Duham Luat vangin Ram rorelna-in a tawrh phah
“Ka rin a ang lo, a induh si a, ram hmasawnna tur aiin mahni duh dan an ti lal..” tiin kan phun sup sup a, “Kawngpui siam pawh an thiam lo, rin ai daihin a lo corrupt, ka ning ngawt mai” kan ti a, “ram hruaitu atan hian tumah ka ring tawh lo” ti tawk lah tam fe kan ni ta mai.
Ṭhenkhat lah duhthawh em emin “Kohhran Upa, Pastor pawh nise ka ring chuang lo” tia beidawnna thinlung rawn chhuak ta phawng phawng lah an tam. Heng beidawnna ruam aṭanga rawn sawi chhuak ho hi dem ngawt theih an ni lo, kan hmaa rawn inzuar ho hian thiltha tak tak nen an rawn inzuar a, an thu angin an ding leh lem lo va, ram rorel dan chu mahni duhdan a kal pui, engtin nge rorelna thuthleng kan chelh zui zel ang? Tih ngaihtuahna thinlung khat tlat chuan ram tan kawngtha an zawh pui thei meuh lo chu a ni. Thenkhat beidawng em ema an awm laiin thenkhat erawh chuan sawrkar hnathawh thatzia an lo fak mawlh mawlh a, sawrkar han chet chhiatna pawh awm se, mahni rilru lo deuha han chhan chang lah a tam thin si.
Rilru ni meuh lo sawi chhuah hi kan uar ta ngawt mai. Sawimawitute an sawimawina chhan ni tlangpui chu sawrkar duhsakna dawngtute an nih vang a ni. Inthlan dawn lai vela an tana theihtawp chhuah hoten duhsakna mawihnai ni lemlo thlengin an dawng thin a, chu chu enge kan tih chuan dan piahlama uchuak taka hna in duhsakna a ni thin. Dan a awm a, dan zawm kan harsat a, dan zawm ai chuan phuahchawp dan hman kan uar a, dan hlau ve deuh tho si, engahmah ngai chuang silo hi kan nun chhungrilah hian a in vet nghet tlat tawh a ni. Kan rilru a dik tawk loh chuan engtinnge kan ram hi kan siamthat theih ang? Engtinnge chhungkua kan siam that theih teh lul ang. Thil diklo tih hrehna nei miah lo, nun pawnlang taka nun hman liam mai mai, thu tak hnawla mahni hlawkna tur hap bawrh bawrh hi kan va tam take m!! Lemchan thiam awm tak kan nih lai hian lemchan film lamah thung chuan kan la hniam viau lawi si a!! Kan nun pawnlang tak, thu tak hria inti si, thu tak zawm chuang silo hi kan tam em atin ni. Kan ram hi engtin nge kan siamthat ang, eng ber chu nge maw kan harsatna le?? Sawi tur a tam..
1. Ram hruaitute hian kan ram hi mahni ta angin an en lo va, an hmangaih lo:- “ Ka ram ka hmangaih” an intih ve dup dup laia “ Mahni ram a hmangaih lo” han tih chu an haw viau ta ve ang le, an huat leh lo haw mai teh se, kan thlan chhuah ten ram min enkawl dan hi chu ram hmangaih han tih tur chu niin ka hre lo. Thahnemngaihna, neitu nihna thinlung an pu pha hlawm meuh lo chu a ni. Ram mipuite pawh kan bang bik chuang lo, hruaitu intlawnsiak hi kan atchilh lutuk a, intlawnsiak lo awmna chhan chu mahni hmasial vang leh duham vang a ni. Mahni ta angin hna thawhnaah thahnem ngaihna kan hotute-ah hian ram mipui tam zawk ten hmuh tur kan nei lo.
