Written by
Pu ZoVa Electric Veng
Aizawl

A HNIAK TAM LOHNA LAM ZAWH NGAM

Rome khawpuia chengte ṭawngkam lâr tak zinga an thupui pakhat chuan, “When in Rome, do as the Romans do,” a lo ti deuh thlawt mai. Rome-ah i awm chuan Rome-a chengte tih ang chu i ti ve mai tur a ni tihna a ni mai ang chu.

Hruaitu kan thlan dawn reng rengin a chak zawk kan zawnna chu vote hmu hnem hnemah a ni. A chak lo zawk chu eng anga mi ṭha, tawnhriat ngah leh hmelṭha, khaw te rûn tham zet duhtu nei ve pawh ni se a tumpui chuan vote a hmuh hnem zawk miau chuan a tla a ni mai! Chu vangin vote hmu tam zawk chu an dingchang zawk zel a ni tih hi A, Aw, B, zir leh phawt ngai kher lovin kan hre chiang.

Rome mite ang deuh bawk hian Mizote pawh hian thufing kan lo nei ve a, “A hniak tamna lam apiang zawh zel tur,” tih a ni. He thu hi pawm nahawm tak a nihna lai a awm a, duhtu nei ve ve inelnaah chuan a hniak tamna lamte chuan hnehna an chan mai avangin inhnial buai ngai lovin hruaitu tur chinfel dan awlsam tak a ni. Mahse, kan tunlai khawvel nen hi chuan a va han inmil tawh lovin, thil ṭha leh mi ṭha zawn hmuh na’n chuan kan pi pute thu ropui tak hi kan va han hmang thiam tawh lo tak êm.

A hniak tamna lam chu dik lo taka lakluh sum te, awlsam têa kan duh zawng leina tur leh neih theihna tur thil awmna a nih phawt chuan zawh kan hreh lo va. ‘Mite pawhin an ti ve tho’ ti-a mahni kan inhnem zel avangin chu hniak tamna lama hniakte chu pal khuk rem rum tham khawpin kan zawh ro zo tawh chu a nih hi!

Eng vang nge kan tih chuan a hniak tam lohna lam chu a diak ṭha neih nuaih a, danglam fal ngam khawp leh berh kâi nuiah ngam khawpa huaisen kan awm meuh lo a ni. Mi thlazar hnuaia awmna leh awlsam têa nuamsa taka awmna a nih ve loh avangin he hniak tam lohna lama kal ngam hi kan awm meuh lo; mahse, thil mak a ni lo. Pachangin hachang a ṭhial bap bapna hmunah hian danglam ngam khawpa huaisente chauh lo chu an kal dawn lo reng a ni.

Chu hniak tam lohna lam chu Isua Krista te, Mahatma Gandhi te, Mother Teresa te, Thomas Alva Edison leh thil hlu tak tak hmuchhuaktu dangte khan an lo zawh tawh ṭhin. Hniak tamna lamah khan mi thlazar hnuaiah lo va kal ve hle hle se an nuamsa ve ngei ang; mahse, tunah erawh he’ng mite avang zawk hian a ni kan nawmsak tawh zawk ni!

Hniak tamna lam zawhtute chuan a kawng chu a nawm êm avangin hmasawnna aiin nawmsakna ringawt chu an buaipui a, a tawpa lawmman awm chu dawn tuma an inchuh rem rumna lamah an kalkawngah chuan hniak phawi lovin dawt an sawi fo bawk! Hniak tlemna lam zawhtute erawh chuan an kalkawngah chuan hlîng te, kham leh suarte chu palhtlang rem rum ṭhin mah se chu’ng hmun hrehawmte chu paltlang dan an thiam a, an remhre sawt a, an chak sawt bawk.

A tawpa lawmman awm chu chuhpuitu an nei ve lo va, ropui takin an phu ang ngeiin an dawng zawk ṭhin a ni.

Sam 84:7-a “Chakna aṭangin chak lehzualnaah an kal ṭhin a,” tih kan hmuh ang khan tun lai khawvelah hi chuan hniak tlemna lam zawh ngamte chu ui hùm zat lek ni mah se chakna aṭanga chak lehzualnaa kalte chu anni ngei hi an ni ti ila tu hrik mah kan tithak pha awm lo ve.

MittelgeBirge tlânga lawn chhuak te, Ngûr tlânga lâwn chhuakte kan chawimawi ngai lo va; tlâng rau rauvah pawh Mount Everest-a lâwn chhuakte a ni kan chawimawi ṭhin ni. Eng vang nge kan tih chuan mi nazawng zawh ngam loh kawng an zawh a, hun harsa leh khirhkhan pal tlangin nunna thapin tlâng vawt vin tûk, hniak tam lohna tlâng ṭihbaiawmah chuan an làwn chhuah avangin kan chawimawi ṭhin a ni.

Hremhmun kawng chu a zauvin a zawhtu pawh an tam ang bawk hian hniak tamna lam zawhtute erawh chuan kan chan tur kan hre lo fo ṭhin. He thuziak chhiar mektu hian hniak tamna lam chu a zawh fo va, he thuziaktu ngei pawh hian hniak tamna lam kalsan a harsat hle bawk.

Khawi lam kawng nge zawh zel kan tum tih chu i inzawt ang u hmiang.

- Pu ZoVa Electric Veng, Aizawl