Atheist ngan ber a tlàwm thu
"My discovery of the Divine has been a Pilgrimage of Reason not of Faith"
- Antony Flew (1923-2010)
Thiamna khawvel awmzia miin a lo hriat ve det det hian Pathian meuh pawh a cho ta deuh uai ṭhin a ni awm e. Hriatna a lo zau thawkhat hian hre tam thawkhat viaua inngaihna leh kan hriat loh a la tam si zia mangnghilh thut a awl a ni maithei. Chumi kawnga kal chu ṭhangthar an awm nual ṭhin a. Mi changkang leh lehkhathiam filawrte tan Pathian awm han rin tlurte pawh inhmeh lo, mi tluangtlam zawkte nih dan tur hriatna a awm ṭhin a ni mahna le. Chutiang chu a ni lem lo tih hriat a ṭul ta hle mai. University ṭha ber ber leh an thiamna kawnga mi turu ber berte zingah Pathian hnawl harsa ti an ther fer fur tih hriat a nuam ṭhin. Chutiang zingah chuan Antony Flew (1923-2010) a chanchin hi a ngaihnawmin a mak danglam khawp mai.
Pastor fapa hel
Anthony Flew-a hi Methodist Pastor hriat hlawh tak fapa, ngaihtuahna a hman thiam tirh aṭanga sakhaw thil ngai ho leh Pathian awm ring thei lo chho ta ngar ngar a ni a. A thluak a ṭhat em avang pawh a ni ang khawvela university hlun ber leh ṭha ber pawl Oxford University-ah te zirtirtu hna a thawk zak zak a ni. A article ziah hmasak ber ‘Theology and Falsification’ phei chu Philosophy thuziakah chuan chhuah chhawn nasat ber a ni e, an ti hial a. Ani tluka Atheism tana thawh hlawk leh Pathian awm lohzia sawifiah tumna lam kutchhuak nei tam awm lova sawitute pawh an awm. Kum 50 vel chu inthlahdah lo takin mithiamte zingah Pathian awm a awihawm lohzia thu a lo tlangaupui tawh ṭhin a. A lehkhabu zawng pawhin Pathian awm leh awm loh chungchanga textbook ràwn nasat ber pawl God and Philosophy tih te, The Presumption of Atheism tihte a lo ziak tawh bawk a ni. Mi ṭhenkhat chu Atheist niin chumi lam subject-ah kut hnu an nei nual a ni maithei e, mahse Antony Flew aia Atheism zirtirna duang hneh hi an awm lo, ti pawlte pawh an awm.
A sawi ve nual
Antony Flew-a hian lehkhabu 30 chuang a ziak a, chung zinga mi chu zir hlawh tak takte an ni. Kan sawi tak a article hmasa kum 27 a nih kuma a ziak, “Theology and Falsification,” ah chuan Pathian chungchang sawi hian awmzia nei tak tak lo, ‘finfiahna awm thei lo a nih miau avangin sawi a sâwt lo,' tiin a ṭang a. A lar phah hle. Hei hi vawiin thlengin ṭanchhanah ṭhenkhat chuan an hmang a ni. God and Philosophy (1966)–ah phei chuan a bei ta tak tak a, ‘Pathian’ han tih hrim hrim pawh thil hriatthiam harsa a nihzia, ruangam nei lo ngat phei chu thil awm thei a nih lohziate a sawi nasa hle. Antony Flew hian Pathian awm loh hrim hrim lam ai mahin awmzia a awm lohzia hi a sawi nasa zawk a ni awm e. Tichuan, 1976-ah The Presumption of Atheism tih a ziak leh ta a. He lehkhabuah hian Pathian awm ringte chuan Pathian a awmzia finfiahna leh tihchianna an pe hmasa tur a ni, tiin a nawr na hle a ni. Atheist lam dinhmun a sawh nghet hlea an ngaih avangin Pathian awm ring lo lam an lawm dar dar hle a ni awm e. Pathian hnawltu a kutchhuaka inhnangfak an tam hle tih a hriat reng mai.
