KUTDAWH RILRU KAN PU EM?

Tuirial bial MLA by-election tluang takin neih zawh a ni ta a, party worker-te ṭan nat dan, an inchirh theh dan a him chin aṭanga lo thlirtu tan chuan kan chhe ta vek em ni chu aw tih tur a ni. Politics khelmualah chuan mi dang tlin lohna a zung nen lama hai lan vek a, mahni ṭhatna zawn chu dik lo deuh pawha sawi thiam, ‘choak arawn chang tawn’ nih hreh lohte pawh a ngai. Inthlan dawn tak takah chuan kan Kristianna khawiah nge a awm tâk tih tur khawpin ṭawngkam duh tui lovin an inbei chiam a; hei tak hi a ni mahni aia midang ṭha zawka ngai tur kohhran hruaitu, kan berampute politics khelmuala an inhnamhnawih fuh lohna chu ni.

Kan ram politics vir velin a zir loh vang nge ni kan rilru hi a dik lo tlat tawh a. Rim taka thawk a, hmaia thlantui luang zawih zawih chunga ei hmu tur kan nih laiin a awlsam zawng, a tha heh lo zawng kan zawn luatah kan rinawmna te, kan chakna leh theihna te, kan rilru thlengin a piangsual ta chu a nih hi. Mahni theihna leh thiamnate hai chhuaka tihpun tum lovin, “Khawi lam aṭangin nge min ṭanpuitu tur lo thleng ang” tih kan melhna lamah kan khawtlai a; kan chakna leh theihna, kan rilru thlengin a tuiek ta a ni. Mahni thawh chhuah ngeia nun tumna aia mi zara lei rem rah tumna rilru kan pu hian dawngdahna leh hlemhletna nun min neihtir a nih hi.

Sawrkhar ṭanpuina leh scheme-te hi a hlut em em rualin amah ngawt chuan ram ropui min thlen lo tih chu a chiang reng tawh mai. Sawrkar kal ta zawng zawng khan eng emaw zawng tak chuan kuthnathawktu, sumdawngte pawh a lo pui tawh ṭhin. A dawngtu lam inpuahchah ṭhat loh vangte a ni pakhat ang a, a dawn chhung ei bak kan thar hlawm meuh lo chu a nih hi. Scheme tha tak tak, a dawngtu lam kan dawngdah zui leh si vanga luangral ta pawh hi a tam awm e. Sawrkharin thil zawng zawng min tihsak se, a hlawkna keini’n tel ila tih rilru pu pawh a awm theih viau awm asin.

Tu nge ka nih, eng nge ka thawh, ka phu tawk eng nge tihte ngaihtuah lova phak baka thil ṭha duh kan nih avangin kan rilru hi a corrupt sa tlat tawh a. Kan phu loh kha neih ngei, tlin ngei kan duh luatah kan zahawmna zawng zawng nen kan hloh zo ta ṭhin a ni. Hmel hriat neih ṭhat leh tihlungawi chu kan thil duh leh mamawh hmuhna kawnga thil pawimawh a nih avangin a dik a dawk thlu lovin, bible chhiar ṭhin kan nih pawh hriat loh khawpin kan tal mai mai a; mi dik leh ṭha nia kan ngaih ngei ngei pawh kan vote thei ta lo fo mai.

Mi tinin thlawhhma laa ei kan zawn lai kha kan rilru hrisel lai ber a ni awm e. Chhung tinin kham khawp thawh chhuah ngei tumin an bei a, intodelha mi dang ban loh kha an tum laimu a ni. Damloh leh bawrhsawm vanga kaichhan lakte kha thih hreh takin an hreh a; mi zara nung, mi zara ei hmu nih kha tlawmah an la a, chu chuan an nunah taimakna a hring chhuak lo thei lo. Kan tunlai nun nen chuan a dang teh e!

Tunah chuan bul kan ṭan hma hmain sawrkhar aṭanga kaichhan lak kan tum sa tlat a. Mahni neih sa leh tha thawh tam lova tam tak neih kan duh si a; ṭanpuitu kut kan nghak a, kan zawng a, chu chuan taksa leh rilru hrisel lo min puttir ta ṭhin a ni. Bawngtuthlawh ha khat cheh zawh apianga ṭanpuina hmuh tum tan chuan tu leh fa thlenga sawngnawi taka khawsak bak beisei tur a awm lo.

Intodelh kan duh tak tak a nih chuan mahni zawna tih tur taima taka kan tih ṭheuh a ngai. Ṭanpuituin dik takin ṭanpui sela, ṭanpuina dawngtu pawhin nasa zawkin thawk rawh se. Intodelh zahawmzia, intodelh hlutzia sawi sawi ṭhinte pawh hi mahni zawnah kan taima tawk lo fo. Rorel tura kan thlante pawh hian ram an hmangaih tak tak a nih chuan therhlo mai mai hi vawrh vawrh suh se. Chhungkaw chawmna tling tak tak si lovah patling, nutling kan inham buai a, chu chuan min tiṭhuanawp zo vek a nih hi.

A bikin tlangval chak tha pangngai tan ngaihtuah chian tur a awm. Tharum thawh peh loh vanga kan thawh ṭhin; hna zahawm, hna ṭha nia kan ngaih tam tak hi nupui fanau neih hnuah a ṭha zel ang em tih ngaihtuah a ngai. Mahni intuamhlawmna tawk vel, chhungkaw chawmna tling tak tak si lovah kan inham tang a, thawh tui laklawh a lo awm ve zel si; nupui fanau neih hnuin a buaithlak zo ta ṭhin a ni. Lehkha thiam ve fu, zahawm taka inchei ni tin khan mahni theihna leh thiamna kawng zawhtu, an zir chanve pawh zir lo kharchhawng nute pawh an phak loh dan ngaihtuah hian ngaihtuah nawn ngai chu a awm. Thawmhnaw nalh tak nena kut dawh rilru put ai chuan thawhrimna thawmhnaw haa eizawngte hi an hlim zawk a, an phunchiar lo zawk bawk.

Eizawnna mumal nei lo, a rem rem thawk tan pawh rim taka kan thawh phawt chuan ei tur na na na chu a awm. Mahni theihna leh chakna, thiamna te en lova lehkha thiam zawk, eizawnna ngialnghet zawk neite nen patla khata inkhai phet kan tum avangin mi kan hmu dik lo va, min tiphunchiar a, chantawka lungawi kan theih loh phah a, mahni tapchhak zawlah(tunlaiah chuan social media pawh a ni ang chu) awmze nei phak si lovin kan rum kan rum ringawt a, kan inti-hrehawm thlawn mai mai a ni.

Mahni nihnaah chian a, hmasawn tura thawh rim hi a pawimawh ber. Mi che vel kan thlirnaah mahni kawng en hman lo lekin mi tam tak chu kan tal buai vel mai mai a ni. Mi hausa zawkte indaih lo taka an thawkrim em em laiina a harsa zawkte hi kan dawngdah a; kan inkar pawh hi a zauh belh zel ang chu.

Kan politician-te hi mipui mar dek thiam ber, mipui duh zawng hre chiang ber pawh an ni ang a, inthlan dawna an thil zawrh ṭhin hian kan nihna a puang chiang ber mai awm e.

- R.Lalfakawma Seling