Written by
David Zochhuanmawia (Vida Hrahsel Saza)

KUM 2020-AH POLICE CONSTABLE MI 161 KAISAN TIR ; POLICE CONSTABLE KAISAN TIR THEIH A NI TAWH LO (October 5, 2021 RTI hmanga ka zawhna chhanna chu October 18, 2021 khan a chhuak e.)

RTI Act 2005 phalna hmanga October 18, 2021 ka zawhna chhannaa a lana danin, ni 8.5.2020 a Council of Ministers thurèl bawhzuiin, June 23, 2020 khan Asstt. Inspector General of Police (Hqrs), Mizoram, Aizawl, hmingin Office Order NO.E/PHQ/Hony Promotion/2020/179 tih chhuah a ni a. Constable (UB) mi 161 te chu Mizoram Home Department Letter No. A.32019/1/2011-HMP dt. 18.5.2020 angin, Honorary Head Constable-a kaisan tirna lehkha tih chhuah a ni.

Leilung dan pangngai anga inkaisan tirna -
He'ng an kaisantir (promotion) te hi February 29, 2020 thlenga Constable kum 20 service tling tawhte an ni. May 19, 2020 aṭanga an nihna chelh nghal tùra tih niin, an post ngai ṭheuha awm tùra tih an ni a, dân leh dùn chhuah tel nghal a ni. He kaisanna (promotion) ah hian an hlawh emaw, arrear emaw, tih san/ tih belh hi dan kalh a nih thu a inziak a. Tin, he inkaisan tirna hi a hnuleh hamṭhatna dang, seniority hmanga Head constable-a dah theih an nih loh thu leh leilung dan pangngai anga inkaisantirna a nih thu a chuang tel bawk.

Lawm avangin an biangah mittui a luang
Kum 20 chuàng Police Constable lo ni tawhte hian an pension hnaih lama Honorary Head Constable nih hi an phu hle mai a. Hetia an kaisanna order a chhuah ni hian lawm avangin an biangah mittui a luang hialin a rinawm. Nupui/ fanau nei tawh deuh vek niin, chhungkaw chawmtu, chhungkaw enkawltute an ni hlawm nghe nghe. Kum 20 lâi, ram leh hnam chhanna atana lo thawk tawhte bakah, an dawt leha kaisan hun (chance) nei ve tùrte thlengin an làwm a, an inlawmpui a, an hlim viau hlawmin a rinawm. MNF sorkar nge nge hlauh nei lem loa thil ti rawp ṭhin, an ti ngei ang le!

Engtin nge ni zel
June 23, 2020 a Honorary Head Constable-a mi 161 te kaisanni aṭanga thla thum a ral ta maw tihah September 29, 2020 khan Under Secretary to the Govt. of Mizoram, Home Department hnen aṭangin Director General of Police (DGP) hnenah lehkha thawn leh a ni a. A subject-ah chuan, "Honorary promotion in respect of 2 (two) Constables (UB) who completed 20 years of service to Head Constable," tih a ni a. Constable pahnih kum 20 chhung an hnaa rinawm taka thawkte tan zahna lantir nana kaisan (promotion) tih a ni maiin a lang a. Ref: No.E/PHQ/Hono Promotion/2020/208 dt. 02.09.2020 a chuang bawk a ni.

Kum 20 Police constable service tling tawh, la kaisang ve lote tana Order na tak chu -
September 29, 2020 a DGP hnena Under Secretary to the Govt. of Mizoram, Home Department lehkha thawnah hian kum 20 service tling tawh, a lehpek (next) a promotion ve tawh mai tùrte tan thuchhuah lung­chhiatthlak tak a chuang tel a. An ṭan chhanah Mizoram Police Manual, 2005 in a ziak nia sawiin, Honorary promotion hi eng constable, kum 20 service tling tawh hnenah pawh dan anga pek theih a ni lo, tih a chuang leh ta kulh mai.

June 23, 2020 a mi 161 Honorary Head Constable atan hun bik ruata an kaisan tir hnuah a dawt leh tùr tana a theih tawh loh thu an chhuah leh si a ni. Kan sorkar hrawn mêkah hian duhsakna a khairual lovin a lehpeka kaisan hun (chance) nei turte tan thu lungchhiatthlak tak a va ni èm!

Mizoram sorkarin enfiah nawn leh rawh se
Mizoram sorkar kan hrawn mek, MNF sorkar hian mi ṭhenkhat tan chauha lawmna siam lova an thuneihna leh an rorelnaah mipui zawng zawng huap ngaihtuah chunga rorel turin ka sawm a. Police Constable kum 20 ṭang tawh tam tak, kaisanna hun la nei ve lote kaisan dan tùr a rang lama ngaihtuah a, an kaisantir tawhte hamṭhatna dawn belh tùr (other financial benefit) thlengin ngaihtuah nawn leh se a ṭha ngawt mai. Kan sorkar hrawn mek hian ṭhatna tam tak a nei ve bawk ang. Ṭhat tawk lohna laia insiamṭhat hi ṭhatna chu a ni mai a, hun tlemte an la neihah theihtawp han chhuah leh hram teh se.

A tlipna
"Rorelna dik chu luipui angin luang sela; felna chu luipui kang ngai lo angin luang zel rawh se," tih hi kan ram hruaituten hre reng se. Mizoram sorkar (Ministry) leh sorkar hnathawkte pawhin dik tak leh fel taka hnathawk turin inbuatsaih deuh deuh ila, kan hmabak ti êng theitu chu nang leh kei kan ni tih hi zir nawn leh ṭheuh ang u. Kan hma hunah hian "Ṭhat loh theih lohna bawm," rorelna kan hnaih chho viau niin a lang.

Mipui pawhin dik kan mamawh a, pamhamna leh mimal hamṭhatna tùr chauh zawngin Politics hi khel lo ila. Kan ram siamṭhat tak tak duhna thinlung hi a te ber aṭanga a lian ber thleng hian pu thar leh teh ang u.

- David Zochhuanmawia (Vida Hrahsel Saza)