2. Lal loh hlauh lutuk avangin a thlangtu mipui tlawn an ngai: Kan ram hruaitu kan thlan chhuahte te rilru a ngheh loh fo-na thin chu a leh pekah hnehna chan an duh a, lal leh loh an hlau a, thuneihna an chan aṭangin an rilru peng pakhat pawimawh em em chu a inbuatsaih nghal a, an thiltihtheihna chu an duhsak zawngah ren miah lovin an leih bua a, lal chhunga theih anga inbengmuk an tum ber emaw tih mai tur a ni. Rin ang ngeiin an lo insawh muk a, lam tang tam tak an neih phah thin a ni. Hetianga an tihna chhan chu a leh pekah tlin an duh leh vang a ni mai. Ram hmangaih aiin lal chhunga insawh ngheh, a theih anga mi tih lawm tam kha an tum ber pakhat a ni. An thiltih theihna hmangin a tam thei ang ber rilru hneh a, thunun an tum a, chu chu ramin nasa takin a tuar zel a ni.
3. Mahni party hmangaihna, duhsakna leihbuak a ni: Mipuite hriat phak bakin mahni party vulhna leh duhsakna a nasa hle a ni. Party fund thahnemngaihna, party family tana theih anga tam hna pek, ram hmasawnna tur sum pawh thawk theite (Contractor/Agency) dan anga pek vek aiin mahni party mi leh sa duhsakna a lian a, chu chuan enge a hrin chhuah kan tih chuan ‘ hna chhia ’ a ni. Hna thawh tha lo, reilo tea chhe leh mai mai tur a hring chhuak a, hnathawhna tur sum tam tak kha a peng bo ta duak mai thin a ni. Han chhe lutuka thawh kha a thawktu ten engah mah an ngai lo a, sum tam tak hlepna ringawt kha an rilru-ah a len ber avang a ni mai. Duhamna-in chintawk a nei lo va, duhamna avangin dan zahawm takte pawh kan thlawh khum dawrh dawrh thin a nih hi maw!!
4. Mahni thutiam kan ngai pawimawh tawk lo va, hnehna chan nan chauh thu kan tiam thin: Mizo te hi a tlangpui chuan kristian tha tak vek angin kan lang a, Kohhran inkhawm a lo hun chuan fel leh tha ber ang zia zangin kan lang a, fel pawh tam tak an awm laiin lemchan hi mi tam tak chuan kan hreh miah lo, Kohhran awm khawmna piah lam, Biak In piahlamah chuan kan nunzia hi a lo dang daih thin hi a pawi tak tak a ni. Hausak leh nawmsak duh luat avangin politics liluh dan kan thiam lo, politics khelh chu hausak tur emaw kan ti a, ram lak kan tum dan lah dawt thu nen kan chawhpawlh nuaih tawh a, kan tih theih loh tur tam tak kan tiam a, thu kan tiam zinga kan han tihhlawhtlinte chu mahni hmasialna a lo ni zel a, chu chu ram tan ni lovin mimala thu kan lo tiamte, mahni party duhsakna thutiam te, kan lal theihna tur atana pawisa kan lo puk emaw kan hmanral kha dik lo takin sawrkar sum a theih ang anga lak kan tum lehna te hian nasa takin min ti chhia a ni. Heng thutiam avangte hian hmasawnna tur sum kha riral a tam phah em em thin a ni. Kan zak chuang miah si lo va, kan la hawi pir viau zel te hi a hahthlak ngawt mai. Mi tam tak duh thawh ten an sawi ang deuhvin, hetiang mi hi kohhran pawh hian a pawm zel si a tiin.. mipui mit a mim tawh chuan dikna sirah an hnawl ti ila a fuh ve mai thei e. ram tana thutiam tha pui pui erawh a then ti ve uk, ti tluantling si lo a tam em em..
