COVID VEINA CHI HNIHTE
PAKHATNA: Mizoram aia CoviD vei nasa hi an awm kher awm lo e, tih turin kum 2020 March thla chawhnu aṭang khan ram pawn aṭanga luhka zawng zawngah duty kan indah vek a, tlawmngai pawl mi eng emaw zatin ramri an veng bawkin ram chhungah lah lockdown mai duhtawk loin VLTF/ LLTF mai bakah force mite an la duty bawk a. Nimahsela mipuiah a darh ta thoin; tunah phei chuan chhui zui ngaihna awm tawh lo khawpin khawtualah a darh nasa ta hial a nih hi. Sorkar lam leh mipui lam pawhin kan vei tlang a, kan vei dan erawh a inang vek lem lo thung. A ṭhenin sorkar beihna hmanrua ang deuha ngaih theih turin an vei a, a ṭhenin nunna thap tak meuhin an vei thung bawk a. A hma tawnga awmte zingah ngei pawh nunna chan phah an han awm hi chu veiawm tak a ni a, a thinrimthlak ngawt mai. Chutianga vei dan kawng hrang hranga kan vei mek lai chuan hun pawh a lo kal ve zel a, kum khat chu a lo her liam ve ta maiin kum hnihna kan inbang liam leh ṭep ta chu a ni mai bawk a.
Kan vei dan lah chu kan han thlak danglam hret ṭhin tak nain a sawt mawh ang reng viau a, Aug. 24, 2021 aṭanga a ni zawna vawiin ni thlenga NE State zinga Mizoramin ni tina hri kai hmuhchhuah tam ber kan la hauh tluang chhoh zel pawh hi a mak mang e, tih mai loh chuan sawi thiam har tak a nih hi maw le. Test lamah kan chak a tih theih rualin mipuiah hian hri kai kan lo tam vang a ni a tih theih bawk ang a, hri kai thar hmuhchhuah hniam hun hi a nghahhlelhawm viau a ni. Hetiang a nih mek lai chuan tute’n emaw ‘hritlang ang leka ngaih mai mai tur’ an han ti ngawt mai hi chu a la har deuh hmel a, mi 412 (Oct. 25, 2021 report) zetin an nunna hlu tak an lo chan phah tawh avang hian palzam mai mai ai chuan inven ṭhat chu a la hlu zawk fe mai awm e.
Sorkar laipui ngei pawhin a vei a, State sorkar hrang hrangte pawhin an veiin a beih letna atan sum leh pai an seng ṭeuh tawhin an la seng mek zel bawk a. Chutiang bawkin Mizoram sorkar ngei pawhin a beihletna atan sum bawm hung chhuakin Chief Minister Relief Fund (CMRF) tih a niin mi tlawmngai leh pawl hrang hrangte chuan an thawhkhawm a. Thawhkhawm mai bakah sorkar hnathawkte thla 3 hlawh lai chu puksak an nih bawk hial kha. Vawiin thlengin he sum bawmah hian sum leh pai a la lut rengin hmun hrang hrangah semchhuah reng a ni bawk a, kan ṭangkaipui takzet a ni. CoviD hripuiin min chim buai chhung chu hei hi kan beih letna sum bawm lian ber a ni reng dawn nge ni erawh chu hriat a ni chiah lem lo a.
PAHNIHNA: Beisei loh leh rin loh tak maiin keimahni ngei pawh chuan hri kan han kai ve takah chuan kai hmaa ngaih ang ngawt chu a lo ni lo viau mai. Positive leh Negative karah hian border line a la awm leh a, nimahsela chungte inkar chu zim te, Hmar ṭawng phei chuan ‘chite rek, maimengte’ tia te reuh te tak tak hi a ni nain a takah meuh chuan a kar hi a lo zau hle mai a, a deh pawh a danglam zar mai. 4C lamah inkhung loin mahni Inah awm kan dil angin min remtihsak hlauh bawk a, a lawmawm hle. Pawnchhuah a rem lo a, dan pangngai angin ṭhen leh rual a kawm theih tawh loh a, darthlalang chhanahte kan inhmuh a lo ngai ta chu thil nuam tak chu a lo ni chiah lo mai.
