Written by
PC Thangzikpuia
INKOHNA (VOCATIVE CASE) ATÂN 'DUH TAK' TIA ZIAH A DIK
Inkohna ‘vocative case’ atân hian Mizote chuan hming pum kher ni lo, hming phel hman hi kan uar hle a, ‘Lalrinfeli’ pawh ‘Rini’ tiin emaw, ‘Feli’ tiin emaw kan ko mai ṭhin a; hetah hian ‘Mâ’ behtirin ‘Mârin’ tiin emaw, ‘Mâfel’ ti tein emaw kan inko ṭhin bawk a ni.
Chu mai ni lovin, kan lâi ah hmingah pawha tel ve miah lo, koh duatna hming dang hmanga inkoh hlen te pawh kan ching hle a. ‘Lalrinfeli’ pawh hi a chhûngkhat hnaite chuan ‘Nutê’ tiin emaw, ‘Têtê’ tiin emaw, ‘Sêni’ ti tein emaw an ko daih thei bawk a; hetianga chhûngte’na an koh duatna hming ang chi hi hming atâna chhawm hlen tâte pawh an awm ṭhin bawk a ni.
Hetianga hming phelakan inkohna
‘Rini, Feli’ tih ang chi leh, ‘Mâ’ belha ‘Mârin, Mâfel’ tia kan inkohna ang chi te, koh duatna hming bik kan chhawm hlen tâk ang chi, ‘Nutêi, Têtêi, Sêni, Vâltêa... adt.’ tih ang chiho hi chu hming bik (proper noun) an nih vek avangin, hming bul hawrawp hi hawrawppuia ziah zel tur a ni ta bawk a ni. Amaherawhchu, hêng kan sawi tâk ang chi ni lo, hming atâna kan put pawh ni ve lêm lo, inkohna ‘vocative case’ atâna kan chelek ve ṭhin thu dang a awm ve leh a, chûng chu tuna kan sawi tâk ‘proper noun’-te nen hian an nih phung a inan ve tawh loh avangin tehkhin chi a ni ta lo a ni.
Entir nân-tu emawin a bialnu emaw, a bialpa emaw kha a hming tak pawha ko phal lovin, ‘duh ber’ tiin emaw, ‘duh lai’ tiin emaw, ‘duh tak’ tiin emaw leh, ‘duh êm êm’ ti tein emaw a ko thei a, hetianga inkoh nâna thu dang kan hman ṭhinte hi chu mi mal-ina hming bik kan neih ang chi ‘proper noun’ an ni ve tawh lo a; inkohna ‘vocative case’ chi khat a ni daih tawh a.
Hêng bâkah hian thu dang dang, ‘ngaih êm êm’ tih te, ‘hmangaih ber’ tih te, ‘thinlai luahtu’ tih te leh ‘lêng tin khûmtu’ han tih ang chi leh thu dang dang pawh ‘vocative case’ atân kan hmang ṭhin bawk a. Chu mai ni lovin, ṭawngkam mâwi lo lamah pawh, ‘thatchhe zawr kãwi’ han tih te, ‘thil rûk hmang’ tih leh ‘nupui ngam lo pâ’ han tih ang chi thu dang dang, inkohna ‘vocative case’ atâna kan hman ṭhin hi kan ngah mai a ni.
Hêng inkohna ‘vocative case’ atâna kan hman ṭhinah hian hming bik atâna kan put (proper noun) tih loh hi chu eng vang mahin inkoh nâna kan hman mai avanga ‘duhber, duhlai, duhtak, duhêmêm...adt.’ ti tein leh, ‘ngaihêmêm, hmangaihber, thinlailuahtu, lengtinkhûmtu...adt.’ ti tein leh, ‘thatchhezawrkawi, thilrûkhmang, nupuingamlopâ...adt.’ ti tea ziah zawm tur hi a ni ngai lo a ni.
Amaherawhchu, kan vêngah hian tlangval fel tak mai a awm a, a hming chu ‘Duhlâia’ a ni teh tlat a. Hei erawh hi chu ‘proper noun’ a nih tlat avangin amah kan sawina leh amah kan kohna bikah chuan a hming bul hi hawrawppuia ziakin, ‘Duhlâi’ tia kovin, ‘Duhlâia’ tiin kan sawi ṭhin a. Hetiang hming bik (proper noun) atân hian ‘Duhtaki’ emaw, ‘Duhtaka’ tih hming emaw lo pu bik an awm ve ta tlat te a nih erawh chuan, chu erawh chu a hming bul hawrawppuia ziakin ‘Duhtaki’ tiin emaw, ‘Duhtaka’ ti emawa kan ziah zawm ve hi a ṭûl ta chauh a ni.
Hêng kan han sawi lan chin aṭang chauh pawh hian vocativa case atâna proper noun kan hman ṭhin leh, proper noun pawh ni ve tawh lo thu dang dang vocative case atâna kan hman ṭhinte hi an nih phung leh an awmzia a inan lohzia a lo lang ta a. Chuvangin, inkoh nâna kan thu hman nazawngte hi chu ‘proper noun’ an ni ve tawh lo a, ‘vocative case’ mai an nih avangin ‘proper noun’ nen inangkhat emaw ti-a ziah zawm ve vek kher tur emaw lo tih ṭhin loh tur a ni.
Verb thumal ‘duh’ hi intensifier adverb ‘tak’ nena an inkawpnaa vocative case atâna kan hman tâk avang maia, ‘duhtak’ tia thumala kan chher mai te chuan, verb thumal ve bawk ‘hmangaih’ hi intensifier adverb ‘tak’ nen an inkawpnaa vocative case atâna kan hmannaah, ‘hmangaihtak’ tia thumala kan chher ve nghal a ngai zel mai dâwn asin tiraw - sakhmelṭhachungchuangmiû…a khaih a! Sakhmel ṭha chungchuang mi û…zâwk le!