Tho ula, chhanchhuak rawh u
He inthlanna hautak leh sawi hat ni mek, Tuirial bial chhunga khaw hrang hranga mipuite zingah, Kohhran ban rinawm tak ni a, rinawm taka Lalpa leh a kohhran ho kaihruaitute, kohhran ṭhalaia ṭhatlai hun hmang mekte leh tlawmngai pawl kaltlanga ram leh khawtlang rawngbawl mek te, mipui mimir zingah ṭhatna te, diknate sawi ngam, Zo nun mawina vawng tlat duh leh he ramah hian dikna te, rinawmna te, taimakna te, thlantuiin a hlawh chhuah malsawmna sawi mawi tlattu tam tak in awm ngei ngei dawn tih ka hria. Tunlaia in bial chhung chanchin mawi lo taka thang mêk avangin in zakin, in indawmkun tlawk tlawkin ka ring. Zan mu thei mang lo khawpa mi pamham tlem azawngte chetvelna ngaihnawm lo tak phura khumlaizawla tâl tâl pawh in awm ngei ka ring. Chutiang mite chu râl aṭang hian ka rawn hmu che u a, ka va lainat tehlul che u em!
Heti tak maia thawm ngaihnawm loin a tlakbuak mekna biala awm in nih avang leh, ram mipuite'n kan thlir rawn ṭhup che u a ngaih mek si avang hian sawi ve tur neite pawhin sawi ve rih loh in duh nge, ngawih chuh hunah in ngai ka hre lo. In chanchin nalh lo tak, he chanchin mawi lo siamtu awm site avanga in rûmna mekna hian chhan a nei ngei ngeiin ka ring a. Chu chu sepui ruah tuarah tawp lo a, a chhan zawn a, siam ṭhat hna thawka lo pen chhuak turin ka sawm duh che u a ni.
Ni e. In khuaah mi an lo kal a, political party mi, vote zawngte an ni. Heng mite hi ram hmangaihtu, ram leh hnam tana ṭhatna duhtu, in vote mamawhtute an ni. Ram hmangaihtu tih ṭawngkam hman hi ṭhenkhat chuan an helh tawh der mai thei. An helhna chhan pawh beidawnna rilru an put tawh vang a ni. Mahse, a pawi lo e. Kei chu beidawng rilru put hi ka duh lo a, ram tan tia pen chhuak an nihna hi pawmsak tur niin ka la ngai a, he ṭawngkam hi ka rawn hmang lui a ni.
Ram inrelbawlnaa pawimawh tak, ram hruaitu thlanna nei in nih avangin in lama beng kan rawn chhi hi he rama mipuite tihtur dik tak a ni. Mi ṭhenkhat avanga he hmingchhiatna khura mi ṭhenkhat an tân chhanah hian politician nge mipuiin mawhphur hmasa ta ang tih hi zawhna pawimawh a tling ta. He zawhna chhanna lian tak pakhat chu, in biala rawn ding politician vang a ni em? chu chu kil khata thlirna pakhat vang a ni a, a dik a nih vaih chuan a pawi ngawt ang. In duh leh dil ni loin, in duh em? ka pe ang che u tia bulṭantu hi an awm niin sawi a awm a, a dik a nih ngai chuan mi ṭhenkhat rilru hruai sualtu hi an awm tihna a ni.
Thingtlang pa, thingtlanga Associaiton, sum harsa leh mamawh nei ve site tan chuan dawn mai kha awm tak a nihna a awm a. He mei si hi a alh hret hret a, tunah hian a alh ta hluai a nih hmel. He hling hi a zum hle mai! Mi tam tak rilru a chhun chhe zo ta hi a va pawi tehlul em! In zinga mite hi an lo inveng hman lo a, politician lungfingte hmaah an tawlhthlu ta tihna a ni. Tho leh turin chakna an nei lo a, vawiin thleng hian sum leh pai dik lo itna khawvelah hnuhluhin an awm a, bial mualphoin in mualpho phah ta a ni. Mahse, he hri ṭha lo hneh tur hian chakna an nei a ni tih hrilhin awm se, tho chhuak leh turin an bânte phar chhuakin, an kaihza te chu char ṭha leh rawh se. Tisual nawn tawh lo turin theihna an nei a, an huaisen bawkin ka ring, Mizo an nih kha. An thei ang.
