VANTLANG HMUNA MEIZUK

Hmanlai kan pi pute hun ata tawh, kan hnam leh mei zuk hi inkawp tlat a ni kan ti thei awm e. Mizovin meizuk kan chin ṭanna hre tur chuan Chhinlung chhui thlen a ngai ngei ang. Khawvel changkanna thopa zuana a zuan hnu pawh hian kan khawtlang leh hnamah meizuk hian thuk takin hmun a la chang a, khawthlang ram Sap kan tihte pawh khuan an lo zu ve nasa tho, kan zukna hmun leh hun a danglam deuh tih mai a ni. 

Meizuk loh hi a ṭha tih kan hria a, hetiang lam zirtirna pawh kan dawng hnem mawlh mawlh e. Zu suh tih leh nghei rawh tih inzirtirna hi a ṭha ber a, zuk dan thiam la a hun leh a hmun thliar thiam rawh tih inzirtirna hi a ṭha lo hle a, mahse zu suh tih leh nghei rawh in tih aiin tun kan dinhmunah a la hman tlak zawk si. 

Meizu mi tan chuan meizial hi ei theih thil ni si lovah chuan thil tui ber a ni hial awm e. Meizuk ṭhat lohzia, vaihlo-ah hian tûr chi 4000/ 7000 vel a awm tih te, meizuk hian natna hlauhawm tam tak a thlen theih thu leh a ṭha lo em a nghei rawh tia in zirtirna lam sawi ka tum buai vak dawn lo. 

Ka sawi tum tak zawk chu 'vantlang hmuna meizuk' tih lam a ni. Kuanglo nawr an sawi angin ka kuanglo (ruihhlo lama thiamna nei lo hian)  kan nawr ve tawp ang e. 

'Vantlang hmuna meizuk' tih thupui uipui saruh khel angin han khel ri thla nghal bawrh bawrh ila. Ui saruh khelah a ti a bet meuh lo tih kan hriat angin rei tak khel tur a awm lova, tawi te sawi kan tum ang. 

Meizuk hi inzirtir vak pawh ngai lovin kan thiam mai zel a, zuk mai kan awlsam a, nghei erawh a awlsam leh miah si lo. Vantlang hmuna meizuk dan kan sawi dawn chuan a bulṭhutah kan sawi ṭan a ngai a, a bulṭhut ka han tih ve tawp chu mahni in chhung hi a ni. Mahni in chhunga meizuk danah bul i han ṭan dawn teh ang. 

Meizu mi kan nih chuan mahni in chhung ngei mah nise pak khuk tulh tulh a ṭha lo hle a. A zu loten a khu an lo hip ve hian "kha..! tur lo hip ve ta che" kan va ti a ni ngawt a. Meizu mi kan nih chuan in chhungah ni lovin varanda-ah emaw pawn lam boruak thawvengah meizuk hram hram hi a ṭha. Kan chenpuite tan pawh a him a, ṭul lovah tur kan hip tir dawn lo tihna a ni. Mei zu lo inleng kan nei a nih phei chuan tui taka kanin kawmna, kan meizukin a dal thei tih hriat a ṭha. Thawk lama harsatna nei leh chuap lam ṭha lo tan phei chuan thinrim thlak duh deuh tur a ni. 

In chhunga meizuk ṭhatlohna em em dang leh chu naupang nei kan nih chuan ṭul lovah meizuk kan zirtir tihna a ni mai. Naupang hian ṭawngkaa thu hrilh aiin kan che zia ang zel hi thu hrilh aiin an lo zir thiam chak zawk tih hriat a ṭha. In chhung chu sawi loh naupang hmuha rel lu ang maia pak khuk tulh tulh hi kan tan a ṭhat loh chu dah ṭha ila, naupang tan thil ṭha lo kan zirtir nitin tihna a ni. Mahni in chhung ngeia meizuk kan chin loh chuan vantlang hmunah pawh kalin mei zu dawn pawh ni ila a hun leh hmun tur kan thliar thiam zung zung mai tawh ang. Chuvang chuan mahni in ngeia inzir ṭan zel hi a sawt ber. 

Mei zuk chungchang mai ni lo ruihhlo dona kawng pawh mahni in chhung aṭanga do ṭan leh bulṭan zel hi a fuh ber. Puipunna leh vantlang hmun lamah pakai leh nghal ang. 

