Written by
C. Lalṭanpuia
Lower Chanmari

7th Pay hman hi kan ṭhatpui ang em?

7th Pay chungchang a ka hmuh dan leh ka ngaihdan te han tarlan ve ṭha in ka hria a. 7th Pay hi kum sawm danah sorkarin ‘kan hnathawktute kan lo ngaihthah lutuk palh ang e’ tiin a ennawn hun tur a bithliah a nih mai hmel.

Hetih hunah hian an hlawh te hi tihsan ngei ngei tur emaw tihhniam tur tih emaw thupek (order) a awm hmel loh. Kan ram economy dinhmun nen kan sorkar hna­thawk hlawh hi a inmil tawk em tih hi kan thlirna tur pawimawh ber a ni ang e.

Entirnan : Unau pahnih an awm a. BA zo ve ve a, a nau zawk chuan Minister fapa ṭhianpa a nei a, chumi zarah chuan sorkarah zirtirtu hnathawkin cheng 50,000/- vel a hlawh a, a u amah zirtirtu ni ṭhin chu private school-ah cheng 7,000 vel hlawh­in nupui fanau nen an kawi ve duah a.

Hetianga ram pa­khatah khua leh tui nihna nei ve ve dinhmun inthlau lutuk leh in khuangrual lo lutuka kan awm hi kei chuan ṭha ka ti lova, Mizopain ‘sem sem dam dam, ei bil thi thi’ kan lo tih ṭhin leh zonun mawi mizia tur nia kan hriat te nen pawh thil hmeh rem har tak niin a hriat bawk a ni.

Chutihrualin, cen­tral-ah Pu Modi-a’n 7th Pay an hmang nghal ngawt mai pawh hi tunlaia India-in pawisa note lian a tih thih leh GST kan hmanna kawngah hian ruahmanna a ṭhat tawk loh avanga harsatna hrang hrang kan tawh bakah India hmasawnna pawh a tlakhniam mek laia 7th Pay kan han hmang ta mai hi chu ṭha ka ti lo.

Sipai hlawh an tisang vak mai phei hi chu sipaite’n tharum thawhin an thuneihna an rawn hmang palh ang tih hlauhna avanga tlawnna te pawh a ang thei mai em? Sipai hlawh kal zel hian tuna 7th Pay te pawh hi a rawn nghawng chhuah a ni thei.

Tuna kan India ram khawpui berah pawh khuan lehkhathiam ve tho te pawhin thla khatah Rs. 7,000/- a inhlawh private zirtirtuah te pawh an la awm a ni. Hetihlaia hetianga sorkara a fawng chelhtute kan sum neih chhun ang anga vur vak hi in kaihhruaina ṭha a ni thei lo.

YMA hruaitu zinga ka tel ve laiin kan veng MHIP khawmpui kal tur te hnena ka thuchah ve chu, ‘Kan sorkar neih te hi ram kalphung ngaihtuah thui vak lo te leh vote tamna lam chauh thlir ṭhin an nih avangin Pawlho anga MHIP ten innawr chuan thil ṭha tur pawh ngaihtuah thei lovin sorkar loh palh hlauvin an tih hlawhtlin sak leh mai ṭhin si a, in rorelnaah ngaihtuahna fim tak hmang ang che u.

Veng ṭhenkhat ten hmeichhe hamṭhatna atana rawtna ṭha tak tak pawh rawn siam mah se ngun takin ngaihtuah ula, ram pum tan thil ṭha a ni dawn em? tih hi tehna lian berah hmang rawh u. A chhan chu hmeichhe tan chauha ṭha, ram tana ṭha lo a nih chuan a tuar leh tu tur chu nangmahni tho in nih dawn avangin a ṭul chuan a sawiseltu nih pawh hreh suh ang che u,’ tiin ka chah.

Chutiang bawk chuan, tuna 7th Pay pawh hi a dawngtute tan thil ṭha tak angin lang mah se la, ram tan a ṭhat miau si loh chuan a tuar turte zingah sorkar hna­thawkte pawh an tel ve leh lo thei lo a ni.

- C. Lalṭanpuia, Lower Chanmari