5. Sum it lutukna avangin khua kan hmu lo: 'Corruption’ kan ti a, kan bel viau mai, a zung chawpa pawh phawi te kan ti a, kan hre bel hlur tawh, tumah hian corruption hi chu kan duh si lo va, mahse, tih rem a hnekin a la hluar zel emaw tih mai turin mit mimna lah a tam si. “ Kan sawrkar chu kan ei ru lo, kan fihlim”te pawh han ti thin mahse, mipui lam erawh hi chuan kan awih lem vakin a lang lo. Mahni thawh chhuah phu lo a hausa kan ti reng chung hian rem lam a pan thei miau si lo hi kan buaina lai ber chu a ni. He sum eirukna hian zung chak taka a kaih chhung chu ram hmasawnna kan tih hi engtikah mah lang khawpin a rawn in pho chhuak dawn lo, Mithiam kan ti emaw ten thil tha tak rawn duang chhuak ut ut thin mah se, an thiam an finna rawn vawrh chhuak ur ur mahse, ram hruaitu, thiltih theihna changtu ten an tih duh miau siloh chuan…!? Ram hmasawnna tur sum kha ruling party mi leh sa, hausa pawha kan hriat lem loh, hna nei mang pawha kan hriat lohte kha an rawn hausa thut mai thin te leh ruling mi leh sa, chhung leh khat te che thei riau-te han hmuh hi chuan ram rorelna hi chu a kal dan a he tih chu a lang reng mai.
Vawi khat chu mizo infiammi, India ram aiawh tur sum sen ngai tam tak karah sawrkarin a pek duh angin a daih dawn silo tiin bialtu MLA kan han dil chawih mai a, a lo fel em em mai, harsa tak chungin tlema zawng chu kan hmu ve, a lawmawm hle, hemi tuma a sawi pakhat erawh ka rilru-ah a riak reng mai, a bial chhunga mi ‘ Upa pawl ‘ nge ni ka hre chiah ta lo va, an ruai thehna atan pawisa tam tham tak a pek thu a lo sawi a, pawl dang neuh neuhte nena a pek chu nuaih chuang daih anih thu a sawi. A bial chhunga khatia tanpuina a pek chu a tha teh meuh mai, mahse, MLA rilru dik tak nia ka lo hriat ve chu a bial chhunga mi leh sa tihlawm nan a sum a seng maiah ka ngai, a dik pawh ka ring, khang a tanpui te kha sum tam tham tak a ni. Khawtlang hmasawnna tur pawh a awm pheuh pheuh mai thei. Rilrua lo awm zawk erawh chu “ In thlan leh hunah min lo vote leh ang che aw” tihna zel ni maiin ka hria.
Ram tana feh chhuak tur, ram hmel timawi tur ai mahin inthlan leh huna mi tihlawm loh hlauhna lutuk anga lang lian thin hi a mawi lem lo hle a ni.
Kan ram nunphungah hian lemchan nun hi kan nei nasa lutuk a, lem kan chan avang hian kan zia dik tak pawh kan in hre hlei thei lo va, “ Ka rin ang reng a ni lo” kan ti a, lehlamah fel ang taka kan lan laiin lehlamah chuan kan nun hi a ho leh viau bawk si a. Kan rin ber tur leh kan innghahna ber kohhran pawh hi mi tam tak chuan kan hmu he zo dawn dawnin a hriat tawh, kohhran upa chenin kan hmu ro tawh a, a chhan ni bera lang chu kohhran upa-te pawh hi sawrkar hnathawk tam tak an lo awm a, an thawhna lamah chuti teh lua ni lo an tam vang te pawh a niang.
Heng zawng zawng han ngaihtuah vang vang hian kan ram hian siamthat a mamawh tawh a, kan ram roreltu tur hian mi dik leh huaisen kan mamawh tawh a, dawtsawi mai mai lo kan mamawh tawh a, mahni indahtha a, ram tana ke pen ral raih ngam hi kan thur chhuah a hun tawh a ni. thu tha pui pui kan sawite hi a tak ramah chuan kan la harsat deuh mai thei a ni. Mahse, tlem talin kan rilru hi a dik zawngin her chhuahpui i tum teh ang u khai. Kan ram hi a nawmloh a, a retheih viau chuan nang leh kei hian kan tuar dawn a sin. Ram dan ngai pawimawh ila, min siamtu Pathian hi thinlung leh tih tak zetin a thu i zawm ang u.
- R.Zomawia