GREEN MIZORAM
Kum tin mai June thla thingphun hun a lo thlen chuan mitin mai, sorkar dept hrang hrang, NGO, Kohhran Ṭhalai, Sikul naupang thlengin Green Mizoram kan ti a, thing phunin kan phu suau suau ṭhin.
Amaherawhchu, kan Chief Minister zahawm tak, Pu Lalthanhawla’n a sawi fo tawh angin, kan thingphun te hi a nun ṭhat leh nun ṭhat loh lam hi kan ngaihtuah zui lem lo fo niin alang. Kan thingphun te chu ṭha taka a nun mai bakah kum tin a nungsa kan phun belh zel ang a, kawng kam leh ramhnuai thlengin kan phun ang a, a kang tur kan veng ang a, kangmei chhuak thei lakah kan veng fimkhur bawk ang. Tichuan Mizoram chu kan ti hring mawi em em ang a, boruak thianghlim leh thlifim a leng heuh heuh tur a ni. Chu chu Green Mizoram Programme-in min hruai thlen a tum chu a ni.
Chutiang chu Green Mizoram Programme chuan min hruai thlen a tum mek laiin, kawngkama kan thingphun te tak ngial pawh a nung ṭha hlawm lo, nung ngei tura bul ṭan pui lah an ni hlawm bawk hek lo. A nung chhun te lah chu ṭhalah kawng dung vel kangmei chuakin a kang hlum leh hlawm bawk si ṭhin. Green Mizoram tia kan buaipui hluai kum tin hi ‘tang’ ang mai, a thawm chauh hriat, a tak hmuh tur awm mumal lo ti ila dawt sawi kan ni lem lovang.
Green Mizoram programme a hlawhtlin theih nan Mizoram chhung ngeiah practical training-na tur hmun a lo awm reng mai. Siaha District-ah lokal teh u. MADC Forest Dept enkawl chin Chhimtuipui i rawn pel chiah ang a, kawng kamah thingphun thi ve ta mai lo, thang puitling tawh, hlim nuam em em, nalh taka intlar chu Siaha khawpui luh dawn thlengin i hmu ang. Chu’ng thing chu mumal tak leh duat taka enkawl an ni tih chu a bul vel an sam fai hliau dan aṭang leh luluk taka rawng an hnawih vek aṭang hian i hre thei ang.
Kawngkama thingphun te chauh a ni hleinem, kawngchhak lam metre sawm vel dawn thleng an tifai a, thing te chu uluk takin rawng an hnawih vek bawk. Siaha khawpui kal pelin Ramsial awmna hmun Tlangpui khua han pan la, Himalaya tlang kawng ang maia kawng kawi kual mawi em em mai sira thingphun nung fir fer, uluk taka enkawl i hmu zel ang.
Tlangpui kal pelin Niawhtlang khua leh Chhuarlung khua lamah han kal zel teh, Tlaizawng thing hmun ngaw thelh hun mai leh mawi em em, Forest Department-in sorkar te reuh te, District Council sorkar hnuaiah pawisa tam lutuk hmang lem lo pawha hna an thawh ropui theihzia i hmu ang. Siaha khawpui lut lovin, National Highway lam kal zelin Tuipang kawng han zawh phei teh. Helamah hlei hlei hian a hmuhnawm teh asin! MADC Forest Department hian Green Mizoram, Green Maraland tih hi an sawi vul ve teh chuk lo. ‘Work more talk less’ ti ni awm takin an thawk mawlh mawlh a ni ber mai. Sawi sawi lem lova, mahni ram tana nasa taka thawktute hnathawh hi a hmuhnawm tak zet a ni. Palak dil leh Palak Sanctuary vela ngaw ṭha pui pui leh state bird Vavu te chanhin chu ni danga sawiah khek ang.
Mara District Council chhunga an thingphun te hi a nung duh bik a ni lo, an thingphun te hi an phun tirhin uluk takin an hung a, a hungna pawh mihring chen dawn niin phui ṭha tak a ni. Kum hnih dawn hnuah a hungna te a lo chhiat meuh chuan an thing phun te chu mihring chen dawn an lo ni hman tawh a. Aizawl leh a chheh vela thingphun an hung te ai chuan thingṭiak an phun hi an hung uluk zawk hle. Chutia an thingphun lo nung ta te chu fur leh ṭhalah a vel an sam fai vek a, thing te mihring aia sang an nih hnu phei chuan hnim hlo hmangin furah pawh fai takin an enkawl ṭhin.
Tichuan ṭhalah kawng kam kangmei chhuak palh saltliahah a kang hlum ve ngai lo. Uluk taka enkawl an ni tih hriat theih nan rawng an hnawih vek a, thing daihlim nuam tak bakah rawng an hnawih chuan hmuh a ti nuam hle.
MADC sorkar ai hian Mizoram sorkar Forest dept hian pawisa a nei tam zawk fe turah ngai ta ila, a ngaihna a hre tlem deuh nge ni ang a, Green Mizoram siam kawngah MADC sorkar hi a chungnung zawk niin a lang tlat mai hi ngiahtuah zui peih te ngaihtuah atan dah ila. Aizawl to Lunglei kawng dungah te hian thing phun nung ṭha hmuh tur a tam lo hle a, a nung chhun te pawh hnim karah thawpik takin an nung a, rawng hnawih ve pawh an ni mang lo. A ṭhen te phei chu hnim kara nung ve hram hram an nih avangin ṭhal khawro laiin kawngkam kangmei chhuakin a kang hlum leh mai ṭhin.
Kumin aṭang hi chuan Green Mizoram hi a sawi kan sawi thawm aiin a taka kan thawk thawm hi ring zawk se. Kohhran ṭhalai, sorkar, NGO, zirna in, department hrang hrang te pawhin kan thingphun te uluk takin hung ve tawh ila, a nung chhun te pawh kumtluanin sam fai ve tawh ila, a kalhmang hre lo te pawhin Siaha District-ah ni khat lek cham tur pawhin Green Mizoram tana a taka hna an thawh dan chu kan Forest dept te pawhin phur takin an lo hrilh thei ang che u.
Kan Division chhung te a lo hrin nghilh nghelh hunah inthlahrung lo takin Welcome to... Forest Division, Range tih vel chu hmai uang takin kan tar thei tawh ang. Kumin aṭang chuan nung ngei turin thing phunin i enkawl zui vek tawh ang u.
- Remruatkimpa, New Siaha