Pathian zarah na lutuk kan nei lo a, khawsik leh chaw ei tui lote chu a dan ve rengah a ngaih theih nain a boruak ken tel zawkah hian dam a lo ngai zawk niin a hriat. Pawn a chhuah theih loh a, min rawn ngaihsaktu ṭhen leh rualte ngei pawh tukverh aṭangin emaw chauh a biak theih a, Jail tang chan kan chan deuh avang zawk hi chuan a boruak hi a nuam lo hranpa ve hrim hrim a ni. Na lutuk nei lo mah ila pawn lam aṭangin ‘in ṭha em, nizan in mu thei em’ tih ngaihsakna ṭawngkam han dawnte chuan min rawn ngaihtuahna ṭawngkam ṭha chu a ni tak meuh nain, CoviD hri kai kan ni tih min rawn hriat chhuahtir leh ṭhin bawk si a, an demawm hauh loh nain thinlung a rawn tino leh deuh tein a hriat ṭhin. Chu mai bakah Cell phone hmangtea kan chanchin min rawn zawt rengtu han awm tate chuan min tidam lo zawk nitein a hriat a, nimahsela chungte chu loh theih loha thil ṭul tak a ni bawk si.
CoviD paltlang tawh, Covid hri lo kai tawh a, dam leh tawhte hi mi ṭhahnem tak an awm tawh a, kan hmelhriat leh ṭhianṭhate ngei ngei pawh an lo awmin anni hnen aṭangin inenkawl dan turahte thurawn kan han beisei bawk a, thurawn hrang hrang chu kan dawng nain thil danglam lo chu dam hnua taksa a la khawih zui dan hi a ni. Natna dang neite chu kan han dam hi chuan kan taksa pawh a chak chho tial tial a ni nain, CoviD shock hnua han dam leh hi chuan taksa a nghawng rei riau e an ti a, a dan a dang deuh a ni ngei ang. Amaherawhchu, he CoviD-ah hian zirlai a lo tam hle mai thung a, chungte avang chuan keimahni ngei pawhin kan lo kai ve hi chung lamin zirlai min peknaah ngaiin lawm takin kan pawm thei thung a, chu'ng zirlai min pek chu zir zo tawh a intih ngawt theih loh nain lawmna tur tam tak kan nei a. Damna tura tisa aia thinlung a lo pawimawh zawk dante a takin kan zir a, keimahni ngei pawh tu nge kan nih tih min zirtir bawkin hun hlutna thlengin kan zir thar phah bawk.
A boruaka lo nat ve ringawt emaw a boruak indelh behtirte hi a lo awm thei dawn khawp mai tih keimahni ngeiin a takin kan tawng a, chu chuan nghawng nasa taka a neih theih bawk avangin chu mi hneh thei tur chuan mahni intih chak a ngai a. Sap ṭawng taka ‘I CAN WIN’ tih hi neih len a lo pawimawh. Chu mi a nih loh chuan midang zawng aiin kan na bik ang a, kan dam mai thei ngai lo ang. Tin, natna mak danglam tak, khawvel pawhin a damdawi pawh a la hmuhchhuah loh natna avanga kharkhip bik ngaia han awm tak mai chu mahni inhriatchianna hmanrua atan a lo ṭha hle mai bawk a. Chu bakah chuan hun leh tui lianin tumah an nghak lo tih angin darkar khat hi ṭangkai deuhin a lo hman theihzia leh ho deuha a lo hman theihziate, kharkhipa han awm chuan kan chiang lehzualin a hriat a, lehkhabu ṭha chhiarna atante leh lehkha ziahna hun atana kharkhip hun hman chu a lo hlawk theih dante pawh a takin kan hre chho ta zel bawk a nih hi.
- Mahmuaka Chhakchhuak