A ZIAKTU LEH A CHHIARTU
Khawvel changkang zel hian kan tana ṭha leh ṭha lo a chhawm tel a, chu chuan kan nunphung pawh nasa takin a khawih danglam ṭhin. Kan thil neih leh min hual veltute a changkang telh telh a, min ti fing a, min ti bengvartu lehkhabu chhiar kan thatchhe tial tial a, hei hi hmanlai mite kan tluk loh chhan lian tak pawh niin a lang.
Fin leh bengvarna atan chuan chanchinthar ngaihthlak leh chanchinbu emaw lehkhabu chhiar tam a ṭha. Hunawl neih hleka lehkhabu han chhiar ngawt ai chuan game khelh emaw internet en kual hi a nuam daih zawk a. Chhun lamah hna hah takin kan thawk a, zanah chuan Korean leh Turkish film Mizo ṭawng thiam ngat nena zan tumtawi hi a nuam ve em a ni. Mit kham bura lehkhabu chhiar ai chuan Youtube vela thawnthu leh eng emaw ngaihthlak hian mit a kham lova beng a tlai a, kan hriselna atan pawh a ṭha zawk daih awm mang e.
Mahse, heng hi chu kan duhthlanna pahnihna ni zawk se a va ṭha dawn em. Chanchinbu leh lehkhabu chhiarna hun hi inpe ve hram hram zel ila, kan chhiar peih a, kan tuipui na na na chuan a ziaktu lam pawhin nasa lehzualin ṭan an la ngei ang. Lehkhabu ṭha lei hi hekna ni lovin kan chhiar a, kan zawm chuan emaw kan bengvar phah nana kan hman chuan malsawmna a ni. A hre tam leh a hausa zawk kan tih maite hian chhiar leh a lei chu an uar riau maia an ngaihsan awm.
Mizo kutchhuak lehkhabu te hi a tam zawk chu Rs. 250 - 500 man inkar a ni a, hetiang zata lehkhabu lei kan ngam tlat lo hi thil pawi tak a ni. Thawmhnaw dawr leh kam ram zawrhna dawr velah chuan tlawm si ṭha si tiin kan phawrh ngam leh lawi a ni. Keini in ka chhiar tam loh phei chuan kan tu leh fate chuan chhiar nachang pawh an hre tawh kher lo maithei.
Online class kal kan ti a, kan tu leh fate lehkha zir melh melh hi an tlem ta riau a hriatna ka nei tlat pek a. Nu leh pa tam tak chu fate lehkha zir sak kan ni ta ringawt. Faten lehkha chhiar nachang pawh an hre tawh lo emaw tih mai tur a ni. An zirlai pawh an chhiar ṭhat peih loh chuan lehkhabu leh chanchinbu an hriatna tizau thei lam hi chu an keu peih dawn lo tih a lang chiang a, kan ṭan a ngai ta hle mai.
He hrileng karah hian lawmna tur zawn thiam te hi a ngai hle a, nikum leh kumin kan hman ral tawhah hian ka lawmna pakhat chu ziak mi leh a chhiartu nasa taka kan pung hi a ni. Mizo hmeichhe zingah ziaktu an pung a, mipa pawh chuti tho. Ziaktu langsarten pen an hum a, an kutchhuak lehkhabu thar a lo awm zel mai te hi a va lawmawm em. Miin hah takin an ziak a, rilru leh ngaihtuahna nasa tak an seng a, heng te hi lei a chhiar hram hram tum zel ang u. A ziaktu kan hmelhriat a nih avanga a thlawna neih tum ṭal te hi bansan a hun, i kutchhuak a nih manah ka lo lei ang nge tih rilru hi kan put tlat a ngai zawk. A chhiartu lamin ṭan kan lak a va ngai em.
I in luahtuten inluah man an lo pek che chuan lehkhabu dawrah lehkhabu pakhat tal lei ve ṭhin la, nangin i hriat sa a nih pawhin i tu leh faten an la ṭangkaipui dawn a ni. I inhlawh emaw i hlawh lak veleh lehkhabu man tur han khawl zel la, i fin phah nasa dawn si a. Chhiartu leh a ziaktu hi kan in mamawh tawn nasa a, demand a awm chuan supply a awm ṭhin asin.
Lehkhabu a chhiar tam lutuk a, a mawl phah vek an tih hi chu an vang viau a, kan chhiar tam na na na chuan miin min hmuh dan pawh a dang daih thei a. In ration card a hming ziak te, i ID a in hming ziakte kha a dik em han chhiar teh. Veng chhung chanchinbu kar tina i ina lo lut kha editor hming i hria em? Lo chhiar chhuak ve chhin teh i chhiar hma ai khan i hlawk daih ang. Chhiar tam hrim hrim hi kan mamawh.
Lehkhabu ṭha a awm rualin lehkhabu ṭha lo pawh a awm a, tuna kan sawi hi lehkhabu ṭha chhiar tam a ni. Thlir dan zau takin thlir ila, a ṭha lo zawnga kan nun min kaihruai theitu hi lehkhabu ṭha lo tiin sawi ila, a bak zawng chu kan hlimpui theih emaw beng tivar theitu a nih pawhin lehkhabu ṭha a ni vek. Hlimna kan hmuh lohna hmunah hian lehkhabu bawk hi han keu ila, min ti hlim theitute min ti hahdam sawng sawng theitu suangtuahna khawvela zalen taka min len tir theitu lehkhabu hi a tam teh a nia.
Ziaktu leh chhiartu hi inlawm tawn kan ni a, mipui tan lehkhabu ṭha chhawp chhuah zel pawh a ngai. Zir san hi finna a nih ngai chuan, chhiar tam hi fin lehzualna a ni ngei ang.
- Ramchhana Hmar, Phuaibuang