Kawngpui tawpna khua chu...
Mizo thawnthu kan chhiar chuan Chhura chu mawngping khuaah a zin a, a e lai miten an hmuh chuan mak an ti em em a ni, tih kan hre ṭheuh awm e. Mawngping khuaa nu leh pa te chuan an fate chu Chhura hnenah hruaiin an fate mawng chu verh sak ve turin an ti a, a tawpah chuan thinrim takin Chhura chu man tumin an um chhuak ta zawk a nih kha. Tuna kan sawi tur erawh Mawngping khua ni lovin 'Khaw mawng ping' zawk a ni!
Khawiah nge Khaw mawng ping chu?
Khaw mawng ping hi Serchhip District chhunga awm, khaw lian lo tak leh naupang tak a ni a; a mi chengte pawh ui hum zat lek an ni. Aizawl aṭangin Khaw mawng ping hi panna kawng pathum a awm a, pakhat chu Kawlkulh lam aṭanga kalna niin, Serchhip kal tlangin Khawlailung aṭangin a peng leh a, Chhingchhip dai aṭangin Thentlang lamah a kal theih bawk. A khawi lam aṭang pawhin kal la, ni chhuah rualin chhuak pawh ni la, ni tlak hmain thlen inbeisei duh suh, Khaw mawng ping lam pana i zin emaw, i haw a nih chuan en laia thlen chu sap pachalin saum bur a khai ang maia thil inhmeh lo zuk nia! Mahse tunah chuan kawngpui a ṭha ve deuh tawh a, zing chhuah chuan tlai rawng bawl rual velin a thlen theih tawh.
Engte nge awm?
Khaw mawng ping hi kan sawi tawh ang khan, kawngte duhthusama a that loh avangin kal pawh zen zen a harsa a, amaherawhchu, a hmun i thlen tawh chuan nuam tihna leh hmun hmingthang hmuh chakna rauin a man ngei ang che. A khaw thleng hi a rem em em a, chhung tinin compound zau tak an nei theuh a, an in leh lo pawh ruahmanna fel tak hnuaia mumal taka duan a ni. Pipu sulhnu, hmun hmingthang leh pawimawh tak tak awmna hmun a ni a, adventure lama tui mi tan ngat phei chuan duhthusam hmun a ni ngei ang. Kham sang tak takah i uaithla duh a nih chuan i lo suangtuah thin, a awmna i hriat si loh kha i hmuah inngai hmiah ang che. Puk lut mi tan lah khaw chhung aṭanga hla lo teah Mizorama puk thuk ber feet 2,225 zet chu a awm a, a bul lawkah hian feet 725 laia thuk puk ropui zet, MZP Puk an tih chu a awm bawk.
A mi cheng te
Khaw mawng ping khuaah hian in ding lai hi 100 chuang awrh chauh a awm a, mi hring cheng pawh 700 vel chauh an ni. Sorkar sikul primary leh middle sikul te a awm a, English Medium pakhat hawn thar a ni bawk. Thil mak tak pakhat chu Khaw mawng pingah hian Primary Health Center (PHC) a awm ve tlat mai hi a ni. Doctor pakhat leh Nurse ten an awm chilh a, Quarters tha tak a awm bawk.
Hmun pawimawh ṭhenkhat te
Sahlam : Sahlam hi khaw luh dawn tawntirha awm niin, hmanlai kan pi puten ral an beih changa pasaltha ten ral lu an lak an tarna hmun a ni.
Harhna thlenna hmun: Mizoram-ah hmun tam takah harhna a thleng tawh a, a thleng mek zel bawk. He hmunah pawh hian kum 1920 khan harhna nasa tak a lo thleng tawh a, ṭum khat chu harhna thlenna hmunah hian mihlimte chu 'lei si lo van si loin' ni thum leh zan thum an lam a ni awm e! Kan hriat hmaih hauh loh tur chu, he khuaah hian Mizo kristian hmasa ber Khuma kha a piang a, a thlan lung pawh hmuh tur a awm.
