Written by
Zonunsanga

Congress au hla a laklawh

Tun Tuirial Bial inthlang tur hi Congress an phur ber niin mimala ka lo chhut ve dan a ni. Congress hi 2018 inthlanah nasa takin an mualpho tawh a ni. Serchhip bial bye election-ah an bial rangkachak ni ṭhinah khan a aia nasa bawkin an mualpho leh a ni. AMC inthlan a lo awm a, vote tlem te in hmun hnihah an chak a, chu lah a Councillor ni sain mi thar an hnehna ve ve a ni.

Tuna Bye Election hi awm hlauh lo se chu Congress tán 2023 inthlan hi thil huphurhawn a ni a, mahse Tuirial ah an mualpho lova vote an hmuh ṭhat theih chuan, "Congress thar kan din dâwn," tiin phurna leh chakna a siam sak thei dâwn a ni.

Congress a thar em?
Chu Congress thar chu tlemin i han luhchilh hmasa dâwn teh ang. Congress thar a awm dâwn chuan Congress hlui a ama phawt a ngai. Congress hi hlui turin a ngai tho kha an ka ni a, thar tur pawhin a ngai bawk kha an la ni. A nihna takah chuan kum 2018 inthlan dawnah Congress hruaitu ṭhenkhat an chhuak a, MNF an zawm a, hei bâk hi chu Congress hian hlui leh thar turin mihring thar an nei lo.

Congress danglamna zawk chu Unit leh Block level hruaitu eng emaw zat in Party an chhuahsan a, ṭhenkhat chuan, "Ka chawlh ve a hun," tiin kum 10 a thau an sawk tawh hnuah chawlh chhuanlamin tling leh mai tura an beisei loh Congress chhuahsan pahin Politics an chawlh san a ni. Ṭhenkhat chuan, "Kan sorkar chhungin duhsakna kan dawng ve lo," tih chhuanlama hmangin ruling party lam an zawm a, hetiang mi hi chu mi ṭha an ni lo. Ṭhenkhatin la sorkar ve lo na nâ nâ chu fel hmel awm taka an inlan thiam bawk avangin ZPM an zawm.

Congress leadership hlawm lian tak hian Pu Liansailova chawlh hlim khan ZPM zawm duh hian an be ru duk duk a, mahse politics thiam lo ZPM hi mahni lo inhmu lianin lut turte kha Congress lama an nihna anga läwm luh an tiam theih loh avangin an lut leh ta lo niin an sawi. ZPM hian thiam takin lo läwm kut se, duh leh Vice President post 15 pawh siam belh se inthlanah chiah vote nei tam tam an chak tih an man phak lo a nih hmel.

A khaikhawmna atan chuan tuna Congress hi a thar lova, kum 3 kal taa roreltute tho kha an ni. 2018 inthlana Tuikuk leh Chakma awm lohna bial zawnga tla an ni a, an MLA 4 - Pu Zodintluanga, Pu Ngunlianchunga, Pu Lalrindika, Pu Nihar Chakma te bial hi Tuikuk leh Chakma tamna a ni. Tui pang bial Pu KT Rokhaw chakna bial hi chu Congress chakna ṭhin sâ a ni.

Thil chik mite thlir dan chuan kum 2019 MP inthlanah Congress leh ZPM in candidate inṭawm ang deuh siama Independent candidate an thlawp khan Congress MLA neihna bial 5 ah hian MNF an säng zawk vek a ni. Congress lamin 2018 MLA inthlana an vote kha hmù phak se chu MP inthlan khan Ruling MNF kha an tla daih dâwn a lo ni reng a. Congress hi an tla chhe ve tih chu an in pawm a ngai a ni.

Pu Hawla an mawhpuh em?
Congress hovin MLA By Election leh 2023 MLA Election thlira "Congress Thar," an tiam leh duhthusam anga "Ṭhat loh theih lohna bawm," siam an tum hian Congress hotupa leh an chakna hnar Pu Lalthanhawla an hnawl ta tihna a ni em le? Pu Hawla ho chuan kan ṭha si lova Congress thar Pu Hawla awm tawh lohna kan din ang a, kan insiam ṭha dâwn? tihna anga ngaih theih turin an au ṭan ta. Congress hi Pu Hawla tel lovin Mizoramah hian an survive thei dâwn em? tih chu hunin a la hril ang. Tunah hi chuan Pu Hawla a la dam lai ngeiin an tih dik loh an sawi fo hi Pu Hawla tih dik lovah puhin mipuiah "Congress Thar Hawla awm lohna" anga in zawrh tumna awm hi Pu Hawla a damlai ngeia hnawlna a ni zawk mai lo maw? Pu Hawla hi awm lo se 2008 Election khan Congress hi an tlin zawh a rinawm lova, 1998 inthlana an tlak hnu khan tho leh tur awm tawh lova sawi kha Pu Hawla hova tho leh thei an ni.

