Damdawi hman sual (drug abuse)...
Damdawi kan tih hian sawi tum bik leh kawh bik a nei hran lova, kan taksa dam nana kan ei ṭhin, doctor-te min chawh leh chawh lem loh te pawh hi damdawi chu a ni. Damdawi hi mitin tan a ṭangkai a, kan nun tiseitu a nih theih bakah dam leh hrisel taka nun min hmantirtu a ni.
Kan taksaah natna/ na a awm hian a tidam turin damdawi kan mamawh a, kan ei ta ṭhin a, chu chuan kan natna te min chhawkin min tidam ta ṭhin a ni. Damlo chuan dam nan damdawi a ei/ in ṭhin a, natna dang chi hrang hrang kai/ vei thei lakah min veng bawk ṭhin. Amaherawhchu, damdawi hian nasa taka min puih laiin mi ṭhenkhat erawh chuan a ṭha lo leh a ni lo zawngin an hmang fo a, a pawi em em a ni.
Mi ṭhenkhat chuan buaina, manganna, lungngaihna leh harsatna te an tawh laiin damdawi (drug) te hi a chin fel theihna tur emaw tiin an ei/in fo a, nimahsela chu thil chuan buaina tam tak anmahni, chhungkua leh khawtlangah a thlen phah zawk a ni. Mi tam tak chuan damdawi hi an taksa tih fit nan te, an rilru tih thawven nan te, anmahni intih ropui nan te leh thil dang tam tak avang te in an rui ṭhin a, chu chuan harsatna tam tak a thlen fo bawk a ni.
Damdawi hi a nih tur ang aia tam ei/in hian kan taksaah a nih tur leh a chhawk tur ang bakin a thawk (effect) ṭhin a, hei hian thil pawi tak a thlen ṭhin; anmahni in thunun (control) zo lovin mi dang lakah buaina leh harsatna an thlen tir phah ṭhin a ni.
Damdawi (medicine) hian kan taksa tan ṭangkaina a ngah hle a, amaherawhchu ṭhenkhat chuan mihringina kan ṭangkaipui leh dam pui heng hritlang damdawi Corex te, taksa thak damdawi Avil te hi ruih nan an lo hmang a, hei vang hian mi ṭhenkhat ten heng damdawi te hi an hlauh phah ṭhin a ni.
Mizoramah ngei pawh hian damdawi hman sualna a tam tawh a, a bik takin ṭhalai, tleirawl, rawltharah te phei chuan a hluar zual a, mi tam takin nunna an chan phah tawh a ni. Damdawi hman sual avang hian kum tin mi tam tak an boral ziah a, hei hi a zahthlakin a pawi em em bawk a ni.
School naupang tan phei chuan damdawi (drug) tih hi a pawi em em a, school-a an nih ṭhin dan phung (performance) te, an awm dan nungchang (manner) te, an ṭawngkam hman dan thlengin a thlak danglam vek thei a, hei hian zirnaah a tlak hniamtir a, a pawi tak zet a ni.
Mi ṭhenkhat ruih chak ve si, a leina tur sum nei si lo te hian hnim (weed) hi an pho ro a, chu thil chu zialin an zu ṭhin a, ruih nan an hmang ta ṭhin a ni. Hei hian taksa chauh ni lovin rilru, thluak lam thlengin pawi a khawih ta ṭhin a, a tawpah phei chuan mi anglo (mad) ah a chhuah phah ṭhin a ni.
Damdawi (drug) kan tih hian a mum (capsule/ tablet) leh in chi (liquid) ringawt an ti a ni lova, ṭhenkhat chuan a chiu (injection) te pawh an ti tel a, hei phei hi chuan thisen thianghlim lo a siam a, natna hlauhawm tak AIDS vei te pawh an awm phah ṭhin a ni.
Ṭhalaite hi ram leh khawtlang tana mi pawimawh tak la ni tur kan ni a, ruihhlo laka kan in thiar fihlim loh chuan a la pawi dawn chauh a ni. Damdawi hman sual chungchang kan inzirtir tam a ngai tak zet a ni. Damdawi (drug/ medicine) hi a nih dan tur ang taka kan hman loh chuan sual lian tak a ni a, kan nun pum tichhe theitu, kan nunna min laksak theitu, taksa leh thlarau tichhe theitu a nih bawk avangin a ṭha lam zawng leh damna atan chauh i hmang ang u.
- K.Vanlalhruaii (Cl-X, PES Seling)