Written by
Mahmuaka Chhakchhuak

POLITICS KA THLIR A...

Kumin chu inthlanpui kum a nih vang a ni anga politics kan sawi ri fo mai a, hun kal ta zawng zawng aiin kan sawi tam hial awm e. Patling rual mai pawh ni loin ṭhalaite zingah pawh a ri zing a, nu ho lahin an sawi ri ve fo bawk a, Pastor rual zingah pawh a ri fo mai.

Party tinte chet vel dan hi ka awm hmun aṭangin ka lo thlir ve ṭhin a, kumin inthlan chu a ngaihnawm dawn riau a hriatna ka nei. Khawi party tan bik mah hian boruak a la ṭha hluai bik lem lo niin a lang a, sorkarna vawng chelhtu Congress ngei tan pawh hian bial him sawi tur a tam vak bik lo niin ka hria. An party chhungah inhrui pawhna a na viau ni tein ka hre bawk. MNF chhungkaw boruak pawh a ṭha vak lo ni tein an sawi a, duh aiin an President ber hi a dang a nal deuh a ni awm e.

BJP lahin sorkarna siam ngei tumin hma an la mek bawk a, an boruak lah a ṭha chho ve zel niin alang a, Ṭangrual Pawl lahin hmun tinah unit an din zel bawk a. Mizoram hi a chengte kan la tlem avang leh chanchin inhriat pawhna a ṭha bawk nen, engkim hi rei lote chhungin kan hre nghalin hmun kilkhawr deuha mi te pawh hi kan in hre pawh zung zung thei a, a ṭha phian mai.

Party tin hian a ding turte an singsa vel mek niin alang a, a ṭhente chu a chiang tawh bawk tein a lang a, hruaitu zingah pawh dinna tur la chiang lo an la awm bawk niin alang. PRISM te erawh chuan April 10 khan an candidate tur mi 10 an puang tawh a. Chutih laiin MLA tura ding ngam nih hrim hrim tum an awm bawk niin a lang. State khata rorel khawl lian ber, mipui leh sorkar chunga roreltu tur thlan tur zinga hming lang ve nih hi life time achievement ang hiala ngai an awm a ni awm e. Chumi atan chuan sum leh pai pawh an seng hreh vak chuang lo a, neih zawng zawng pawh an seng hreh lo ni hial tein a hriat a, an fakawm letling hial zawk mai. Ṭhenkhatte erawh chu ding tura sawm ngawng ngawng an awm bawk niin ka hria.

Hun kal tawhte han thlir kir ila, vote hmu tlem tak tak te pawh an awm a, kum 1998 General Election-ah phei kha chuan vote 2 lek hmu mi pakhat a awm. Vote 5 hmu mi pahnih an awm bawk a, vote 6 hmu mi pakhat a awm bawk a ni. Hengte hi an dinna bialah hian voter an tlem hrim hrim pawh a ni chuang lo a, voters 7000 chuang an awm vek tho. Enge an din tho chhan hi kei ni hriat rual ni lo mah se la, an fakawm hrim hrim ka ti. Chutih laiin vote tlem te avang chauha tling zo lo eng emaw zat an awm bawk a, vote 2 lek vanga tling zo lo nih phei chu khawngaihthlak tak a ni. Vote 4 vanga tling zo lo te, vote 6 vanga tling zo lo te, vote 10 bawr vel lek vanga tling zo lote pawh an awm nual mai.

Kumin inthlanpuiah hian ngaihnawm bik riauna tur awm chu corner nga aṭanga inchuhna awm tur hi a ni a, Congress leh MNF-te hi an mal din turah ngai ila, sorkarna lo siam ve ve tawh an nih bakah Congress party phei chu sorkarna vawng fuan mektu an ni bawk a, mi tam tak ngaihven an hlawh ngei ang.

Kum 2003 aṭang khan han thlir kir ta ila - MNF party ten sorkarna an chan chhunzawm theihna tura an tlin lehna a ni a, seat 21 an la a, Congress (INC) ten Seat 12 an la bawk. Hetih lai hian MPC Party in seat 3 an la a, ZNP ten seat 2 la bawkin MDF leh HPC ten seat khat ve ve an la bawk a ni. Chuti chuan MNF chuan sorkarna changin kum nga chhung rorelna an nei a, an rorel dan chu kan theihnghilh hlawmin ka ring lo. Kum 2008 a lo thlen leh meuh chuan Congress party chuan hneh takin sorkarna an chang ta a nih kha!

Kum 2008 Inthlanpuia in­lehthalna hi a makin hriatthiam a har hle mai a, a chhan tam tak awm zinga langsar tak chu eirukna hluar lutuk kha a ni. Chief Minister family compensation te, Bajaj Allianz te, OPD Floor khat bo chungchang te, Aii Puk te, mawza manto thlengin kan la sawi bang thei lo chu a nih hi. Sawi tur a tam thei viau ang a, Aizawl khawpui chhunga tualthahna thleng pawh a tam viau kha! Hel khawi leh Edenthar lama training chungchang pawh kan sawi nasat kha. Hei mai bakah hian Chief Minister banglow chhuahsan chungchang pawh leilung pian tirh ata la thleng ngai lo leh thleng leh atan pawha kan duh loh ṭheuh tur video clip pawh a darh nasat hi!

Kum 2013 a lo thleng leh a, Congress bawk chuan seat 34 lain sorkarna an chang leh a, he tah phei chuan EVM (Electronic Voting Machine) kha mi tam takten kan puh viau nain mimal taka beitu pawh kha a hlawhchham a nih tak ber hi. He mi ṭumah hian MNF chuan seat 5 an la a, MPC Party ten seat 1 an la ve bawk a, hneh takin Congress party chuan sorkarna an siam leh ta a ni. Nimahsela, hei kum 2018 kan chuan kai meuh chuan Congress ze ṭha lo a lo lang leh a, an hruaitu ber lah chuan mipui zah lo takin a lo ṭawng zauh zauh bawk a, an chet hlek apiang hi an mualphona tur a nih tak zel hi!

Chutih lai chuan rin loh lam daih aṭangin Ṭangrual Pawl (ZPM) a rawn piang ve nawlh mai a, sorkarna siam tawhtute MNF leh Congress party duh lo a, ram siam ṭhat duh tak takte chuan an bawh nghal ruih ruih mai a, social activist langsar tak tak leh kohhran upa nihna pawh duh lo khawpa mahni inthukrute ngei pawh au ring ringah an ṭang ta hi thil mak tak chu a ni. Nimahsela, mipui lam thlir hi chuan an tan hian beisei a sang chuang hauh lo mai.

Sorkarna vawng fuantu ber Congress chuan an MLA 34-te hnenah NLUP hmanga vote zawngin, nuai 400 ṭheuh chu bial tina sem turin an lo inhriattir mek a, chhungkaw khata nuai khat ṭheuha sem tura tih a ni te hi a dawngtu tan chuan a lawmawm em em si a, bial khata chhungkaw 400 ṭheuh hmuh inbeiseiin tlin phah theih turah an inngai a ni ngei ang. Hetiang a nih avang hian Congress bawk hi an tling leh maithei bawk. A va pawi ṭhin dawn tak em! Mipuite hi kan harh a hun tak zet tawh a ni.

Chutih laiin MNF-te pawh chuan mipui rilru hre takin Flagship programme atan SEDP (Sem policy) hmang ve lehin tlin theih an inbeisei a, nimahsela an sum sem tur zatah ber an hruaitute pahnih sawi dan a inang lo chuan mipuite rin an kai loh phah deuh mai thei bawk.

- Mahmuaka Chhakchhuak