Pu Hawla hovin 2008 leh 2013 inthlan­ah hneh takin an tling a, 2013 ah phei chuan record an siam a ni. Vawi khat an tlan leh tâk avanga Pu Hawla mawh anga ngaia a chhia zawng zawng bun tuma a awm tel lova Congress Thar lo au pui hi Pu Hawla zuitu Congress panchal tak tak te tán tawrh chi em ni dawn le? tih hi zawhna awm thei a ni.

Tuna Tuirial Bye Election lama boruak siamna (Congress biak ṭha leh candidate ṭha nei ni man se tlin zawh a rinawm chiah lova) atana Pu Hawla hnawl na ṭawngkam an campaign au hlaa ri chhuak tam ta lutuk hi Pu Hawla chunga rinawm Congress leh a ziding inti tán ngaihthlak a hrehawm ang.

A taimak loh leh upat tawh chu tlâng hriat a ni a, ngaihtuah chian hian Pu Hawla term hnuhnungah khan a hming chhiat em em a lang lova, a eiruk leh duham pawh vantlang lama hriat tur a awm tawh lova (hna sem leh hna pek kan hre ve phak si lova), Pu Hawla vanga Congress tla chhia ang maia Tuirial Biala vote hmuh duh vanga Congress mi leh sâ tho an campaign hi chu Pu Hawla a hnung lamah an vit a, a chhang eitu doral an châng zo ta a ni lo maw? tiin a ngaihtuah theih a ni.

Pu Hawla hian thiamlohna tam tak a nei ngei ang a, mahsela kum thum pawh a ral hmaa amah ngei Congress President a la nih laia Congress Thar au pui hi a la hma lua deuh lo maw?

Congress President inthlak duhna lian tak awm, an thlakna turin Pu Hawlan a kian a nih loh chuan chuh ngam si lo, boruak hi Bye Election lamah a hlimthla an lan tir a nih chuan kan rama Party ruhrel lian ṭha ber hi a phel thei mai lovang maw? Bye Election campaign au hla hi Congress tán fimkhur a ngai hle. Bial danga Congress rinawm an lo ṭhen tlawk tlawk thei a, Pu Hawla lam hnai Congress ho an lung a awi kim chiah em le? tih zawhna a awm a ni.

MNF leh ZPM dinhmun hi engnge?

MNF hian phel an hmabak rih hi MNF Vice President aṭanga Dr R Lalthangliana (Pu Thangtea) leh Pu Tlanghmingthanga an paih hlim khan an sawi a, a rei tawlh tawlh a, khel lam a lang lo tawlh tawlh chu a nih hi. MNF hi an in lungrual chho ta lam ni lovin Dr Thangtea leh a ho MLA ṭhenkhat hian Lal (power) hi an lo thlahlel ve em mai a, Pu Zoramthangan heti khawpa a sawp chung pawhin lungawi loh pawh an ngam lo a ni ta ber mai.

MNF Vice President aṭanga tihsual neih vang ni lova ruling nih ṭan chiaha in paih (Party inthlan a awm miah lo) natzia hi a tuartu Pu Thangtea hian a chiang ber ang, mahse ṭik pawh ti ngam lova a awm zui hi chu amah a inti hniam zawk a ni. Covid-19 hri len laiin Health Department chu an han audit hmiah mai a, Department dang pakhatmah an audit zui duh chuang miah si lo. Pu Thangtea mualpho pawi ti lo an awm tih hi ka kut phah tih tlukin kan chiang tlâng a ni lo maw?

MNF aṭanga chhuah hläuh vang aiin lal loh hlauhna a lian zawk a nih chuan kan beisei ang a ni dâwn lova mahse 2018 inthlan dâwn hnaiha Congress tana insiam ṭhatna chance awm lova Pu Zira leh Pu Rinliana chhuak ang kha a la awm thei a ni.

Tuirial Bye Election lamah Ruling chhuang takin an campaign a, hei hi Serchhip ang khan an mualpho leh phah theih a, mipui khawngaihna dil aia ruling loh chuan an tuar thei tia vau hi Serchhipah kha chun a sawt lo. Minister tam tak zinga protocol lama hnung pawl an invai vung lutuk hi chuan a laihawla awm te hi an tui lo an tih pawh hi a tak a ni chho mêk tih MNF General Secretary rual titi aṭangin a hriat tawh an ti ve bawk.

ZPM pawh hi in lungrual lova puh ṭhan an ni a, pawl hrang hrang awm khawm nih vanga inlungrual lovin an puh ṭhin. Hetia puh mai mai hi anmahni zawk hian a tak emaw tiin mipui hmaah, "Hei, kan in lungrual khawp mai," tihte an han au pui ta hial a, Party junior tih a lang chiang ṭhin hle mai. Tuirial bial ruakah pawh a tira an duh vak loh, a rei deuhva an atchilh leh si candidate-ah an hmang an tia. Pa ṭha leh fel tak hi a tir khan ZPM zawng zawng khan in lungrual takin hming dang lam miah lovin candidate-ah puang se campaign buai ngai mang lovin Serchhip ang thovin an tling thei ang, an tih chu. A sawitu hi ZPM lam a nih vang erawh chuan 100% awih bîk loh tur a ni. An tlin leh tlin loh chu November-ah kan hre dâwn a ni.

- Zonunsanga