Lamlung: Kham ko chhengchhia leh awih tak mai a lungpui lianpui awm ngawt mai hi thilmak tak chu a ni. He lungpui lian tak mai hi a hming atan Neihlaia Lamlung tih a ni a, chai nan an hmang ṭhin. A bulah hian Zuang kung lianpui mai a ding thin a, a zar chuan Lamlung chu a khuh duai ṭhin a ni awm e. Chu lungpui zawl chu Khuavang siam sak ni ngeia ngaiin lung si takin, "Kan khaw Lamlung Ngentiang tlang, zuangin hliap e" tiin chai nan an lo hmang tawh ṭhin a, sakhaw biak nan pawh an lo hmang tawh a ni awm e.
Khuai Kham: Khawmawngping hi chhim, hmar, chhak leh thlangah te kham sang tak tak ten a hual vel a. He kham ropui tak mai hming put chhan nia an sawi chu, he kham hi a puk tha em em mai a, ruahsur pawh in a huh thei lo, chu chu remchangah hmangin Khuaiin bu chhep a 'Khuai Kham' tih a lo ni ta a ni. Tun hma chuan khuai lak ni te siamin, a khaw nawtin an thawk chhuak ṭhin. He kham san zawng hi feet 400 vel a ni.
Thachhing raw dah : Khuai Kham puk sang takah hian, lung leh lung kap tawnin raw bung a inkham rang mai a, chu chu 'Thachhinga raw dah' an tih chu a ni. A san zawng hi teh theih a ni lova, patlingin Sairawkherha theih tawpa an perh hian an perh phak tawk a ni awm e. He rua hi engtia dah mai thei nge a nih, engtik hunlai vela dah nge tih chu a tlawhtute zawhna a ni mek.
Mi ṭhenkhat sawi dan chuan Thachhinga hi midanglam chung chuang, hruizamah pawh lawn thei niin an sawi.
Bak Puk : Bakpuk hi thuk tak ni lo mahse Khuai Kham leh a chheh vel tifamkimtu chu a ni chiang mai. A tir lam arhin a tawp lamah a zuih ral kan ti thei awm e, a tawp thlengin mihring tan luh theih a ni lo. A hming put chhan ang ngei hian Bak an tam em em a, an ek te chu leiṭha atan a ṭangkai fu bawk.
MZP Puk : Kum 1980 khan MZP Lungpho H/S zirlai excursion nei te chuan puk, mi la tlawh pawh ngai loh an hmu chhuak hlauh mai a, a hming atan 'MZP Puk' tih a lo ni ta a ni. He puk hi feet 725 laia thuk niin, a chhung hi lung khawk rawk tak mai leh bak tam tak awmna a ni a, tunhma deuh phei chuan sa hel ei chi ramsa an cheng ṭhin a ni awm e.
Tuilutpui: Mizorama puk thuk ber leh a dawttu te hi inhnaih taka awm an ni a, Khaw mawng ping aṭanga hla lo tea awm an ni. Tuilutpui hi Adventure club ten luhchhuakin, feet 2,225 zeta thuk a ni tih an hmuchhuak a, Mizorama puk thuk ber a ni. Tuilutpui hi adventure club ten an tlawh nasa hle a, a puk hi a kawtlang a ni.
Zawlmangi Khum : Khaw hmar lam kilometer khat vela hla-ah hian kham ko hnuaiah lung inthuah mawi leh nalh em em, mut na atana rem fahran mai leh hul tha em em bawk si, a dung feet 15 leh a vang feet 10 vel, hmun nuam tak mai Zawlmangi Khum an tih chu a awm a. Zawlmangi hi Neihlaia farnu niin, Neihlaia Zawlaidi zam a pal palh hlauh mai a. A unaupa Neihlaia'n nupui a neih zan chuan rilru na takin 'Neihlaia thaisel zanah, khawte daiah zan sial ang riah nuam iang e" tiin he lai hmunah hian a riak chhuak ta a ni awm e.
Khaw mawng ping tak tak chu
Awle, khing kan sawi tak zawng zawngte khi Khaw mawng pinga thil hlu awm te an ni a, a hmun kal phawt loh chuan kan hrilhfiah zo tak tak dawn lo. Zin khaw thawn nuam ti mi leh, pi pu sulhnu ngaina mi i nih ngat chuan, India rama thingtlang khaw fai ber lawmman hial lo la tawh NGENTIANG khuah hian lo zin ve ngei ang che.
- Lawmkima Tlau