Written by
Chhana Ralte

COMMON SENSE

Common sense chu pianpui finna anga kan sawi ṭhin a nih rualin kan hun kal tawha kan tawn aṭanga kan hriat a ni ṭhin zawk mah awm e. Common sense nei ṭha tur chuan thil chik mi nih a ngai a, common sense nei ṭha fea inngai, tih fuh chang leh tih fuh loh chang nei an awm bawk.

A ṭhatna
Hun tepterah a ṭangkai a, chik taka chhui si se hman loh changin ṭangkai tak a ni. Hripui a lên ṭantirh lai khan a do dan te, a darh dan te hriat chian vek a ni lo a, mahse do a ngai tawh si a, hma lak a ngai tawh. Chuvangin, common sense hmangin kan do a, tihfuh leh tih fuh loh tam tak a awm reng bawk a ni.

Mithiamten an zirchiang chho zel a, a kai theihna te, a hlauhawm theih dan leh hlauhawm loh theih dan te, eizawnna a tihbuai theih dan leh thih hlauhawm dante nena buk tawnin thihpui theih ni mahse ram tam tak chuan hna ṭhulhna atan an hmang duh ta meuh lo a, zirchianna hmanga beite chuan an do hneh a ni ta ber mai.

A ṭhatlohna
A ṭul thut vang ni lo, innghah­na atana hman reng tumna hian thil ṭha lo a thlen fo. Mizote hi common sense lama chak tak, mahse thil chik peih lo kan nih avangin chhiat­pui tam tak kan nei tawh.

Mi pakhat chuan politi­cian sum sem a sawisel a, common sense hmangtute chuan a thilsem an fak thung, pawnlang taka miin an hlawkpui avangin a ṭha emaw an ti a, mahse chhut zau deuh chuan a sum sem tur neihna atan nakinah kan sum tam tak a ru leh dawn tih an hria.

Kohhran kalphung dik lo sawisel hi common sense ngawt hmangtute chuan an ngaithei lo hle. Kohhran thurel sawisel hi thil dik loah an ngai fo bawk. Mahse ngun taka chhut chuan Protestant te hi chutiang sawisel vanga chhuak an ni tih an inhre kher duh lo a, an chhut thleng peih lo.

MZU mithiam leh a ṭhiante chuan rannung chi thar an hmuchhuak a, common sense hmangtu ṭhenkhat comment chhiar chuan in hria ang - khawlaiah an lo hmuchhuak ṭeuh tawh a, a thar tih an hre lo a, chuvang chauha hmuchhuaktu ni loah an inngai.

Kei pawh ka zirna lamah thiam ka nei tlem hle a, ka confi lo lutuk. Mahse ka common sense ka'n hmang a, thuziak tawi te ka chhiar hlekin sawi tur nei ve tlatin ka inhria a, hriat hmel deuhin ka auchhuak ve pung pung zel. Mi ṭhenkhat nuih a za viau ang.

Sorkarin RTPCR khawl bunna tur enfel turin mi­thiamte Lunglei-ah a tir a. Mithiamte chuan a theih dan an report a, mahse common sense vang nge ka hre lo, a bun leh theih loh a ni awm e.

Kar hmasa lam news ah Sorkar din 'Expert Committee' lam chuan kan hri dona atana inkhuahkhirh hian awmzia a neih loh thu an zirchhuak a ni awm e. An zirchhuah chu sorkar pawhin a pawm a, mahse common sense bawkin a 'overrule' a ni maithei, mithiam thuchhuak aiin kan rindan ang chi bawkin kan kal leh ta phawt chu a ni a.

Hmasawn tur chuan...
Kan project a len poh leh common sense lam aia zirchianna tak tak pawimawhna a lang chiang zel ṭhin. Chawhmeha chi al zat tur hre turin common sense a pawi lo thei, mahse KFC kan rei zawng tur erawh risk chi vak a ni lo ang.

Ruah a sur dawn leh dawn loh hi common sense hmanga risk a pawi lo thei, mahse tui khuap tur erawh chuan ruahtui tlak dan chipchiar tak hriat a ngai fo.

Thlam bankhur laih turah Geologist rawih kher a ngai lo a, mahse khawpui hnuaia lei verh tur chuan chiang taka zir a ngai.

Kan ram kalphung duang tur hian common sense kan hmang nasa, NLUP, NEDP, SEDP te pawh ngaihtuah thuak chuan an ṭha em em vek, mahse hma kan sawn pui si loah a ngaih theih. Chuvangin, eng kawngah pawh hmasawn kan duh a nih chuan common sense aia thuk zawka kan ngaihtuah zel a ngai a ni.

- Chhana Ralte