Written by
Anggu Khawlhring

Black Panther: Zoramin Vibranium kan neih ve a ngai

American super hero film kumina an tihchhuah Black Panther chuan khawvel mipui hmuhnawm tih a hlawh hle mai. Thawnthu mai mah nise he film phenah hian midumho chakna (power) inphum ru a hmuh theih a, khawvel history-a kum engemawzah sal lo nih tawh ṭhinte’n, postcolonial era-ah chuan an chakna leh zalen an nihna an pho lang thiam ta hle mai.

He film-ah hian Jabari tribe hrang hrangho chu inzawmkhawmin Wakanda hnam an din a. heng hnamte hian chakna thuruk vibranium an nei a, chu chuan ngawi renga inti chakin hnam ropui leh changkang takah an insiam ta a, nimahsela khawvel chuan a hre rih lo, a chhan chu khawvel hmuha lan ropui an tum rih lem lova, third world country anga inlan-in mawlmang tak angina an khawsa a, nimahsela a ruk takin belhchian an dawl a, an ropui ru em em si a ni.

Kan Zoram dinhmun hi han thlir ila, Wakanda hnam ang thova hnam hrang hrang inzawm khawm ‘Mizo’ chhungkuaa lawi khawm ta kha kan ni. Mahse, India hnama zawnga incheina manto ngaihlu hnam kan ni a, kan state pachhiatzia ngaihtuahin kan khawsak a sang lutuk a, kan kawng chhiat leh zim ngaihtuahin lirthei a tam em em a, lirthei intlanchhawk ngai hial khawpa kan awm hnu pawhin kan traffic jam in ziaawm lam a pan thei chuang reng reng lo maite hian kan hmasawnna ler zia a tilang hle awm e.

Ziak leh chhiar thiam lama hman deuhva kan elpui ber ṭhin Kerela state-te khu han thlir ila zir tur kan va ngah em! Anni chu ram hnuk khawih thilah an buai ṭhin a, keini state buaipui ‘lan mawi tumna leh nun inkhualtelemna’ tih lamah an buai ve teh chiam lo. Ngawi rengin an thawk a, a rukin an mawi telh telh mai a nih khu. Kerela leh state dang hmasawnna sawi apianga kan inhnemna leh insawithiam ziahna chu, “an ni chu an state a upa tawh bik em alawm,” tih hi a ni fo. Upat lam kan sawi lova, entawn tur entawn tum chuang si lova, insawi fihlim tumna hi a ni kan ṭhan mawh bawk zawk chu ni.

Wakanda hnam hovin an rama thil awm, an ram ro hlu ‘vibranium’ chu ṭangkai takin an hmang a, an ram hmasawnna hnuk bera an hmang ang khan keini pawh hian hman ṭangkai theih thil hi kan neih ve a ṭul. Kan ramah kut hnathawktu, kan ‘vibranium’ enkawltu tur berte dinhmun a chhe em em tih hi Zoram mipui hriat a ni a, “kut hnathawh hi eizawn nan a tlak lo” tih hi hman ata tawh mipui au hla a ni ta mai te hi chhut ngun a ngai hle mai. Zoram hian din chhuahna tur hnuk, kan thar/ siam chhuah ngei (vibranium) a neih ve a ngai. Chu thil chu eng pawh ni rawh se kan state hian hmasawnna tur kan neih ve a hun tawh takzet a ni. Hei leh chen hi kan kal ve ta, hetianga talbuai chhunzawm zel tur atan chuan kan hnam a upa ve ṭan ta e. Kan harh chhuah a hma thar kan lak a hun ta takzet a ni.

Heng mi dum hnam zinga Jabari ho hian mi ngo ho chu ‘colonizers’ tharum hmanga mi awp tute, an ti mai a; an kiangah chuan thu sawi ve pawh phalsak an ni lo. Hei hian khawvel inlumlet takzia a lantir a, tunhma America rama mi ngo hovin mi dum ho ui tluk leka an ngaihna leh an hmusitna leh diriamna-te chu a let zawngin a rawn pho chhuak ta a ni. Hmanni lawka thi ta James H.Cone (L), Black theologian ropui tak pawh khan, “Pathian hi mi dum Pathian a ni,” tih kha au hla pui ber mai kha a ni a; a chhan pawh awpbehna hnuaia awm mi dumho chu Pathian-a beiseina thar siam a, Pathian engkim tithei chu mi ngoho Pathian bik anga chhalna chu tihtawp a duh vang a ni ber mai awm e.

Vawinah chuan Mizo-te hian a hranpa taka awptu kan nei tawh lova, nimahsela kan rilru awp tlattu thil tam tak chu a la awm si a nih hi. Mi ngo hovin tisa taka min kiansan hnuah kan rilru erawh kan la awp luihtir a, ram buai reh hnuah pawng a taka vai zawng zawng huat vekna rilruin min la awp bawk. Kan khawthlir leh politics thleng mai hian min awptu lak ata kan chhuah ve hi a ngai tawh takzet a ni. Kan chanvo eiral sakin kan awm em, kan puala dah sa diam tawh chhuhsakin kan awm em? mipuiin do letna tur dika do let a, hneh mai theih thil te hi kan hrait chian zel a pawimawh hle.

Mizo mipuite hi kan ṭan­rual a ngai a, min awp luitu leh kan chunga tairaw tiang lektute hi tu pawh ni rawh se, dan ang zelin kan dikna chanvo hi kan humhim tur a ni dawn lawm ni. Kan rilru hi awp nih inhriat tlatna ata kan zalentir hmasak phawt a ngai a, chu chu kan vibranuim mamawh hmasa ber chu a ni thei mai awm e.

- Anggu Khawlhring