THIL PAWIMAWH PATHUM
Kohhran Dana Inneih: Kohhran Dan khatna anga inneih hi a hlu a, a ropui a, a ngaihsanawm e. Kan han sawi tum tak zawka chu, inneih tur puan hun chhung rei lutuk hi a ni. Baptist Kohhranah chuan Sunday vawi thum an puang ṭhin. An puan hmasak ber Sunday aṭanga Sunday vawi thumna thleng khan, a sawisel/ sawi buai duh tan hun hawn a ni bawk. He hun hawn taka hi kan sawi tum bera chu a ni.
Kohhran dan thianghlim (dan khatna) anga innei turte reng reng chu an chhungte (nu leh pate) remtihna thlapin an innei dawn tih hi a chiang sa a. Dan ang thlapin thil engkim an tifel vek ṭhin. Chutianga chhungkaw pahnihte inremna anga innei tur sawi fel tawh na na na, a sawisel theih hun chhung rei tak mai (Sunday vawi thum lai) lo hawn leh si hi, tih danglam a hun tawh lo maw kan ti a nih hi.
Tunlaiah mi an sual tawh lova, innei turin kawng engkimah chhungkaw pahnih an inrem vek tawh tih tlang hriat a ni a, tumahin an sawi buai kual kawi duh tawh lo. Chuvangin, a sawi buai theih hun chhung rei tak la hawn fo mai hi a ṭul tawh lo niin a lang.
Innei tur chhungkuate ber kawng engkima an inpeih fel ber tawh chuan, Sunday vawi thum puan kher pawh hi a ṭul ber tawh em ni le? Sunday vawi khat puan hi a tawk tawh mai lo’m ni?
BCM ni lo, kohhran dangah pawh hian, a puan hun chhung leh lehkha tar hun chhung hian hun eng emaw chen a awh ṭheuh niin a lang. Hei hi tunlai khawvelah chuan a ṭul ber tawh emni kan han ti a nih hi. A sawi buai duh tan leh lehkha tar pawtthla duh tana hun rei tak la hawn fo mai hi a ṭul ber tawh lo a ni lo’m ni?
Rikrum thila chet dan: Tunlai khawvelah beisei lawk loh rikrum thil leh chhiatrupna thil hrang hrang a thleng zing ta hle mai. Hetiang lakah hian thui tak chu inven theih mahse inven theih loh chin pawh a awm. Khuarel chhiatna lo thleng thut ang chi leh rikrum (accident) thil dang lo thleng thinah hian, chet dan tur inzir lawk tak tak hleihtheih a ni lo. A theih ang anga disaster management erawh chu kalpui a ṭha e.
Kan han sawi tum bera chu, hetiang thil a lo thlen hian rang tak leh fel fai taka chet thiam a ngai tih hi a ni. Mizote hi kan hawkdak hle mai a, engmah ṭangkaina nei lote hian mi thiam leh awmze neia chhanchhuah hna thawktu turte kan dalin kan dip buai fo mai. Hetia a nawlpuia chim huk te hi bansan a ṭha.
Kan inṭanpui lo tur a ni kan ti lova, awmze neia che thiam leh a ngaihna hriate kha dip buai lo turin mipui hi chu a him chinah i awm thiam ang u kan ti a nih hi.
Hetiang huna thil pawimawh em em mai chu, fel fai tak leh thluak fima rorel thei mihring an pawimawh hle ṭhin. Awmze nei lova mahni ṭul tih ang anga che chiam ringawt lovin, kawngkal awmze nei taka chet thiam kan zir a pawimawh hle. Chhiat tawh palh thulha inven dan tur zir chhinna (mock drill) ang chi hi a ṭhat hle rualin, veng tin/ khaw tin aṭang hian mi 10 vel bawr, a bika training pek leh mipui nawlpui kaihruai thei tur kan chher chhuah a pawimawh hle a ni.
Awm dan mawi leh aia upa zahna: Tunlai khawvelah hian social media-te a ṭangkaiin a chak ta hle mai. Social media hi a ṭhaa a ṭangkai em em rualin, hman thiam loh chuan chhiatpui theih tho a ni. Social media kaihhnawih thil dang chu kan sawi rih lo ang a, tun ṭuma kan sawi duh chu, he thil hian aia upa zahna hi a ti tlahniam deuh emni chu aw tih hi a ni.
FB leh whatsapp hmang tur hian mi dang nena hmaichhana inbiak kher a ngai lova, hmun fal leh fianrial, tuma hmuh theih lohna aṭang pawhin mi dang nen kan inkawm thei a, kan inbe pawp thei.
Hetia hmaichhan ngeiah inbiak a ṭul tak loh avang hi nge ni, social media lamah hian aia upate zahna reng reng nei lova ṭawngkam mawi lo tak taka chhang pawng pawng kan tam ta hle mai.
Mizo nun zemawi tak pakhat chu aia upa zah hi a ni. Aia upa zahna kan tlakchham viau tawh chuan kan nun a chhe thui viau tawh tihna a ni tlat. Aia upa zahna nun hi kan chhawm nun thar leh a pawimawh em em a, YMA pawh hian kum puan atan a hman ngei a ṭul ta viau niin a lang.
Chumi ruala kan sawi duh chu, tunlai khawvelah hian Mizote ngei ngei pawh hian dawt sawi mai hi kan ching ta viau mai hi a ni. Mizo nunphung pangngaiah chuan, Mizopa chuan dawt sawi an hreh hle ṭhin a, dawt hi an sawi mang mang lo. Thu khuh hnam erawh chu kan ni a, thu khuh leh dawt sawi hi a in ang lo. Tunlaiah chuan hniak phawi hlek lovin naupang te te thleng hian dawt hi an sawi ta zar zar mai a, hei hi hnam dang chin dan ṭha lo kan seng luh a ni maithei e. Mizo diktak chuan dawt hi i sawi mai mai lo teh ang u.
Awm dan mawi pawh kan tlachham ta viau bawk e. Awm dan mawi leh nun dan ṭha te hi sikulah te hian subject pakhat anga zir ṭhat leh a ṭul ta hle mai. Awm dan mawi bosal zawnga kan kal zel chuan he hnam hi a ding chhuak lo palh ang tih te pawh a hlauhawm e.
- Thuamtea Khawlhring, Lunglei