Written by
Rempuia R.Lûtmâng

SAPHO HI AN A SI

Mizoin ‘v chuangtlai’ kan tih leh Sapin ‘R chuangtlai’ an tih hi a inang ve deuh reuh asin.

Guns N’ Roses hla ‘Novem­ber Rain’ hi June thlaah pawh a mâwi reng tho. Axl Rose-in a aw ṭêngṭial mâwi em em maia "Everybody needs sometime, râw ne râwn," (Everybody needs sometime, on their own) a tihte hi ruahsur banah pawh a mawi lutuk. Heta 'sometime' dawta 'r' lo ri tel zeuh hi keini Mizoṭawnga 'lo vang' tiha 'v' lo ri tel ve nen hian a inang chiah chiah a. Axl Rose aw ṭial vang a ni lo a, Mizoin vowel awm dawbawl kan lam liam deuh puata v lo ri ve ṭhin ang chiah khan Sap pawh hian vowel awm dawbawlah hian an lam liam puat chuan r an tiri ve ṭhin.

Chu vanga ‘raw ne rawn’ mai mai lek chu. Mizo chuan he kan tih rik ṭhina hi kan ziak tel a, kan fing; Sap chuan an ziak tel duh lo; a thumal nih phunga a tel miau loh avangin, lam ri tel mah se an ziak tel ve duh miah lo maw le; an â ngawt mai.

JF Laldailova'n 'Nehruvian, Peruvian' tiha Sapin 'v' an telh thu hi ‘v chuangtlai’ sawi mawina atan a hmang a, chu chu Bible Thlirna tih buah khan kan hmu. Heta a sawi hi 'v chuangtlai' ngainatute’n Luka ziak ang deuhah an ngai.

Nehruvian leh Peruvian tih hi proper noun aṭanga adjective siam chawp a ni a; chui hnuah pawh nominalized adjective a la ni leh; hei hi chu topic hran a ni.

Vanglaini ‘Ngaihdan’ column-ah tuma’n grammar an chhiar peih lo. Chu vang chuan grammar chu kan sawi zui lo ang. Heta JF Laldailova’n noun tlahlang a sawia hi kan sawi lai mek, ṭawngkam karlaka ‘v’ te , ‘r’ te lo ri tel ve nen a inang chiah tawh lo, khaikhin chi a ni lo. Noun chu noun; a awm awmin lo awm ve rawh se.

Game of Thrones kha ṭhalai chuan kan en deuh fur. Season 04 Epiode06-a Jon Snow chungchang Castle Black-a an rêlnaah khan Janos Slynt khan, "The lawr is the law" (The law is the law) a ti a. Ziaka dahah chuan 'r' an telh lo; mahse, 'r' kha chiang mangkhêngin a ri tlat. Keini chuan ‘v’ ri hlekah kan ziak tel a; “Tui a lo tling piauva,” te kan ti. Anni chuan an ‘r’ tihrik hi ziah tel nachang an hre ve lo; an â tak zet a nih hi.

Sap chuan 'R' aiah 'J' tihrik ṭum pawh an nei. 'Oh yeah' tih hi ‘oh jeah' te an ti. Vowel a awm zawn avang hian lam harsa an ti a, thil dang an ti ri ve mai mai bawk a ni. Nativity in Black album-ah Ugly Kid Joe-in N.I.B. an sak khan 'oh jeah' an ti. Ziakah chuan 'j' an telh lo, an ât vang niin ka hria; keini ni ila ‘v’ kan ziah tel ang bawk khan kan ziak tel ve ngei awm si.

Neikedhla "Sexual" tih hi mi tam takin an cover a, chung zinga ṭhenkhat chuan "you are you are" tih hi "you are hiu are" tih leh "you are giu are" tih tein an lam mai mai; an tihdan a ni, an ziak tel lo. Sapho hi an lo â hle mai! Keini ve lem, ziak leh chhiar kan thiamna pawh a la rei loh nen, Pathian zawn chhuah rama awm tih takah kan fing bik a, mahni tawk te tein ngaihdan kan nei ve fir fer a. ‘Intrusive v’ ziah tel a dik zawkzia te chu chanchinbu pakhata chhuah mai sen loh khawp ziah tur kan hre del dul a nia. Sap ve erawh chuan ‘intrusive r’ an ti a, an ziak tel duh lo mai ni loin a lam pawh an lam ri ṭha duh tawh lo em maw ni.

Vanglaini leh Pu Chuauṭhuama pawh hian ‘v chuang­tlai’ an hmang ngai lo, an a khawp mai. Bible erawh a la ‘v’ tluang zel e.

- Rempuia R. Lutmang