KOHHRAN INPUMKHATNA KAWNG BUMBOH
Naktuk October 17 khi India Hmarchhak Kohhranten kum tina an hman ṭhin ‘NEICC Day of Prayer’ a lo ni leh ta a. Nikum lamah hripui len avangin duh ang takin hman theih a ni lo va, kumin chu a ziaawm deuh tawh beisei ila. Hemi niah hian North East India Christian Council tana ṭawngṭaihona leh thupui ruat sa behchhan sermon ngaihthlakhona bakah NEICC tana thilpek lak khawmna neih ṭhin a ni.
Kum that kumah chuan ‘Pulpit Exchange’ neiin thuhriltu inkalthelh ṭhin a ni. Pastor/Minister/ Upaten mahni kohhran huang chhung chhuahsan a, midang kohhran (denomination)-a thu va sawi chu nuam an ti tlang ṭhin hle a ni awm e. Nuam an tihna tak hi thil lawmawm, Kohhrante inzahtawnna leh inkungkaihna ṭhatzia lanna a ni nghal mai awm e.
Council din tura hmalakna
India hmarchhakah hian Chanchin Ṭha hi pawl hrang hrang Presbyterian, Baptist, Lutheran, Anglican, Roman Catholic, adt., ten an rawn phur lut a. Chutia pawl hrang hranga awm reng chu ṭha tih lohna lian tak an nei tih hriat theihin ringtute inpumkhatna an buaipui nasa a. A bik takin Protestant (thurin laipui inang tlang) te phei chu insu buai fo lova awmho ngei turin an duh a ni tih a lang chiang.
Hetih lai hian India ramah National Council of Churches in India a lo ding tawh a, regional council hrang hrang lo zi chhuakin Bengal Christian Council angte a lo ding chho ta bawk a. BCC chu Northeast Kohhran ho chuan an zawm ve mai a, mahse kar a hlat mai bakah thil tam takah danglamna a awm ṭhin avangin remchan lohna a awm ta fo a ni. North East Kohhran intelkhawm ngei chu neih ṭul tihna a lian ta a ni.
Intawhkhawm hmasa ber
September 22, 1936-ah chuan Welsh Presbyterian Mission hmalaknain meeting hmasa ber chu Shillong hmunah neih a ni ta a. He meetinga tel te chu:
1. Dr. V.H. Sword (The American Baptist Mission),
2. Rev. O. Eie (The Santal Mission of the Northern Churches),
3. Rev. J.H. Schernat (The Gossner Evangelical Lutheran Mission),
4. Miss J.H. Rose (The Co-operative Baptist Mission of North America- The Mid Mission),
5. Miss E.M. Chapman (The English Baptist Mision, South Lushai Hills),
6. Rev. J.J.M. Nichols Roy (The Church of God),
7. Rev. E.H. Williams, Rev. J.W. Roberts, Rev. E. Adams, Miss E.M. Jones (The Welsh Presbyterian Mission), leh
8. The Church of India, Shillonga Chaplain (a hming hriat a ni tawh lo) te an ni.
He meeting hian Chairman atan Dr. V.H. Sword an thlang a, Secretary chu Rev. E. Adams a ni thung. Tih theih nei tam rih lo mah se, Council neih ngei ṭulzia te, pawl dang sawm belh zel chungchang te, lehkha chhuah lama ṭan ho te, theological college changtlung zawk din ho chungchang te leh sorkar lam dawr chungchang thlengin an sawi ho ṭha hle a ni.
Assam Christian Council a ding ta
Pathian hruaina duhawm tak an chan avangin thil a inher fuh viau zel. April 15, 1937 ah meeting an nei leh a, chutah chuan Council din ngei chu lungrual takin an phar thlu leh a. Constitution an lo duan lawk chu pawm a ni ta bawk a. Tichuan November 23, 1937-a Shillonga meeting-ah Rev. J.W. Roberts, Vice-President chuan Assam Christian Council chu din a nih thu a puang ta. Inkhawmpui hmasa ber chu December 2-5, 1938-ah Gauhati-a neih a ni a, chu inkhawmpui hmasa bera palai tirtu pawlte pawh han hre nghal ila:
1. The American Baptist Mission and Assam Baptist Convention.
2. The Welsh Presbyterian Mission and Church.
3. The Anglican Communion.
4. The Baptist missionary Society and Church-Lushai Hills.
5. The Santal Mission of the Northern Churches.
6. The Gossner Evangelical Lutheran Mission and Church.
7. The Bible Society.
Assam Christian Council din chhan hi a chiang a: (i) Kristian pawl hrang hrang zingah inpawl nung, thawhhona ṭha leh inngeihna thlentir zel tura ṭan lak; (ii) Zirna, Kristian thuziak chhuah, Lalpa leh Chhandamtu Isua Krista Chanchin Ṭha hrilna kawnga ṭan ho; (iii) Kristiante duh dan puan chhuah ṭhin; (iv) Kristian Council dangte nena a ṭul ang zela thawh ho, te a ni. Vawiin thlengin a la pawimawh hlawm hial awm e.