Dawl zawrin a zawr ta tlat
Chuti taka a beih hnu leh a hming pawh a than viau tawh hnu, kum 2004 khan ‘Ka thu ka zûk e. Pathian hi a awm a ni tih ka ring ta,’ tih thu a puang ta roh a nih chu. Mithiamte'n mak an ti nasa. A kamliam lo chang tawh Atheist tam takin an haw zual hle. Sawichhiat leh deusawh pawh a tawng nasa hle a. Mahse, ani lah chuan, "A awmang zawk zawk chu ka pawm mai tur a ni," tih hi ka ṭanna a ni reng…hman aṭangin,” a ti mai si. Atheist ropui chu a tláwm ta a ni. Kum 2007 khan hetianga a ngaihdan a sawhsawn nachhan ziakin lehkhabu There is a God: How the World’s Most Notorious Atheist Changed His Mind, tih a chhuah a. Chhiar manhla tak a ni. Anthony Flew-a hian khawvela tuarna rapthlak tak tak awm avang hian Pathian Engkimtithei a awm hi ring lo ṭhinin, Pathian hi a awm ngei a ni tih kan finfiah theih hma chuan ‘a awm lo’ tih hi kan bulṭanna a ni tur a ni, tih thute hi a lo sawi vung tawh ṭhin a. Mahse tunah chuan van leh khawvel hi Siamtu awm lova rawn awm ngawt a nih theih lohzia te, Thilsiam inrem fel mak tak avanga Pathian awm a awihawmzia te, leh Pathian avang chauha mihring zinga nun dan dik chungchang sawi theih a nihziate chu thu ho mai maiah a lo ngai thei ta ngang lo a, zah pawh dawn zo lovin a ‘Dawl zawrin ka zawr, ka tlawm e’ a ti ta a ni ber mai.
Thil awmang zawk lamtluang mawh mai
A rilru thlaktu ber nia sawi chu tunlai science thil hmuhchhuahte hi a ni tlat mai. Hei hi a chhinchhiah tlak hle a ni. Universe hi bul ṭan ni nei tia Big Bang Theory a rawn lar takah hian ‘engmah lo’ (nothing) aṭangin ‘thil’(something) hi a rawn chhuah ngawt a ring thei lovin, Siamtu a awm a ring ta tlat a ni ber a. DNA chungchanga science-in a thil hmuhchhuah tharte a thlir hian ‘finna’ tel lovin hetiang thil mak hi mihringah a inphan chhuah vek a ring thei lo a ni. Tin, he khawvela nunna (life) a awm theih nana vansang planet-te leh arsite reng reng inrem fel dan mak tak mai hian ‘remfeltu’ awm lova awm theiah a ngai thei ta ngang lo a ni. Entirnan, science thiamte bawkin an chhût danin eng (light) hi a kal chak dan chu 299792458 metres/sec a ni a. Hei hi second khatin emaw danglam ta se, he khawvelah hian nunna (life) hi a awm thei dawn lo a ni. Hetiang thil awmzia hian Flew-a chu mihring piah lam finna awm ngei hi pawm lo thei ni lovin a siam a ni a. Lei leh van thununtu dan (laws) Science-in a hmuhfiah zel hian Pathian bak thil dang kawkin a hre thei ta thlawt lo a ni. Ani chuan chiang tawka ngaiin ‘I have to follow where the argument leads’ a ti mai nia.
Atheist nih loh ngawt pawh
a tawk chuang lo
April 8, 2010 khan Anthony Flew chuan he khawvel hi a lo chhuahsan ve ta a. A nunah hian zirtur tam tak kan nei. Ṭhangthar lehkhathiam ṭhenkhat zingah rilru hmang leh mithiam tak takten Pathian awm an ring mang loa hriate an awm ta nawk mai. Science leh Pathian inkalh tlata hriate pawh an awm. Mithiam chungchuang Anthony Flew te meuh pawhin Science thil hmuhchhuahin a Pathian a kawk chiang ngeia ngaiin, Atheism aṭangin Theism-ah an inlet a, tlawm leh zah pawh an dawn zo lo a nih hi. Amaherawhchu, heti a nih avang hian Antony Flew hian Isua Krista a ring ta a ni chuang lo va. Chumi kawngah chuan a thih thlengin Kristian a nih thu kan hre lo. Pathian a awm tih rinna pangngai hi Chhandam nihna turin a tawk hauh lo va, Pathian lawm zawnga awm turin Atheist nih ve loh satliah a tâwk lo. Kristiante'n Chhandamna Chanchin Ṭha kan hril tak hi chu Lal Isua nihna pawm chungchang a ni tlat. Eng pawh ni se, Atheist ngan ber pakhat a han tlawm hrim hrim hian ngaihtuahna a tithui a ni.
- RE Ralte