Mizoram siam thar lehna
Mizoram hi siam ṭhat/ siam thar ngai kan nihna kawng hrang hrang a awm a ni. Tun ṭumah hian Mizoram siamṭhatna atan thil kawng khat chauh sawi ta ila. Mizorama eizawngtu hlawm lian leh tam ber ‘kutnathawktute’ huang chhung hi sawi bik ta ila.
He mi huang chh<ngah hian thil har, science leh philosophy thuk tak awm miah si lovin, m^wl tak leh kan phak tawk maiah hian ram hmel tihdanglam d^wrh theihna leh ram mipui nunphung a ṭha z^wnga nasa taka tihdanglam theihna a awm a ni. Hetiang zawng hian kal ta ila.
Kan ram sawrkar hian mahni thawhchhuah ngeia kan intodelh nan leh chak taka hma kan sawn theih nan tuna kan rama sum hlawm awmze nei tham kan neih theihna awlsam deuh ber tur sawhthing leh hmunphiah te hi rate ṭha leh nghet tawkin min lak sak ta se, mi tam f>in thawklehkhatah pawh sum hl^wm, ph<rawm tham an dawng nghal mai dawn a ni. An chhungkua an hlim >m >m ang a, a kum leh atan pawh sawrkarin a rate nghet takin an dinpui dawn tih an sawi phei chuan, a aia tam thar chhuak turin ph<r em emin sawhthing an ching sauh sauh ngei ang. Hmunphiah pawh chutiang bawk chuan ram sum hlawmlian pui a tling bawk ang.
A kum lehah chuan a ram pum deuhthawin phur takin kutthlak nan kan hmang tawh ang. Kum thumna velah phei chuan cheng nuai t>la thawk chhuak an tam hle tawh mai dawn a ni. Chutah chuan, kristian ram kan nih nena inhmeh z^wngin kan nunphung pawh a lo danglam tawh ang, hetiang hian.
(a) Hnam taima kan ni tawh ang: Kuthnathawka eizawng chhungkua ni si, an thawhrim rah an sengna tur market a awm ṭhin loh avanga, a thar tam apiang ṭawih tamin, tha thl^wn an seng tam mai a nih ṭhinna chuan, hnathawh ph<rna tibovin, inthlahdah taka th>n vel mai mai ṭhin chhungkua, an thatchhe hle emaw kan tihte kh^n, ph<r em em leh taima em emin hna an thawk sauh sauh tawh mai dawn a ni.
(b) Zu leh drugs ngawlvei an tlem deuh deuh ang: Chhung tinin phur taka hna an thawh tawh dawn avangin naupang lo ṭhang liante, teirawlaih mai mai avanga z< leh drugs-a tam tak tlu l<t ṭhinte ang khan ph<r takin hna an thawk tawh dawna, z< leh drugs-a tlu l<tchu an tlem deuh deuh tawh dawn a ni.
(c) HIV positive pawhin tlem lam a pan ang: Zir chiang miten HIV positive lo punna tam ber chu sex aṭangin niin an sawi ṭhin. Kan nula leh tlangval, z< leh drugs lama inhmang ṭhinte khan, ph<r taka hna an thawh tawh hlawm dawn avangin, mipat hmeichhiatna lama bawlhhlawh taka inhmanna lam pawh a lo tlem tial tial ngei dawn a ni. Chuvangin, HIV positive lo pung hluai hluai ṭhin pawh hian tlem lam a pan tawh ang.
(d) Chhungkaw nun a lo hlim zawk tawh ang: Chhungkaw tin nun chu eichawp dap mai ni tawh lovin, bank-a nuai tel dah ve tawha, a kum a t>la hmasawnna rahbi-ah an kai chhoh zel tawh dawn avang te, pa ber leh an tlangval zu rui ṭhinten hnathawh an tui chilh tawh dawn avang leh HIV avanga chhungkaw phurritin a kiansan deuh deuh tawh dawn avangin, Mizo chhungkaw nun chu siam thara lo awmin, nasa takin kan lo hlim zawk tawh dawn a ni.
(e) Moral reformation ṭha tak a ni bawk ang: Mihring suala kan lo tluk hnu chuan Pathianin mihringte ei hmuhna tura a ruat chu thawhrimna a ni. Pathianin Adama hnenah chuan, “....i dam chhung zawngin rim taka thawkin a rah i ei tawh ang,....i hmaia thlantui luang zawih zawihin chaw i ei tawh ang;....,” (Gen.3:17-19), a tih hi mihringte nunphung tur kawng dik chu a ni. Rim taka hna thawka a rah ei tur, hmasawn tur kan ni. Kan awm dan tur kawng dik kan zawh hian kan hlawhtlinna leh nun hlimna atan kawng dik kan zawh tihna a ni.
Thawhrim rah ni lo, a thlawna pawisa dawn leh thil eng emaw avanga duhsakna uchuaka pawisa dawnte hi kan hmasawnna leh kan nun hlimna atana kan kalkawng tura Pathian min ruat sak a ni lova, hma kan sawnpui thei lo va, kan nunin a hlimpui thei bawk hek lo.
Hnathawh phurpui theihna zawng ni lova, khua leh tuite athlawna pawisa leh therhlo danga tihlawm ṭhinna hi, khua leh tuite enkawlna nunr^wng a ni. Hma sawn thei lo va, eichawp dap reng dinhmuna indah nghehna a ni.
Chutiang zawng ni lova, Pathianin kan kawng atana min ruat sak ang taka kan kal hian, kan nun a thianghlima, kristian nun ze mawi a lo par chhuak thei ṭhin a ni.
He kawng ngei hi Pathianin kan hnam siam thar lehna atan min ruat sak chu a ni e.
- Rev. Darchungnunga