Ram hruaitu thlan pawimawhzia hi hrilh thar ula, ram hruaitu thlan hi Iptepui nena bazar hun a ni lo tih hriattirin awm rawh se. Mihringin thianghlim taka duh a thlanna avanga a awmna party a sawn anih chuan, zahsak a phu a, a zalenna a hmang a ni mai. Mahse, a awmna a sawn chhanah a hlutna hralh zawnga a khawsa a nih chuan, chu chu a dik tawh lo a ni tih hi hrilh nawn awn awn ula, beidawng suh u. Zaa 70 pawh la let teh u, a dang zaa 30 chu tihharhin an awm ve ang a, an lokir ve mai ang.
Thu mak kan sawi reh theih lohin a tlakbuak mek che u a. A dik tak chuan in biala chanchin ngaihnawm lo tak thleng mek hi bial danga thleng lo bik a ni lo tih erawh in hriat a ngai. Mahse, in bial hi a hluar ta bik lutuk nia kil tina sawi a awm tâk si avangin chhanchhuah hna hi thawh a ngai zual ta tihna a ni mai. In bial chhung chanchin ngaihnawm lo an sawi mekah hian, MPF leh Political party te thawhhona thuthlung bawhchhiatna nasa ber thleng mek nia sawi hi a dikin a rinawm. Hei hi in bial mite tihah puh bik chi a ni lo. Sum min dil nasa, a hautak ti mektu in bial pawn aṭanga campaign a lokal political party lam mite ngei ngei pawh he bawhchhiatnaah hian an inhnamhnawih a, an tel ve tho tihna a ni. Hetiang lo thlen chhante hi hriatchian duh in tamin ka ring a, in aiawh tur thlan chhuahna a nih avangin fimkhur a ngai a ni tih hai lo mi tam takin in ennawn duhin ka ring. MPF leh Political party te thawhhona thuthlung hi ennawna siam rem ngai a awm a ni tih lanna a ni zawk em? Inthlan boruakin a ken tel ve hrim hrim, inthlan kaihhnawiha dik lo awm chuang si lote hi a lo inziak tam nge, chu chu kan tlin si lo a, ṭhiah a ngai zâwk tihte thlengin ennawnna hmanrua ni se a ṭha ang..
In bial chhunga mi ṭhenkhat hian engvanga political party hruaitute leh candidate te hnena phut nei nge an nih a, pawisa leh therhlo dil nge an nih? A ṭhen chu inthlanna chak tuma hma an lak vena te a ni a, a ri a mawi lo zel tawh si. Heng thil zawng zawng thlen chhan hi hi mak deuh maiin ka ngaihtuah a, mite thlir loh danin ka thlir pek a, phuba lâk duhna rilru pute vang a ni em tih ka ngaihtuah ta hial mai! A na lutuk em ka hre lo. Mizoram politics a kan inrelbawlnaah hian, sorkar a inthlak apiangin party worker te zingah hausakpui tham khawpa hna thawk ṭhin an awm tam ta hle. Party a thu deuhin an hlawk hraw a, a hniam deuhin an hlawkpui nep deuh a, heng hi kan awmdan a ni a, zep tur a awm lo. Heng zawng zawng hmuh hmaih lo a, hre ve vekte thinur, beidawng si hian politician te rûn let hunah ngaiin an rûn lêt ve ta a ni ang em tih te ka ngaihtuah ta hial mai! Heng êm hi chu a thleng lo turah ka ngai a, mahse, mipui zinga rilṭam zualin hun ṭha an neih chhunah bawhpelh tum loin chet an la ve taah a ngaih theih a, dik lo se erawh ka duh a ni. A hun lo. A dik loh ka beisei bawk. Tho ula, chhanchhuak rawh u. Mizo Kristian in nih kha.
- Lalnunṭawma Fanai