ṭawngṭai rual dawna CM thusawite chu hmaiphihna ang lek chauh a lawm, an ti a. Bible aṭanga Thuthlung hlui huna Israel te awm dan aṭang pawhin, Puithiamten thuneihna an nei lo, thuneihna neitu chu Lalte/Roreltute an ni a, lalin a bawhchhiat chuan ramin a tuar ṭhin, an ti a. A dik khawp ang. Dik tak chuan tunah hian kan ram roreltute hi an la mangang pawhin a lang lo. Sum hmuhna tur a nih chuan bawhchhiat an la hreh loin a lang.

Ṭhenkhatin hri enna khawl kan chhuanlam a. RAT in kan test a, a hmu thei lutuk a, a vei lo pui vei hmuhin a hmu a, kan tam phah, kan ti. Ṭhenkhatin RAT in kan test a, vei reng si a hmu lo va, chung mite chuan khawtlangah an kaidarh hman a, kan pun phah kan ti bawk a. Lungleiah RTPCR khawl leisa awm reng chu bun turin kan vuaicha em em a. High Court hial kan thleng a, sorkarin thiam a chang lo chung pawhin kan la vuaicha viau niin a lang a. Myanmar raltlante chhawmdawl leh hriselna chungchanga, CYMA ten kan Chief Minister zahawm tak an biakna thuah pawh khan a biak awm tak Health Minister kal tlanga thil tih tur ni awm tak kha, official te a’n be tlat ni awm takin ka hria. Lungleia RTPCR bun chungchang pawh a hmanhmawh vak lo ni awm takin a hriat theih. Dik tak maw? October thla chhung hian an bun hman ngut ang emaw chu le.

Dik tak chuan khawl hi puh loh theih pawh a ni lo. Hmanni lawka Pu Hruaia thihna te kha kan sorkar leh mithiamte hian engtin nge an sawi mam ang? A tuartu tan chuan kum tam pawh vei se, vawiin ang rengin an la chiangin a la na dawn a ni a. Thihna chu kum upa lam an ni emaw, naupang lam an ni emaw, a nat dan chu thuhmun reng a ni. Group pakhat a thu post lar takah kha chuan Lunglei lama khawl bun duh loh pawh hi a nunrawnthlak, nunna a zah lohthlak, ti ang hialin an sawi duh tawh a nih kha. Kha tiang ṭawngkam kha kan hmang lo a nih pawhin, khatiang rilru pu kha kan awm fur dawn a ni.

Dik tak chuan kan Health Minister zahawm tak hi, tun sorkarah hi chuan experience nei, mi rin kai ber pawl a nih ka ring a. Pathian rawngbawltu mi ṭha tak pawh niin a lang. Chhim lam mi a ni a, Lunglei pawh MLA leh Minister hial niin kum tam tak a lo vil tawh a. Vawi khata han tlak avanga titau rual a ni hauh lo vang. Chi leh kuang leh kohhran ang pawhin a mi leh sa awmna vek an la ni. Chhim bialin heti taka hri an kaia an thi chung pawh a, a enna khawl RTPCR hi bun harsa mai nge maw ni le. A chung lama sawi tak, Politicise tih te khi a dik ta mai em ni. Covid-19 chungchanga inkawmna ka thlir pakhatah khan, CYMA Finance Secretary-in a thu tlangkawmnaah khan, “Pawl leh Party rilru dahṭhain lungrual takin covid hi i do tlang ang u,” a ti a. Khangte kha thu ṭha awm mai mai, a ni ta mai awm e. Politics ang zawng chuan, a thuphunga, “Kan tih dik tawk lohnaah ngaihdam kan dil,” tih chu sawi awl tak a ni. Tin, Kohhran ang pawh ni se, ngaihdam dil pawh a harsa lo ang. Mahse Lungleia RTPCR kan bun tlai lutuk chu kan tisual a ni, ngaihdam kan dil, han tih chu a harsat viau maithei. Chu chauh ni lovin a chung lama mi a lo men dur dawn chuan sawi ngam a ni lo vang. Lungleia kan MLA neihte lahin RTPCR bun vat tura an nawrna thawm kan hre bawk lo. Politics hi chu ngaihdan pawh sawi ngam lohna ram a nih awm hi maw.

Kan doctor leh mithiamte lah hian thil an zir chiang reng a, a hmasa a mi nemngheh aiin a dang an hmu chhuak leh a. July ni 9, 2021 ah Vanglaini ah khan “Hlauhthawn ruk ka nei” tih ka ziak a, 2nd wave a hniam hmain 3rd wave in min nang ang tih ka hlau va. Chung lama mi pawmpui khawpa kan ṭanrual loh chuan hri hian min kiansan lawk lo vang tih ka hlau, ka ti tawh a. September leh October thla 3rd wave lo thlen huna an sawi chu kan thleng ta der mai. Kan la hniam thei si lo. Thupha chawi aiin thiam thu sawi a, India-ah a tiṭha pawl kan ni, thi tlemna hi a tehna a ni a, thi kan la tam lo ve, tih te chu kan sawi duh dan a la ni tlat mai. “Zoram hian a tawn tawn a tawng zel dawn” tih hi a dik ta ber awm e.

Nang leh kei chu Pathianin min humhim zel rawh se.

V.L. Hruaia, Tuikual South.