Puipunna leh vantlang hmun han tih hian a huam zau hle - inneihna, inkhawm, lungphun, mitthi in, zirna in, hall etc... sawi vek sen a ni lo. Puipunna leh vantlang hmuna meizuk kawngah hian kan hnam hi hma kan sawn em em a, meizu ṭhin tam zawk hi chu zirtir ngai lo leh a zuk hun leh hun lo, a hun leh a hmun hre vek kan ni hlawm tawh. Chutih mek laiin a hun leh hmun thliar thiam lo  zirtirna dawng lo kan ti dawn nge a hun leh hmun hre duh lo kan ti zawk dawn, hetiang mi zilh loh fa ang mai kan la awm hi a pawi hle. 

Puipunna leh vantlang hmuna mei la zu khu vut vut hi chu pa rawn tlak tak tia sawi tur an awm kei chuan ka ring lo khawp mai. Vantlang hmun leh puipunnaa meizuk hi dan pawhin a khap tlat a, hetiang hmuna meizial kan zuk hian dan bawhchhia kan ni tihna a ni a, dan zawm loh hi chuan khua leh tui ṭha nih kan hlawh lo phawt tih hriat a ṭha. Roreltute thua awm loh hi kan Pathian thu pawhin a duh lo. 

Pathian biak inkhawm ban ve leha Biakin kawt leh a chhehvel, Biak in aṭanga fiah taka hmuh phak leka mei kan han zu khu nghal vut vutte hi, vanram kaina kawng chu dal chiah lo mah se a mawi lo a, kan Pathian biak in kan zah lo ni te hian ka hre ṭhin. Insum theihna kan tlakchhamzia kan tih lanna chikhat a ni bawkin ka hria. 

Heng kan chin ṭha lote hi sim a hun viau tawh a ni. Biak in kawta meizu khu tulh tulh hi (Aizawl bikah ti ila) Kohhran Upa ni ta an vang khawp ang. Meizuk kan sim thei lo a nih pawhin Biak in kawta zuk kher hi chu sim har vak turah ka ngai lo. Kan sim thei ta lo a nih chuan thinlung sual sim kan la hlat hle turah ngai ang. 

Thian inkawmhonaah te engnge maw thil tihkhawmna angah te pawh in hmaizahna nei miah lova pak khuk tulh tulh chingte pawh kan la awm a, ṭhian kawm paha han pak khuk deuh talh talhte pawh nuam ang reng tak tur chu a ni ang, mahse meizial tur hmangin ṭhiante kan hrem ang lek a ni. A theih hram chuan ṭhiante bulah pawh insum hram theih a ṭha a, kan insum thei lo a nih chuan a hran (hmun hran) ah zuk mai tur. 

Vantlang hmun leh puipunnaa meizial kan zuk hian keimahni kan intih zahawmlohna pakhat a ni. Ram changkang zawkahte chuan vantlang hmunah meizukna hmun bikte an nei fel thlip thlep a, veng chhungah pawh Ek in leh Zun in hi siam tlar dul lovin Ek in/ Zun in ṭhenkhat aiah vantlang mei zukna hmunte hi siam ni ve zawk se. Ek in/ zun in siam hi ṭha lo ka tihna lam chu a ni lo, meizukna hmun siam hi a ṭha a, a ṭul ve bawk a ni. 

Ei tur zawrhna dawr (restaurant) ahte pawh hian meizuk phal lo tawp lovin mei zukna tur hmunte siam ni bawk se, changkanna chikhat te pawh a ni thei ngei ang. 

Uipui pawhin saruh a ti awm tawh lo pawh chhun zanin a khel peih tih kan hria a, vantlang hmuna meizuk hi khel dawn chuan uipui saruh khel ang deuhin khel tur a la awm ṭeuh ang. Sawi tur tesep awm ṭeuh mah se ka mi ngaihsan em em Rev. Vanlalzuata ṭawngkam takin a tlang ka zial tawh mai ang a. 

YMA kumpuan 'Zirna uar kum' a nih angin mahni ṭheuhah inzir uar thar ila. YMA kum puan kawng khata ti hlawhtlingtu kan ni ve dawn tihna a lo ni. Vantlang hmunah mei i zu tawh lo ang u.