Written by
Commissioner Lalkiamlova
Tuikual South

Disaster Management, Ruah sur leh lei min

Ka’n sawi nawn leh teh ang. Thingtlang development kan zirnaa kan hotute min zirtir ka hriat reng ṭhin chu: Thingtlang khaw changkang lo takah development hna bul ṭan tur chuan a hmasa berin khawtlang mite koh khawm tur a ni a. An khawtlangin engnge an mamawh hmasa ber nia an hriat zawh tur. A tlangpuiin khaw hrang hrang chhanna a inang tlang viau ṭhin a. An mamawh ber nia an sawi chu Damdawi in a ni chawk. Eng vangin nge Damdawi in in mamawh? han tih chuan a chhanna chu ‘kan hrisel lo’ tih a ni tlangpui bawk. Eng vangin nge in hrisel loh? kan tih chuan ‘kan tui tlan a ṭha lo’ tih hi chhanna lar tak pakhat chu a ni.

Chuti a nih chuan an mamawh hmasa ber chu Tui thianghlim tihna a ni. An hrisel lohna chhan buaipui lo va, an hrisel loh vanga damdawi in siamsak chu tute emaw sum siamna mai a ni ang. An na reng ang a, an dam lo enkawlna tur ngawi kan lo dawh dawn tihna chauh a ni. Chutiang deuh chuan Disaster Mangement kan tih pawh hi leiminin in a hnawl, kawng a hnawh ping tih vel hnua che chauh tur an nih aiin chung chu a thlen loh nana a theih ang anga hma la tur an nih a rinawm zawk.

Ruah sur avanga lei min chungchangah pawh hian Disaster Management te tih tur bul ber chu a min ṭhin chhan zawn chhuah a ni ngei ang. A min ṭhin chhan zawng chhuaka siam ṭha lova, a min veleh Disaster Management leh sawrkar department lam chet leh vak ṭhin ringawt hi loh theih loh chu a ni ngei, mahse lei min a tidam lo. Keini ang zir lem lo tan pawh a ram mi nih ve a, ngaihtuah mi nih ve chuan thil hi a hriat ve theih rekruak a. Chuvangin, kan mi thiam ho hian zirna hmuna zir ve lem lo, kan ram leilung awm dan leh chhiat kan tawh fo chhan te uluk taka lo chhut ve ṭhintute hi layman ho tia min hnawl mai bik chu a dik lovang. Kan lei min leh tla hniam te hi an mina an tlakhniam chhan ber chu a hnuaia tui lut a ni ber a. Eng vangin nge tui a luh kan tih chuan a chhan sawi tur tam tak a awm ang. Mawl taka chhanna chu ruah tam vang a ni a. Chu chu hriat sa a ni. Tui a luh loh nana theih tawpa hmalak chu zir leh thawh pawimawhna lai tak chu a ni ta.

Tlang ram awih pangah kan awm a, kawrah tui luantir lova an phek luan dul dul reng mai hi kan tihbo phawt a ngai; kawngpui kama li peng pung ṭhin te nen hian. Aizawl chhim lama cheng te chuan Bible House thlang a tla hniam a, Bible House a tichhia a, ṭhiat a ngai a, sawrkarin hmun dang a pek a ngai a, a sakna tur sum tam tak a pek a ngai a. Tlang charah lei dawh a ngai ta tih an han hriat hian an mitthlaah, kum tin fur chhung zawnga a kawmchhak kawngpuia tui li peng pung an dai per chhuai chhuai ṭhin kha an hmu uar uar vek ang. Tunah a kawm thlang lei tlak­hniamna takah a tirit zual tura a maka maka tam lung rem a ni a, a hnuai lam tla hniam zawk nia kan hriat laia hetia tihrih belh vak mai hi keini zir ve lo tan chuan hriat thiam a har hle. Tihzan zawk tur ni awm tak a nih laia tihrih tak zawk tlat mai hi!

Kan mi thiamte hian chhak lam che-in a zuk tihhniamah ngaiin chhak lam che thla tur danna checkdam atan an ti niawm tak a ni a. An hriat dan a dik turah ngai ila. Engpawh nise ka sawi tum chu a kawmchhak lam kawngpui pheia side drain hi tui luang ral thei, kawr pangngai ngeia luang tura siam hmasak a ngai a ni tih hi a ni.