Record kan hmuh theih hla ber chu 1940-a an Inkhawmpui Vawi 3-na Bu kha a ni rih a. Chutah chuan Executive Committee member zingah Rev. Thianga a lo tel vang tawh a ni. Rev. Thianga hi Reiek khuaa piang, Welsh Zosap-te hnuaia lehkha zir ṭhin a ni a, rawngbawlna avangin Cachar Hill Tribe Synod lamah a awm nghet ta zawk a ni. He kohhran inpumkhatna hi Mizoten atir aṭangin kan lo ngai pawimawh tih a chiang a ni. Assam Christian Council inkhawmpui vawi 3-naah hian Presbyterian Church in Assam palai zingah Rev. Saiaithanga leh Pu Muka te hming a lang ve vang bawk.
Rawngbawlhona an ngai pawimawh
Christian Council din leh rawngbawlna neih ho hi a inrual emaw tih theih khawpin Christian College din chungchang an ngaihtuah nghal a. A tirah chuan Pathian Thu zirna ‘theological college’ lam an sawi zawk a, mahse Kristian college pangngai mamawhna a sanzia an hre thiam telh telh a, theology leh zirna pangngai inkawp college din an sawi leh a, a tawpah chuan Union Christian College chu Kristian taka inkaihhruai a, Kristian nun dan ṭha chhawm nun zelna atan 1952 khan an din ta.
Tunah chuan he college hi changtlung tak a ni tawh a. Mizote zingah pawh he college aṭanga inzir chhuak hi Kohhran hruaitu, khawtlang hruaitu leh sorkar mi lian tam tak an awm tawh a ni. Hmarchhak kohhrante tan honain zir viau phei se chuan college mai piah lama University hial pawh ni thei tawh tura khawpa hmun leh hma nei ṭha a ni. Hemi kawngah hian ṭawngṭai tam a ngai khawp mai.
Inpumkhatna rilru a thi ngai lo
Kristiante inpumkhatzia a lan chhuahna kawng khat leh inpumkhat lehzual zelna atana din a nih angin hma a la chhunzawm zel a. A tirah phei chuan India ram ringtu zawng zawng Kohhran pakhata la awm ho vek an beiseina te pawh an sawi hial a ni. Tichuan, India hmarchhak bikah Kohhran khata luan za tumna chu a kal zel a, kum 1970-ah phei chuan ‘Draft Constitution’ an tichhuak ta hial a ni. Unit tinah sem darhin an ngaihdan an zawh theuh a ni a. Mizo kohhrante phei chuan an kohhran bil nihna leh kalphung hlauh thak khawpin ‘Church of North East India’ chu din rem an ti tlang a. Amaherawhchu, hmun dang aṭanga harsatna a awm tak avangin a tlawlh ta rih a ni. Kum 1980 chho-ah khan tharthawh duhna a lo awm leh a, chu phei chuan beisei angin ngaihven a hlawh zui ta vak lo a ni mai thei. Kohhran inpumkhatna kan sawi hian Kohhran pakhata awm ho ringawt ni lovin ‘inpawmtawn, inzahtawn leh inngaihsaktawn’ te hi inpumkhatna hlu tak a nihzia pawh kan hriat tel a ṭha tho awm e.
Ṭawngṭaisak zel ila
‘Assam Christian Council’ tih hming chu remchan zawkna avangin 1962 khan ‘North East India Christian Council’ tia thlak a ni a. A tira member 7 awm kha tunah chuan 52 lai (Kohhran 35 leh Kristian pawl 17) a ni ta a. Hetih lai hian member nih dil engemaw zah an awm reng bawk a. Pathian hruaina avangin a ṭhang zel tih loh theih a ni lo.
Shillong khaw laili, Raj Bhavan (Governor’s House) bulah compound zau tak neiin Office leh Quarters te leh Guest Rooms hialte pawh neiin a phuisui ve tawh hle a, Office leh Guest Room te phei hi chu tihchangtlun hna thawh mek a ni. Chutih rualin Pathian duh dan hmu thiam tura India Hmarchhak Kristiante tanpui leh a ṭul huna an aiawha ding turin tan a la sauh sauh bawk a. A rawngbawlna pangngai bakah North East-in kan mamawh em em, hun rei tak aṭang tawha a lo tum tawh ṭhin, ‘Peace Centre’ (Centre for Research, Documentation and Training) din turin hma a la sauh sauh a ni.
Chuvangin, he ‘NEICC tana ṭawngṭai rual ni’ leh hun lo kal zel turah ṭhahnemngai takin i ṭawngṭaisak fo ṭhin ang u.
- RE Ralte