Khawtlang hmasawn nan rilru dik
Duhthusam chu tu man hmuha neih theih thu awm suh. London khawpui Public transport hi Europe-a public transport ṭha ber nia sawi a ni a. Khawpui hnuai lam ni se, Circular Line te nei thlapin chumi kualkhung chhungah chuan relkawng a thlur seng sung a. An Lei hnuai Relkawng thuk ber Piccadili Line te chu Indopui pahnihnaah pawh nunau thuhrukna atana an hman tawh kha a ni.
Khawpui chhung Lei chung lamah Bus Route-in pawh loh a nei lo vang tih mai tur a ni a. An bus lah chu tar chak lo te tana luh awlsam tura a bus chhuat tihniam suai suai theih, wheel chair-a kalte an luh dawna leihlawn dawh sak nghal thei a ni a. Dai fem lam deuhah Tram Car, (Relte chi) a la tlan leh vek bawk a. Chungtiang meuh pawh chuan sawiselna a pumpelh chuang lo. Mipui phun thawm hriat tur a la awm reng tho. Khawvel mihring hian nawmsakna lamah chin tawk kan nei lo a ni ber e.
Kan ram khawpui Aizawl hmasawnnate hi a ropui thlawt e. Keini hriat ve theih chin aṭanga chhut pawhin ropui tak a ni. Nitin mai motor thar tam tak a chhuak a, veng tin, kilkhawr deuhvah pawh concrete in mawi tak tak hmuh tur a ding thar reng a. Sawrkar in lah a ropui sawtin a chhung pawh hmanlaite ngaihtuah chuan changkang tak a ni ta. Faina thuah pawh hma kan sawn hle. Kan office tiṭawptu berte chu eng dang a ni lo va, kan kuhva heh lutuk leh meizial heh lutuk hi a ni. Heng hi ti lo ṭhup mai phei ila chu kan office te chauh ni lovin kan khawlai kawng pawh a fai sawt ang a, Aizawl hian hmel thar a put hial a rinawm.
Tichuan, kKhawlai thirhrui ban leh bang kila tah var ngiai nguai hi a lo reh tawh ang a, in kil leh khawlaia meizial bung lum rem rum te hi a bo duak tawh ang. Kan khawlai leh office chhung te hmuh a nuam lehzual ngei ang. Zingah kan kawt zawn ni mai lo, kawng dung ka phiat ṭhin a, bawlhhlawh tam ber chu mei zial bung leh kuhva eina hnah them paih a ni.
Hma kan sawn tawh viau kan tih lai hian Smart city-a chengte thinlung lam smart rih lo hi a buaithlak deuh. Kan khawlai kawng te hi an fai vung a, chutih laiin kan thinlung lamin kan in bul kawra bawlhhlawh thuhruk a la chak tlat si. Thal ruahsur tuihawkin kan sual thuhruk min han phawrh chhuah sak zet kha chuan a mualphothlak hle a nih kha. Kawng hrang hranga hma kan sawn theihna tur chuan rilru leh thinlung dik kan mamawh.
Khawpui changkanna leh hmasawnna atana pawimawh em em mai chu dikna leh rilru ṭha hi a ni reng a ni. Sawrkarin Aizawl khawpui chhung kawng ṭhuam (Junction) pawimawh leh kual harsa zuallai te siamṭhat hna an kal pui mek a. Hei hian nasa takin kan khawpui chep leh motor in pelte tan chauh ni lo, ke-a kalte tana hlauhawm lutuk mai hmunah rilru ralmuang zawkin min kal tir thei a, a lawmawm hle a ni. Chutih laiin hmanni ṭhian pakhat nen zin kawnga kan ti ti naah chuan opposition party local council te hian an veng chhung mipui tana ṭha tur ni si an party sawrkar lai a nih loh vanga an nawr ṭhat duh loh a awm theih thu a sawi chuan ka rilru a kap hle.
Sawrkar lam zawkin kawng zauh tura ruahmana siama an teh thlap tawh Local Council (opposition party) -in an buaipui duh miah loh chu entirna atan min pe nghe nghe. Kan hmasawnna kal lai ṭha kan tih em em lai pawhin kan party system hi daltu a lo ni thei tlat a lo nih chu maw le!
Opposition party Local council te hian ruling party unit-in an ei tur an lo ruahman ve ngei dawnin an hria ang a, chu chu an hlau pawh a ni ve zawk mahna. Kan party system hi kan development daltu a nih loh hun a va nghahhlehawm em! ‘Sawrkar sanction a nih chuan Congress party unit-ten ei an tum a, AMC sanction a nih chuan MNF party unit-in ei an tum thung a’ tih thuthang awm te hi tak tak a ni mai awm asin! Ava pawi vawng vawng ṭhin tak em! Heng hian kan rilru a ti-corrupt a, sualah min hruai lut a ni tih te hi kan ngaihtuah ṭha duh hauh si lo.
Khawpui kawng hmasawnna thu kan sawi a, kawng thuam siam ṭhat te kan sawi mek lai hian ka ngaihmawh em em lai pakhat han sawi lan ka duh. Chu chu Zemabawk khawlai kawng hi a ni. Zemabawk vengpui Presbyterian Biak in aṭanga kawng chho ulh tak mai, Zemabawk Zokhawsang veng, kawng chep lutuk hi. Hei hi kan Aizawl khawpui (proper Aizawl) chhung kawng tluka pawimawh a ni. A piah lamah hian sawrkar leh public hmun pawimawh tak tak Cancer Hospital, Cancer hemna hmun, RIPAN, Health Department Central Store leh YMA Park te an awm a. Hei tluka vantlang kawngpui pawimawh hi a awm chuang lo.
Kawng a chhova, a zim bawk si a. Motor inpelh a harsa a, ke-a kalte tan a hlauhawm bawk. Heng bakah hian Champhai Road kawngpui Zemabawk khaw chhunga a chhiat changa pumpelh nana hman a ni bawk. Chutih hunlai phei chuan YMA ten duty tur an in detail hial ṭhin a ni. Khawpui chhung kawng pawimawh lai leh junction pawimawh te kan sawrkarin a siam ṭhat mek lai hian helai kawng hi hmaih hauh lo se a ṭha hle ang. Kawng kam in nei te pawh vantlang ṭhatna tur atan hian kan inhawn deuh zel a pawimawh bawk.
Kan khawpui leh khawpui kawng ten hma an sawn a, rilru muang zawk leh him zawka kan tlana kan kal theihna turin mi tin kan ṭan tlan a pawimawh khawp mai. A daltu-ah tumah ṭang lo ila, kan veng chhung leh khawpui ṭhatna tur a nih phawt chuan kan party sawrkar lai a nih loh pawhin, mipui ṭhatna tur leh changkanna turah daltu ni lovin ṭanpuitu i ni ṭheuh ang u.
- Commissioner Lalkiamlova, Tuikual South