Ka ngaimawh ṭhenkhat chauh…

Hman aṭangin roreltu ṭha kan duh a, inthlanpui pawh vawi engemawzat kan lo hmachhawn tawh a, kan rin ang ngawt an ni lo ṭhin nge? sawiselna a ri chuah chuah zel a, roreltute pawh an tlinglo kan ti a, mipui lam lah kan tling lo hlei hlei niin a lang.

A chhan chu roreltute thlang chhuaktu kan nih tlat vang a ni. A thlangtu mipui kan thiam lo, rilru dik lo lah kan tam, rilru nghet nei ila, huaisen bawk ilang chuan tu politician mah hian min thlem thlu lo vang. Keimahni hamṭhatna tur a nih dawn phawt chuan “A pawina ka hre lo” kan ti mai zel.

Corruption mawlh mai hi: Corruption (sum eirukna) hi a tawp thei dawn lo, tute pawhin thuneihna rawn changin, hnehna lo chang tawh, rorelna ṭhuthlenga lo ṭhu tawhte pawhin corruption hi chu an vei em em vek, hma pawh an la ngeiin a rinawm, mahse, a bik takin mipui sum dik lo taka eirukna hian kua a la hreuh zel niin a lang.

Mahni hlawh chhuah pawh ni lo, dik lo taka midang chan ai sum lak a, dik lo taka sum eirukna hi tihrem chu a har ngang a ni ang.

Sawrkar chuan theih tawkin kan ti a, hrem pawh kan nei han ti eng ang mahse, a hria ten dik lo taka sum eirukna hi chu rapthlak tak a la ni an ti thei zel mai. Miin a thawh chhuah baka sum dik lo taka a lo eiruk chuan sum hmang khan a hmai a phihfai a, tih lawm tur a hria a, a chang leh mi awm thei lo zawkte an

ṭanpui bawk a, mi pangai anga an lo lang mawi leh mai ṭhin. Lem hi chu kan chang nasa a, rilru dik tak pu kan vang viau niin a lang.

Dawt kan sawi reng: Patling pui, nutling pui, leh­kha­thiam inti, mi chung­lama awma in ngai ten mahni hmasial lutuk avanga dawt an sawi tel kher hi chu a mak a ni. Dawt sawi kher lo hian politics a khelh theih loh em ni? Kan tih theih tur dik tak chauh hi sawi mai ila, kan tih theih loh tur thu ṭha pui pui pawh nise, thutiamah la lo ila, sawi kher lo ang u.

“Thiltitheia min thlan phawt chuan chumi kha mi chu ka ti puitling ngei ang, min thlan tlin phawt chuan hna ka pe ang che?” tia thutiam tihhlawhtlin leh tur ni si lo hi mahni mawng hlimna mai a ni. Ram tana thu tiam tak pawh “kan ti ang” ti reng siin an term an hmang zo leh mai ṭhin ang hi hmuh tur leh hriat tur a tam lutuk. Dawt kan sawi reng mai hi a zahthlak!

Sawi mawi ngai chawp zu hi: Zu chungchanga kan buaina hi chu kan hre tawk tawh a, a ṭha lo tih hre reng chunga kan hotu ten rem leh rem lova sawi mawi an tum fo mai hi a hahthlak ngawt mai. A sawi mawitute sawi mawina hi zawng tuma beng kawrawng-ah a lut tam lo ngawt ang le.

Kan chhiat puizia te, zu in kan la thiam mai ang kan tih chhunga nunna hlu tak a ral hnem tawhzia te, chhungkuaah buaina a thlen hnem tawhzia te hi kan hre lo der zel dawn em ni? Mi ramah chuan an buai pui ve lo? Zu an zuar, an zuar lo tih ngawta inhnialna chi a ni lo, mi ram tih dan lam sawi sawi ai chuan kan rama a mi chenga te hian eng ber nge kan ṭhatpui a, kan chhiatpui tih hi kan en ber zawk tur chu a ni. Kan ṭhatpui lo a nih chuan zu hi khap mai tur, zu-ah kan buai lo a nih chuan zu zuar mai sela, kan dinhmun zel zawk hi a pawimawh ber chu a ni.

Thuneihna hmansual: Mihring mize hriat awlsamna tak pakhat chu thuneihna hmuna kan awm chiah hian a ni. Mifel tak leh tluang tak anga kan ngaih te pawh hi thuneihna hmuna an han awm chiah hian an zia zawng zawng an thlak hlawk ti ila a sual lo ang. A dik lo tih hre reng mahse, mahni hmasial takin an thuneihna an hmang sual ta ṭhin a ni. Politician te chauh an ni lo.

Hna lak thuah pawh zirna (education) leh police lamah hian tling lo inlak a langsar zual a, a pawi hle. Mi pakhatin a sawi a, “Police ho zingah hian taksa han en reng reng pawha tling lo, bil bawlawk te te hi an awm fer fur mai a, an in fit bawk si lo” a ti. A dik hmel viau a ni. Chutiang bawkin zirna lam hnathawktute zingah politics aṭanga induhsakna avanga lut ho hi tam tak an awm niin a lang. Naupang zirtirtu chu eng kawngah pawh a tling tur a ni. A chhan chu naupang nun chhertu ber an nih vangin…

Midang thiltih sawichhiat vak mai hi: Election boruakin min tuam chho ṭan a, Party tin ten mahni an insawimawi a, mahni party ni lo, midang an sawisel char char ṭhin. Hei hi hriat a ninawm a, a khamawm.

Party dang thiltih sawi chhe kher lovin, thlan tlin an lo nih hlauh chuan ram tana hna an thawh tur hi pangngai taka sawi mai se, ngaihthak a nuam. Lalna an chan hunah an sawi loh pawh thil ṭha tih tur tam tak a awm, a ṭha lo chu huaisen takin an siam ṭhat tur a ni. Sawi sawi lovin a takin ram siamṭhat hna an thawk zawk ang. Mahni party lo sawi chhiat leh mahni thiltih tawh emaw sawi mawi hluak hluak hi ngaihthlak a ninawm hle a, mipui pawhin kan thliar hrang thiam ngei tur a ni ang.

Kan thu kharna atan chuan thuneihna a thu pha, thiltithei tawka thute tan chuan sum ngainat hi sual tinreng bul a ni tih hi a ni. Lal Isua thusawi “Tuman hotu pahnih rawng an bawl kawp thei lo; pakhat huain pakhat an duh ang; a nih loh leh, pakhat tanin pakhat an hmusit ang. Pathian leh sum rawng in bawl kawp thei lo ve” tiin. Miin khawvel ro sum a buaipui viau chuan Lal Isua hnungzui a hlamchhiah mai ṭhin a, a rilru pawh khawvel sum hausakna-ah a luang liam nge nge ṭhin a ni.

Lal Isua hnungzuitute chu rinawm takin a hnung kan zui ang, kan ei khawp leh dik taka kan thawh chhuahah hian kan lungawi mai tur a ni. Lal Isua hian khawvel sum leh pai hausakna-in kan nun a tibuai ang a, amah kan zuina-ah kan pen bo san mai ang tih hi a hlau hle.

Hebrai lehkhathawn-ah chuan “In rilru putzia chu tang­ka ngainatna tel lo ni rawh se; in thil neih chhun chungahte chuan lungawi rawh u; amah ngeiin,” Engtikah mah ka thlahthlam tawp lo vang chia, kal pawh ka kalsan tawp lo vang che…” (Heb.13:5) a ti. Sum hi sual a ni ngawt lo, kan thawk chhuak ang, kan thawh chhuah zawk kha a dik tur a ni.

- R.Zomawia