Khawpui chhung hi kan in a in hnaihin kawm thlangten kawm chhakte inchung tui leh thleng silna tui luanna tur pe phal lo kan awm nual mai hian lei chhunga tui lut a ti tam a, kan vai tuar leh si ṭhin. Veng tam takah kan thli leh tuihawkin luanna an vai, kawrpui an pawh mumal lo va, tam lakah thamralin lei chhung an ti hnip a, chirh an zu siam a, chumi lo luang chhuak leh chuan leimin a siam ṭhin. Hetiang vel tifel tur hian sawrkarin veng chhung hruaitute nen veng tin fang a, tui kal dan a fel em? kan in chung tui leh inbual, thleng sil tui zawng zawng kawrah an lut nge, khawiah nge an tham ral? enfiah vekin tui kal dan tur a tihfel ngei a pawimawh. Heng hi kei chuan Disaster Management-in disaster an manage dan tur pakhatah ka ngai.

Aizawla tui hna tam ta em em mai pawh hi ngaihtuah tham tak a ni. Heng hi kan thli luang fim, (lei chhunga in-filtered) lo luang chhuak leh ni ngei tur a ni. Hei hian Aizawl tlangah hian hmanlai aia lei chhungrila tui luh tam tak zawkzia chiang takin a tilang. Chuti a nih chuan tun hma aiin lei a dupin lei min pawh a tam zawk ngei tur a ni reng a ni. Veng tam takah in sakna tur ban khur chawhnaa tui laih chhuah sawi tur leh hmuh tur a awm. Hei hi lawmawm kan tih viau laiin ngaihtuah chian chuan ngaih a tinuam chiah lo thei bawk.

Thil pawimawh leh dang pakhat nia ka hriat chu field leh kawng zim te te motor kal theih ṭawk ṭawkna kawng te a laiha kan lai zel hi leimin siamtu an ni bawkin ka hria. Awih panga lei kan laih hian a lei in thlung kha kan lai chat a. Chu chuan a chhak lam ko a titawlh a. Kawng thlanga kan lei vung paih tawlhin a hnuaia lei pangngai a titawlh bawk a. Chu chuan kawng chhuat a rawn pawt khi leh a, a tawpah chuan kawng a min chhe leh nge nge ṭhin. Chuvangin, awih panga kawng lian tham lo, car kal theihna (hman laia Jeepable kan tih) lek kan siam hi chuan lai lovin concrete-in dawh ila, a ban khur fimkhur taka laia a vung pawh manage vekin, tichuan kan kawng siam te hian lei min an siam lo zawk ngeiin ka ring. Awih panga field laih zawl hian atirah chauh ni lovin kum tam tak hnuah pawh lei tawlh leh kawng chim chhiatna a thlen reng mai a ni tih Republic veng field laih aṭang hian a chiang hle. He lai kawng lei tla hniam te hi engtikah tak tawp ang maw. Khatla field laihin a chhak kawng a tihchhiat te hi tawpin tai awm tak ang maw! Hawh u, kan ram leilung mil hian chet i tum teh ang u.

In sa turin furah ngei mai JCB hmangin lei an han lai khuar kuk mai a. Naupang tlak hlumna tham tham tui a tling a. Ni danga lei chunga luang ral mai ṭhin lei chhunga a lut duak duak mai te pawh hi, hotuten ngaihthah mai chi a ni lo. Tunah pawh kan vengah AMC in hna an thawk ṭan a, furah lei an rawn lai khuar kuk a, nimina tui tling pung kha vawiin chuan a lo kang duak a, a kalna chu chiang tak a ni. Haman-a’n Mordekaia khaihlumna tur a siam a, amah khaihlum nana an hmang ta ang mai khan, keimahni chhiatna tur thang kan kam a ni ber mai.

Mawhphurtuten ngaihtuah chian a hun e. Kan in chung tui zawng zawng leh kan thli te hi kawrah an luang lut em? Kan kawr te hi an him em? tui puh rukna a awm em? kan side drain-ah te tui an luang ṭha em? a tlin lohna tura tui tling a awm em? Mawhphurtuten en ngun a va ngai em! Kan Aizawl tlang tichim tur hian lirnghing kher a ngai lo. Kan chim mek a nih hi.

- Commissioner Lalkiamlova, Tuikual South